ابولا در مرزهای ایران؟ واقعیت شیوع و راه انتقال بیماری

شنیدن خبر مرگ‌ومیر ۵۰ درصدی یک بیماری، برای مردمی که هنوز کابوس روزهای تلخ کرونا، قرنطینه‌ها و از دست رفتن عزیزشان را فراموش نکرده‌اند، نگران‌کننده است. موج جدید شیوع ویروس ابولا در قاره آفریقا و آمار تکان‌دهنده ابتلا در جمهوری دموکراتیک کنگو، بار دیگر شایعات مختلفی را در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی دامن زده است.

گزارش‌های رسمی تا پاییز ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که بیش از ۱۰ هزار نفر در کنگو به این بیماری مبتلا شده و حدود ۵ هزار نفر جان باخته‌اند. این آمار سنگین، پرسش مهمی را پیش کشیده است: آیا خطر ورود ویروس ابولا در ایران جدی است و باید نگران یک همه‌گیری تازه باشیم؟

پاسخ رسمی وزارت بهداشت: ابولا هنوز وارد ایران نشده است

بر اساس آخرین استعلام‌ها و پایش‌های انجام‌شده توسط مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، تاکنون هیچ مورد تأییدشده یا حتی مشکوکی از ابتلا به ویروس ابولا در ایران گزارش نشده است.

سیستم مراقبت بهداشتی در مرزهای هوایی و ورودی‌های بین‌المللی کشور، به‌ویژه برای مسافرانی که از مبدأ قاره آفریقا وارد می‌شوند، فعال است. ارزیابی‌های تخصصی نشان می‌دهد که به دلیل مسافت جغرافیایی و کنترل‌های بیمارپابی در مبادی ورودی، شانس ورود ناگهانی این عامل بیماری‌زا به کشور بسیار پایین ارزیابی می‌شود.

تفاوت بنیادی ابولا و کرونا؛ چرا الگوی شیوع یکسان نیست؟

بزرگ‌ترین سوءتفاهم این روزها، مقایسه ابولا با ویروس کووید-۱۹ است. واقعیت علمی این است که رفتار تنفسی و الگوی انتشار این دو عامل بیماری‌زا کاملاً متفاوت است:

• طرز انتقال: ویروس کرونا از طریق قطرات تنفسی و هوای آلوده (Aerosol) به سرعت در فضاهای بسته پخش می‌شد. اما ویروس ابولا در هوا معلق نمی‌ماند و فقط از طریق تماس مستقیم با خون، ترشحات، مایعات بدنی یا سوزن آلوده فرد بیمار منتقل می‌شود.
• سرعت همه‌گیری: به دلیل نیاز به تماس مستقیم و ترشحی، سرعت انتشار جامعوی ابولا بسیار کندتر از ویروس‌های تنفسی است.
• دوره کمون و بیماری‌زایی: بیماران مبتلا به ابولا معمولاً تنها زمانی که علائم شدید دارند ناقل هستند، در حالی که کرونا در دوره نهفتگی و بدون علائم نیز سرایت می‌کرد.

چه کسانی در معرض خطر هستند و چطور باید پیشگیری کرد؟

اگرچه خطر چرخش عمومی این بیماری در جامعه ما ناچیز است، اما آگاهی از نشانه‌ها و اصول پیشگیری، بخشی از سواد سلامت جامعه است.

علائم اصلی بیماری

تب ناگهانی، ضعف شدید، دردهای عضلانی، سردرد و گلو درد از نخستین نشانه‌ها هستند که در مراحل پیشرفته‌تر با تهوع، اسهال، اختلال عملکرد کلیه و کبد و در مواردی خونریزی‌های داخلی و خارجی همراه می‌شوند.

راهکارهای کلیدی کنترل

1. پرهیز از سفرهای غیرضروری به مناطق درگیر در آفریقای مرکزی و غربی.
2. رعایت کامل بهداشت دست‌ها و عدم تماس با وسایل شخصی افراد دارای علائم شدید بیماری.
3. مراقبت‌های ویژه برای کادر درمان و رعایت پروتکل‌های ایمنی زیستی در آزمایشگاه‌ها.