درسِ احترام به طبیعت در آلانیای ترکیه؛ الگویی برای گرگان و گلستان
بررسی تجربه موفق آلانیای ترکیه در حفظ درختان کهنسال در مسیر راهسازی؛ الگویی از نگرش اکولوژیک و توسعه پایدار برای مدیران شهری گرگان و استان گلستان.
تصویری که در اینجا میبینیم، نهتنها یک صحنه جادهای زیبا در حومه آلانیای کشور ترکیه را به تصویر میکشد، بلکه حاوی درسی عمیق و مهم در باب احترام به طبیعت است. این عکس نشان میدهد که چگونه مسئولان شهری و گردشگری آلانیا، با در نظر گرفتن ملاحظات زیستمحیطی، راه را بهگونهای طراحی کردهاند که درخت کهنسال و باابهت حفظ شود. درخت، بهجای اینکه مانعی برای پیشرفت و توسعه راه تلقی شود، بهعنوان بخشی از هویت و زیبایی منطقه به رسمیت شناخته شده و مورد احترام قرار گرفته است.
این اقدام، نمونهای عالی از «نگرش اکولوژیک» در برنامهریزی شهری و جادهای است. نگرش اکولوژیک به معنای در نظر گرفتن روابط متقابل میان موجودات زنده و محیط زیست آنهاست و بهدنبال ایجاد توازن بین نیازهای انسان و حفظ طبیعت است. در این مثال، مسئولان آلانیا با انتخاب مسیر جایگزین برای جاده، به حیات یک موجود زنده احترام گذاشته و در عین حال، مسیری ایمن و زیبا برای مسافران فراهم کردهاند.
این تصویر باید برای مسئولان شهری گرگان و سایر شهرهای استان گلستان درسآموز باشد. استان گلستان با داشتن جنگلهای هیرکانی—که بهعنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدهاند—از تنوع زیستی غنی و چشماندازهای طبیعی منحصربهفردی برخوردار است. با این حال، در سالهای اخیر، شاهد تخریب و نابودی بسیاری از این درختان و جنگلها در پی توسعه شهری و جادهای بودهایم.
بیایید با نگاهی دقیق به این عکس، به اهمیت درختان و ضرورت حفظ آنها بیندیشیم. درختان نهتنها به زیبایی محیط زندگی ما میافزایند، بلکه نقشی حیاتی در تنظیم آبوهوا، تولید اکسیژن، جذب دیاکسید کربن و حفظ خاک دارند. تخریب درختان، پیامدهای ناگواری برای محیط زیست و سلامت انسانها به همراه دارد. بنابراین، لازم است که مسئولان شهری گرگان و استان گلستان، با اتخاذ نگرش اکولوژیک در برنامهریزیهای خود، به حفظ درختان و جنگلها اولویت دهند. این امر مستلزم تغییر در رویکردهای سنتی توسعه شهری و جادهای است؛ بهجای اینکه درختان بهعنوان موانعی برای پیشرفت تلقی شوند، باید بهعنوان داراییهای ارزشمندی که باید حفظ شوند، شناخته شوند.
تصویر آلانیا، یادآور این نکته است که توسعه و حفاظت از محیط زیست، دو هدف متناقض نیستند؛ با برنامهریزی دقیق و خلاقانه، میتوان به هر دو هدف دست یافت. بیایید با الهام از این تصویر، برای حفظ درختان و جنگلهای ارزشمندمان تلاش کنیم و برای نسلهای آینده، دنیایی زیباتر و پایدارتر به ارث بگذاریم.
در اینجا چند راهکار برای ترویج نگرش اکولوژیک در برنامهریزیهای شهری و جادهای پیشنهاد میشود:
- انجام ارزیابیهای اثرات زیستمحیطی (EIA) پیش از اجرای هرگونه پروژه عمرانی؛
- استفاده از مصالح و فناوریهای سازگار با محیط زیست در احداث جادهها و ساختمانها؛
- طراحی فضاهای سبز و پارکهای شهری بهگونهای که تنوع زیستی را ارتقا دهد؛
- ترویج فرهنگ احترام به طبیعت در میان شهروندان؛
- ایجاد مشوقهای مالی برای حفظ درختان و جنگلها توسط بخش خصوصی.
با اجرای این راهکارها، میتوانیم به سمت شهری پایدارتر و دوستدار محیط زیست حرکت کنیم و از زیبایی و مزایای طبیعت برای همیشه بهرهمند شویم.
محمداسماعیل اسدی، پژوهشگر ارشد آب و خاک و کشاورزی پایدار — مهر ۱۴۰۵
