گرانی مرغ و تخممرغ؛ بحران عمیق تولید و ناتوانی دولت در مهار واسطهها
بحران گرانی مرغ و تخممرغ با جهش نهادهها، کمبود نقدینگی و نفوذ واسطهها تشدید شده است. چرا قیمت از مرغداری تا خردهفروشی چند برابر میشود؟
بازار مرغ و تخممرغ در هفتههای اخیر با جهشی کمسابقه، نگرانی جدی در میان مصرفکنندگان ایجاد کرده است. فعالان صنعت میگویند ریشه این بحران تنها افزایش هزینهها نیست؛ بلکه چرخهای از واسطهگری و کمبود حمایت مالی، صنعت مرغداری را تا مرز فروپاشی برده است.
گرانی مرغ؛ آیا دولت توان مقابله با واسطههای گردنکلفت را دارد؟
در گفتگوی اختصاصی با «تابناک»، ناصر نبیپور رئیس هیئتمدیره اتحادیه مرغ تخمگذار تهران، بحران گرانی مرغ و تخممرغ را نتیجه «انفجار قیمت نهادهها»، «فشار بانکها» و «ناتوانی دولت در کنترل واسطههای گردنکلفت» دانست. او تأکید میکند که اگر این روند ادامه یابد، سال ۱۴۰۵ میتواند یکی از سختترین سالهای تاریخ صنعت مرغداری ایران باشد.
انفجار قیمت نهادهها و کشتار اجباری مرغها
نبیپور با اشاره به جهش شدید هزینه خوراک گفت: «قیمت نهادهها از ۴۲۰ هزار تومان به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده؛ یعنی جهشی ۴ برابری.»
نتیجه این بحران، تصمیمی ناگزیر اما تلخ بوده است: مرغداران ۲۵ میلیون قطعه مرغ ۵۰ هفتهای—در اوج تولید—را به دلیل ناتوانی در خرید نهاده، راهی کشتارگاه کردند. این موضوع علاوه بر کاهش تولید، فشار مضاعفی بر قیمت مرغ و تخممرغ وارد کرده است.
وامهایی با بهره سالانه ۱۱۰ درصد؛ بنبست نقدینگی کامل
او با انتقاد از عملنشدن وعده تسهیلات بانکی پس از آزادسازی ارز گفت: «برخی بانکها با طرحهایی مثل پالیز، ماهی ۸ درصد بهره میگیرند که با هزینههای جانبی، بهره سالانه به ۱۱۰ درصد میرسد.»
نبیپور تأکید میکند هیچ صنعت پروتئینی در جهان توان فعالیت با چنین بهرهای را ندارد و این فشار مالی، بسیاری از واحدهای کوچک و متوسط را به تعطیلی کشانده است.
فاصله عجیب قیمت از درب مرغداری تا خردهفروشی
رئیس اتحادیه مرغ تخمگذار تهران درباره اختلاف سهبرابری قیمت تخممرغ گفت:
- قیمت تمامشده برای تولیدکننده: حدود ۲۲۰ هزار تومان
- قیمت فروش درب مرغداری: ۲۳۴ هزار تومان
- قیمت در خردهفروشیها: تا ۶۵۰ هزار تومان
او افزود: «دولت زورش به گردنکلفتها نمیرسد اما یقه تولیدکننده را میگیرد.»
به گفته او، اگر مرغدار تخممرغ را زیر قیمت ۲۲۰ هزار تومان بفروشد، عملاً باید درب مرغداری را تخته کند.
بحران سویا؛ نهادهای که یا نیست یا چند برابر قیمت فروخته میشود
نبیپور درباره کمبود نهاده گفت: «مرغدارانی که قبلاً ۵۰۰ تن سویا یکجا میخریدند، حالا فقط توان خرید ۱۰ تا ۱۵ تن دارند.»
او توضیح داد:
- در ماههای پایانی سال گذشته، سویا در سامانه بازارگاه وجود نداشت.
- در حال حاضر نیز ثبت سفارش انجام میشود اما تحویل نهادهها با ماهها تأخیر همراه است.
- مرغدار مجبور است سویای ۱۰۵ هزار تومانی بازارگاه را از بازار آزاد با قیمت ۱۳۵ هزار تومان تهیه کند، چون مرغ گرسنه «تعطیلی و بروکراسی» نمیشناسد.
مسابقه افزایش قیمتها در صنعت مرغداری
به گفته نبیپور:
- هزینه حملونقل و اقلامی مثل فسفات سه برابر شده است.
- حقوق کارگران نیز ۶۰ درصد رشد داشته است.
این هزینهها به شکل مستقیم بر قیمت نهایی مرغ و تخممرغ اثر میگذارند و به مسابقهای بیپایان در بازار پروتئین کشور تبدیل شدهاند.
آینده مبهم تولید؛ خطر تعطیلی گسترده واحدهای مرغداری
برآوردهای فعالان صنعت نشان میدهد که مرغداریها بین «چکش هزینههای تولید» و «سندان بهرههای بانکی» گرفتار شدهاند. اگر نقدینگی تأمین نشود و واسطههایی که تخممرغ ۲۳۴ تومانی را ۶۵۰ تومان میفروشند کنترل نشوند:
- بسیاری از واحدهای مرغداری در سال ۱۴۰۵ تعطیل میشوند
- تولید کاهش مییابد
- تخممرغ ممکن است از سبد غذایی بسیاری از خانوارها حذف شود
این هشدار نشان میدهد بحران گرانی مرغ و تخممرغ تنها یک مشکل لحظهای نیست، بلکه تهدیدی جدی برای امنیت غذایی کشور محسوب میشود.
