حیواناتی که شنا نمیکنند؛ از زرافه تا ماهیِ پیادهرو
همه حیوانات شناگران خوبی نیستند؛ زرافه، اسب آبی و ماهیهای عجیب نشان میدهند بدن جانوران چگونه برای زندگی در آب سازگار شده است.
شنا کردن برای بسیاری از جانوران مهارتی طبیعی است، اما همه موجودات آبزی و خشکیزی شناگران خوبی نیستند.
برخی حیوانات به دلیل ساختار بدن، شیوه زندگی یا سازگاری تکاملی خود ترجیح میدهند وارد آب عمیق نشوند و حتی یک ماهی عجیب وجود دارد که بیشتر از شنا کردن، روی کف دریا «راه میرود».
چرا بعضی حیوانات نمیتوانند خوب شنا کنند؟
توانایی شنا فقط به زندگی در کنار آب مربوط نیست و ساختار بدن نقش مهمی در آن دارد. شکل اندامها، میزان شناوری بدن، توزیع وزن و نحوه حرکت پاها میتواند تعیین کند که یک جانور در آب چقدر موفق باشد.
برخی حیوانات خشکیزی در طول تکامل برای راه رفتن روی زمین سازگار شدهاند و بدنشان برای حرکت در آب طراحی نشده است.
با این حال، عبارت «نمیتواند شنا کند» درباره بسیاری از آنها باید با احتیاط استفاده شود؛ زیرا ممکن است حیوان از نظر فیزیکی قادر به شنا باشد اما توانایی یا تمایل چندانی برای این کار نداشته باشد.
زرافه؛ شناگر ضعیفی که احتمالاً از آب عمیق دوری میکند
زرافه، یکی از مشهورترین نمونههاست. سالها تصور میشد این حیوان اصلاً نمیتواند شنا کند، اما یک مطالعه علمی با استفاده از مدلسازی سهبعدی نشان داد که چنین ادعایی قطعی نیست.
بر اساس این مدل، یک زرافه بالغ در آب عمیقتر از حدود ۲.۸ متر میتواند شناور شود. با این حال، گردن بسیار بلند، پاهای کشیده و نحوه توزیع وزن بدن باعث میشود حرکت آن در آب بسیار دشوار باشد.
مدل پژوهشگران نشان داد زرافه احتمالاً در مقایسه با بسیاری از پستانداران، شناگر بسیار ضعیفی خواهد بود و به همین دلیل احتمالاً تا حد امکان از آب عمیق دوری میکند.
اسب آبی واقعاً شنا میکند؟
اسب آبی نیز نمونه جالبی است. برخلاف تصور رایج، این جانور میتواند در محیط آبی حرکت کند، اما شیوه حرکتش با شنا کردن معمولی بسیاری از پستانداران متفاوت است.
اسبهای آبی در آبهای کمعمق میتوانند با پاهای خود روی بستر حرکت کنند و حتی در آب عمیقتر نوعی حرکت جهشی یا «راه رفتن زیر آب» داشته باشند. پژوهشهای فسیلی نیز شواهدی از ردپای اسبهای آبی در حال حرکت زیر آب ارائه کردهاند.
بنابراین قرار دادن اسب آبی در فهرست حیواناتی که «نمیتوانند شنا کنند» دقیق نیست؛ بهتر است گفت روش جابهجایی آن در آب با شناگران معمول تفاوت دارد.
ماهیای که به جای شنا کردن راه میرود
شاید عجیبترین مورد این فهرست، برخی ماهیهای کفزی باشند. برای نمونه، ماهی سیروبین زرهپوش (Armored Searobin) از بالههای تغییرشکلیافته خود مانند پا استفاده میکند و روی کف دریا حرکت میکند.
NOAA گزارش کرده است که این ماهی معمولاً به جای شنا کردن، با پرتوهای ضخیم و سفتشده بالههای سینهای خود روی بستر دریا «راه میرود». البته این به معنی ناتوانی مطلق از شنا نیست؛ برخی از این ماهیها در شرایط خاص میتوانند شنا کنند.
چرا تکامل به این حیوانات «پاهای دریایی» داده است؟
برای ماهیهای کفزی، حرکت روی بستر میتواند مزیت مهمی داشته باشد. آنها میتوانند نزدیک کف دریا باقی بمانند، غذا را پیدا کنند و بدون صرف انرژی زیاد برای شنا در ستون آب جابهجا شوند. در برخی گونههای ماهی انگلر نیز بالههای سینهای و لگنی عملاً نقش پا را پیدا کردهاند.
در نتیجه، دنیای جانوران نشان میدهد که شنا کردن، یک توانایی یکسان و ضروری برای همه گونهها نیست.
بعضی حیوانات شناگران قدرتمندی هستند، بعضی در آب دستوپا میزنند و برخی دیگر، مانند ماهیهای کفزی، اساساً زندگی خود را طوری تکامل دادهاند که بیشتر روی بستر حرکت کنند تا در آب شنا کنند.
