داغ شدن بازار عطاری‌ها با شروع فصل سرما؛ از تب‌وتاب خرید چهارتخم تا قیمت‌های میلیونی شکر تیغال
با سرد شدن هوا، بازار گیاهان دارویی و عطاری‌ها داغ شده است. از تب‌وتاب خرید چهارتخم و سه‌پستان تا قیمت‌های نجومی شکر تیغال و فشاری که بر سبد درمان خانوار وارد می‌شود.
با رسیدن نخستین موج سرما و افزایش بیماری‌های فصلی، قفسه‌های عطاری‌ها دوباره رنگ‌وبوی دیگری به خود گرفته‌اند. مردمی که برای فرار از گلودرد و سرفه‌های پاییزی سراغ نسخه‌های قدیمی مادربزرگ‌ها می‌روند، حالا با بازاری روبه‌رو هستند که در کنار عطر دلنشین گیاهان خشک، زیر سایه سنگین گرانی و دخل‌وخرج سخت خانوارها نفس می‌کشد. در این گزارش، نگاهی داریم به پشت پرده رونق این روزهای عطاری‌ها و وضعیت قیمت اقلام پرتقاضایی مثل چهارتخم، سه‌پستان و شکر تیغال.
چرا بازار گیاهان دارویی در پاییز داغ می‌شود؟
با تغییر تقویم و افت دما، سیستم ایمنی بدن خیلی‌ها واکنش نشان می‌دهد. گلودرد، گرفتگی صدا و سرماخوردگی‌های زودهنگام، پای شهروندان را به عطاری‌ها باز می‌کند. در این میان، برخی محصولات سنتی پای ثابت سبد خرید پاییزه هستند؛ اقلامی که خرید آن‌ها نسبت به داروخانه‌ها ارزان‌تر به نظر می‌رسد و بهانه‌ای است برای یک تسکین سریع خانگی.
چهارتخم؛ ترکیبی پرطرفدار با فرمول‌های متغیر
چهارتخم یکی از قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین اقلام عطاری‌هاست که معمولاً از ترکیب دانه‌هایی مثل بارهنگ، قدومه، به‌دانه و اسفرزه به دست می‌آید. البته نسبت و نوع دانه‌ها در عطاری‌های مختلف فرق دارد؛ همین موضوع باعث می‌شود بسته‌هایی با نام یکسان، کیفیت و قیمت متفاوتی داشته باشند. نرخ هر ۱۰۰ گرم چهارتخم در بازار از حدود ۴۲ هزار تومان برای خریدهای عمده تا ۱۰۰ هزار تومان در فروشگاه‌های خرده‌فروشی متغیر است.
سه‌پستان و صمغ عربی؛ گزینه‌های سنتی گلودرد
سه‌پستان میوه آشنای روزهای سرد است که وقتی در آب جوش قرار می‌گیرد، لعاب غلیظی پس می‌دهد و برای نرم کردن سینه معجزه می‌کند. قیمت هر ۱۰۰ گرم سه‌پستان در بازار امسال به حدود ۱۴۰ هزار تومان رسیده است. در کنار آن، صمغ عربی (یا زدو) نیز که هم در نسخه‌های سنتی و هم در صنایع غذایی کاربرد دارد، با قیمت تقریبی ۶۵ هزار تومان برای هر ۱۰۰ گرم به‌صورت فله عرضه می‌شود.
شکر تیغال؛ لوکس‌ترین و گران‌ترین محصول عطاری
اگر فکر می‌کنید همه محصولات عطاری ارزان هستند، شکر تیغال تصورتان را عوض می‌کند. این فرآورده سنتی که طرفداران زیادی برای درمان سرفه‌های خشک دارد، این روزها قیمت بالایی دارد؛ به‌طوری‌که نرخ هر ۱۰۰ گرم آن در بازار بین ۱۸۰ تا ۳۰۰ هزار تومان (و گاه به‌صورت کیلویی در ارقام میلیونی) معامله می‌شود. در کنار این اقلام، گیاهانی مثل آویشن، بابونه، زنجبیل، دارچین و گل‌گاوزبان نیز سهم بزرگی از خریدهای فصلی مردم را به خود اختصاص داده‌اند.
رونق ظاهری عطاری‌ها؛ پشت پرده دخل‌وخرج مغازه‌داران
شلوغ شدن پیشخوان عطاری‌ها در پاییز، لزوماً به معنای سود کلان برای فروشندگان نیست. هزینه‌های سرسام‌آور اجاره مغازه، خرید عمده با نرخ‌های بالا و تغییر توان خرید مردم، حاشیه سود مغازه‌داران را کوچک کرده است. مشتری هم یاد گرفته با احتیاط خرید کند؛ به جای خرید بسته‌های بزرگ، به خرید گرمی یا جایگزین کردن اقلام ارزان‌تر روی آورده است تا حساب‌وکاتب خانه با جیبش همخوانی داشته باشد.
ردپای گرانی دارو در صف خرید عطاری‌ها
بخشی از رونق این روزهای عطاری‌ها، ریشه در واقعیت‌های اقتصادی دارد. سنگین شدن هزینه ویزیت پزشک، قیمت داروهای شیمیایی و رفت‌وآمدهای درمانی باعث شده بسیاری از خانواده‌ها پیش از مراجعه به پزشک، درمان‌های خانگی را امتحان کنند. پرداخت چند ده تومان برای یک بسته کوچک چهارتخم یا آویشن، در نگاه اول فشار کمتری به بودجه ماهانه خانواده وارد می‌کند.
نکته پزشکی مهم: با وجود تمام فواید گیاهان دارویی، متخصصان تأکید می‌کنند که دمنوش‌ها و گیاهان سنتی هرگز جایگزین تشخیص پزشک نیستند. مصرف خودسرانه برخی فرآورده‌ها برای زنان باردار یا افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای خطرساز است و اگر علائم بیماری طولانی شد، تأخیر در مراجعه به مراکز درمانی می‌تواند هزینه‌های سنگین‌تری به همراه داشته باشد.
کلام آخر
پاییز عطاری‌ها با عطر آویشن، بخار دمنوش‌ها و گشت‌وگذار مشتریان در میان کیسه‌های دانه‌های گیاهی تکرار می‌شود؛ اما پشت این تصویر سنتی و دلنشین، بازاری ایستاده که زیر فشار تورم، تورم سبد درمان و حساب‌وکتاب دقیق خانواده‌ها نفس می‌کشد؛ بازاری که در آن رونق فصلی، روایتگر روزگار سخت معیشت است.
