امنیت غذایی در بنبست خبری؛ تبعات هولناک تعطیلی رسانههای کشاورزی در سایه بحران جنگ
تعطیلی ۱۰۰ رسانه کشاورزی و بیکاری ۵۰۰ متخصص مطبوعاتی، امنیت غذایی ایران را با تهدید جدی روبهرو کرده است. این گزارش پیامدهای خاموشی رسانههای تخصصی و راهکارهای فوری برای جلوگیری از فروپاشی جریان آگاهیبخشی در بخش کشاورزی را بررسی میکند.
بحرانهای منطقهای و سایه سنگین جنگ، ضرورت تقویت ارکان داخلی و خودکفایی را بیش از هر زمان دیگری آشکار کرده است.
فروپاشی رکن چهارم و امنیت غذایی
رکن چهارم دموکراسی در بخش کشاورزی ایران با یک فروپاشی بیصدا روبروست. تعطیلی حدود ۱۰۰ رسانه تخصصی اعم از مکتوب و آنلاین و بیکاری بیش از ۵۰۰ نیروی متخصص مطبوعاتی، نهتنها یک بحران شغلی برای 500 خانواده فعال رسانهای بهطور مستقیم و 2 هزار خانواده حاشیه خدمات، چاپ و انتشار و پشتیبانی است، بلکه یک تهدید امنیتی برای سفره مردم محسوب میشود. در این گزارش به نقد بیتفاوتی نهادهای دولتی نسبت به زوال رسانههای کشاورزی و ارائه راهکارهای فوری برای نجات این بخش میپردازیم.
جنگ و رسانه؛ چرا تبر بر پیکره مطبوعات کشاورزی فرود آمد؟
بحرانهای نظامی و تنشهای سیاسی معمولاً اولویتهای اقتصادی دولتها را جابهجا میکنند. در این میان، رسانههای بخش خصوصی به دلیل وابستگی به درآمدهای فروش تک نسخه، اشتراک، رپرتاژ و تبلیغات و نوسانات شدید بازار کاغذ، اولین قربانیان هستند. بخش کشاورزی که به خودی خود با چالشهای اقلیمی درگیر بود، اکنون با تعطیلی گسترده هفتهنامهها، ماهنامهها، دوماهنامهها و پایگاههای خبری، «زبان گویای» خود را از دست داده است. وقتی رسانه تخصصی غایب باشد، صدای مطالبات کشاورز و دانش نوین ترویجی به گوش ذینفعان نخواهد رسید.
وزارت جهاد کشاورزی: سکوت در برابر خاموشی چراغ آگاهی
وزارت جهاد کشاورزی به عنوان متولی اصلی این بخش، موظف است نه تنها از تولید، بلکه از «جریان دانش و خبر» که محرک تولید است، حمایت کند. نقد جدی به این نهاد و دولت، رویکرد انفعالی در مواجهه با بیکاری ۵۰۰ نفر (خانواده) از زبدهترین خبرنگاران، سردبیران، مترجمان و عکاسان این حوزه است.
دولت به جای آن که در شرایط بحران جنگ، رسانهها را به عنوان بازوی اطلاعرسانی مدیریت بحران تقویت کند، با قطع حمایتهای حداقلی و عدم تخصیص یارانههای ویژه، آنها را در برابر تورم و هزینههای کمرشکن رها کرده است. نگاه ابزاری به رسانه و تبدیل روابطعمومیها به تنها تریبونهای موجود، باعث شده است که نقد منصفانه و تخصصی جای خود را به سکوت یا رپرتاژهای نمایشی بدهد؛ امری که در بلندمدت منجر به اتخاذ تصمیمات پشت درهای بسته و فسادزا خواهد شد.
پیامدهای بیکاری ۵۰۰ متخصص؛ فرار مغزها از خبررسانی مزارع به اسنپ!
بیکاری خبرنگاران و طراحانی که سالها در حوزه پیچیده اطلاعرسانی کشاورزی تخصص یافتهاند، به معنای نابودی یک سرمایه اجتماعی غیرقابل جایگزین است. کشاورزخبرنگار، صرفاً یک گزارشگر نیست؛ او واسطه انتقال تکنولوژی و ناظر بر سلامت نهادههاست. وقتی ۵۰۰ شغل وابسته به رسانههای سبز از بین میرود، عملاً نظارت مدنی بر عملکرد دستگاههای اجرایی فلج شده و بازار در اختیار شایعات و دلالان، صاحبنام امضاهای طلایی و... قرار میگیرد. این بیکاری گسترده، پیام روشنی به نخبگان جوان دارد: «در حوزه آگاهیبخشی کشاورزی، امنیتی وجود ندارد».
راهکارهای استراتژیک برای احیای رسانههای کشاورزی
برای جلوگیری از خاموشی کامل چراغ روشنگری در این حوزه، پیشنهاد میشود دولت، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت جهاد کشاورزی، اقدامات زیر را فوراً در دستور کار قرار دهند:
۱. تخصیص بودجه حمایتی اضطراری توسط وزارت فرهنگ و ارشاد (بسته بحران): تدوین یک ردیف بودجه مشخص برای حمایت از رسانههای تخصصی آسیبدیده از شرایط جنگی و تورم، جهت جلوگیری از تعطیلیهای بیشتر، بهویژه رسانههایی که جبراً تعطیل ناخواسته شدهاند. ضرورت دارد وزارت فرهنگ و ارشاد که چند سال است حداقل یارانه و اختصاص کاغذ کمی ارزانتر را از مطبوعات حذف کرده در سیاست خود تجدید نظر کند؛ چراکه در دهه پیش، یارانه مطبوعات کشاورزی با ضریب سه محاسبه میشد.
۲. الزام به خرید خدمات خبری و آموزشی: وزارتخانه باید به جای صرف بودجههای کلان در روابطعمومیهای خود بابت پروژههای سفارشی، بخش بزرگی از محتوای ترویجی و آموزشی را به رسانههای بخش خصوصی، بهخصوص رسانههای تحلیلی، منتقد و مستقل سفارش دهد تا چرخ اقتصادی آنها بچرخد.
۳. تسهیلات بیمهای و معافیتهای مالیاتی: در نظر گرفتن معافیتهای ویژه برای دفاتر مطبوعاتی کشاورزی و پوشش بیمهای خبرنگاران بیکار شده تا زمان بازگشت به کار(بهویژه اینکه افزایش 60 درصدی حقوق، افزایش حداقل 50 درصدی بیمه را در پی خواهد داشت).
۴. ایجاد شورای تعاملی رسانههای تخصصی: تشکیل کارگروهی متشکل از نمایندگان رسانههای آزاد و مدیران وزارتخانه برای نظارت بر توزیع عادلانه خرید اشتراک، سفارش رپرتاژ، سفارش آگهیها و دسترسی آزاد به اطلاعات.
کشاورزی بدون رسانه، محکوم به فناست
دولت باید بپذیرد که نقد رسانهها، نه یک مزاحمت، بلکه یک «فرصت اصلاحی» است. خاموش شدن ۱۰۰ رسانه و خانهنشینی ۵۰۰ متخصص، لکهای بر کارنامه مدیریتی نهادهایی است که مدعی صیانت از امنیت غذایی هستند.
امنیت غذایی بدون امنیت رسانهای محقق نمیشود. اگر امروز برای نجات این دفاتر مطبوعاتی اقدام نشود، فردا برای جبران خسارتهای ناشی از بیاطلاعی و تصمیمات غلط در حوزه کشاورزی، باید هزینههایی بهمراتب سنگینتر پرداخت کرد.
