مرگ در جادههای فراموششده ایلام؛ وقتی وعدههای ایمنی به مقصد نمیرسند
واژگونی مرگبار اتوبوس در محور دشتعباس به مورموری ایلام ۱۳ کشته داد. چرا جادههای ایلام همچنان قربانی میگیرند و وعدههای ایمنی به سرانجام نمیرسند؟
۱۳ نفر جان باختند؛ ۱۳ خانواده عزادار شدند و شهری کوچک در سوگ فرزندانش فرو رفت. اما واژگونی مرگبار اتوبوس در محور «دشتعباس» به «مورموری»، نخستین حادثه این جاده نیست. اهالی منطقه میگویند سالهاست در مسیرهای دوطرفه، تاریک و فاقد حداقل استانداردهای ایمنی ایلام، با مرگ دستوجپنجه نرم میکنند؛ فاجعهای در استانی که از ۳۵۰۰ کیلومتر راه، حتی یک کیلومتر بزرگراه و آزادراه ندارد.
سیزده نام، سیزده زندگی و سیزده داغ بر پیشانی استانی که جادههایش سالهاست بوی مرگ میدهند. «امین محمدولی»، «محمدرضا محمدی»، «سعید غلامی» (تازهدامادی که حتی فرصت شروع زندگی مشترک را پیدا نکرد)، «لطفالله مرادی»، «روحالله علیجانی»، «فریبرز هادیزاده»، «سجاد نصرالهی»، «بهرام طهماسبی»، «محمد رحیمی»، «موسی رحیمی»، «احمد تقیزاده»، «ایوب حسنوند» و مسافری که هنوز هویتش اعلام نشده؛ اینها قربانیان غروب تلخ شنبه ۲۳ آبان در جاده «دشتعباس دهلران» به «مورموری» در استان ایلام هستند.
دستور رسیدگی پس از فاجعه؛ چرخهای تکراری از تسلیت تا حادثه بعدی
به دنبال این فاجعه، رئیسجمهور و وزیر کشور دستور رسیدگی فوری صادر کردند و دادستان عمومی و انقلاب آبدانان نیز از آغاز تحقیقات قضایی خبر داد. با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان داده که دستورهای پس از حادثه و برخوردهای قضایی مقطعی، مرهمی بر زخمهای کهنه این جادهها نبوده است.
در مورموری، شهری با جمعیتی کمتر از ۱۰ هزار نفر که همه یکدیگر را میشناسند، عزا به سبک اقوام لر برپاست. اما پرسش اصلی اهالی این است: تا چه زمانی باید نظارهگر پرپر شدن جوانانشان در جادههای غیراستاندارد باشند؟
گفتههای متناقض مسئولان و واقعیت تلخ «جاده مرگ»
در حالی که رئیس سازمان راهداری و حملونقل جادهای کشور تیر امسال مدعی شده بود ایلام یکی از ایمنترین شرایط را در کشور دارد، بررسی میدانی واقعیت دیگری را روایت میکند.
این حادثه مرگبار در کیلومتر ۱۰ محور فرعی دشتعباس به سمت مورموری، یعنی در محدوده حساس چاههای نفت «سگر» رخ داد؛ مسیری که با مشخصات راه روستایی درجهدو طراحی شده، اما سالهاست زیر بار ترافیک سنگین صنعتی و سرویسهای پرسنلی شرکتهای نفت و گاز قرار دارد؛ بدون آنکه از عرض کافی، روشنایی شبانه یا شانه خاکی مناسب برخوردار باشد.
ایسنا در گزارشی با اشاره به وضعیت بحرانی زیرساختهای ایلام نوشته است: محور ترانزیتی دهلران به اندیمشک (معروف به جاده مرگ) همچنان ۶۰ کیلومتر نیمهکاره و دوطرفه دارد؛ مسیری که فقط چند هفته پیش از این واژگونی، جان ۷ نفر دیگر را در حوادث پیاپی گرفته بود.
صدای اهالی؛ گلهمندی از بیتوجهی به ایمنی راهها
«محمد عبیدی» از اهالی منطقه میگوید: «این واژگونی چون تلفات بالایی داشت رسانهای شد، وگرنه این جاده همیشه خطرناک است. ماهانه چندین تصادف در این مسیر پرپیچوخم و بدون دید در شب رخ میدهد.»
«خدایار بختیاری»، دیگر ساکن منطقه، با انتقاد از نگاه فرمایشی مسئولان میافزاید: «هر دو ماه یکبار شاهد تصادف سنگینی هستیم. نماینده مجلس هم آمد و بازدید کرد، اما تغییری ایجاد نشد. آیا حتماً باید جوانانمان از دست بروند تا مسئولان به فکر بیفتند؟»
اسدالله چراغی، نماینده مردم جنوب ایلام در مجلس شورای اسلامی نیز با تایید وضعیت نامناسب زیرساختها، بر لزوم اقدام فوری برای بهبود شرایط تأکید کرد.
ریشه بحران کجاست؟ قصور نهادی و مسئولیت اجتماعی شرکتهای نفت
پروژه چهارخطهسازی محور راهبردی آبدانان به مورموری و دهلران پس از سالها به قطعات منقطع محدود شده و پلهای قدیمی تعریض نشدهاند. از سوی دیگر، گزارشهای کارشناسی نشان میدهند که شرکتهای بزرگ نفت و گاز فعال در دهلران، با وجود انتفاع کلان اقتصادی از منابع منطقه، در قبال مسئولیتهای اجتماعی خود برای ایمنسازی راههای پیرامونی کوتاهی میکنند.
بر اساس آمارهای رسمی ادارهکل راه و شهرسازی ایلام، این استان از ۳۵۰۰ کیلومتر راه، فقط ۱۸۰ کیلومتر مسیر چهارخطه دارد و حتی یک کیلومتر بزرگراه یا آزادراه در آن دیده نمیشود. خروج از این بحران، نیازمند تزریق اضطراری درآمدهای نفتی برای اتمام پروژههای نیمهکاره، نظارت سختگیرانه بر ناوگان ترابری و ارادهای واقعی برای پایان دادن به توسعه شعارگونه در ایلام است.