رازهای مگو از یافتآباد؛ اولین کارخانه سوسیس و کالباس ایران چگونه بنا شد؟
داستان خواندنی اولین کارخانه سوسیس و کالباس در ایران؛ از ماشینهای دستی بندر انزلی تا تاسیس برند آرزومان در یافتآباد تهران. تاریخچه مخفی ساندویچهای محبوب ایرانی!
آیا میدانستید محله یافتآباد تهران، پیش از آنکه به قطب مبلمان شناخته شود، میزبان اولین انقلاب غذایی ایران بوده است؟ داستان ورود سوسیس و کالباس به سفره ایرانیان، نه با برندهای مدرن امروزی، بلکه با چرخگوشتهای دستی مهاجران روسی و آرزوهای یک ارمنی سختکوش در دل تاریخ پایتخت آغاز شد.
از یونان باستان تا سفره ایرانی؛ سفری به قدمت تاریخ
پیش از آنکه به سراغ اولین کارخانه سوسیس و کالباس در ایران برویم، باید بدانیم که این فرآوردههای گوشتی محبوب، ریشهای ۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح دارند. هومر، مورخ نامدار یونانی، در نوشتههای خود به این خوراک اشاره کرده و رومیان باستان نیز در جشنهای مذهبی خود، سوسیس و کالباس را بهعنوان جزئی جداییناپذیر از سفرههایشان میدانستند.
در اروپا، شرایط اقلیمی و ذائقه هر ملت باعث شد تا صدها نوع مختلف از این محصول تولید شود؛ اما در ایران، داستان از بندر انزلی شروع شد و در نهایت در قلب یافتآباد به بلوغ رسید.
مهاجران روسی؛ پیشگامان تولید فرآوردههای گوشتی در انزلی
نقطه شروع تولید کارخانهای این محصولات در ایران به سال ۱۳۱۷ شمسی بازمیگردد. فردی روسی به نام «افوناسو» در بندر انزلی با یک ماشین کوچک دستی، تولید روزانه را برای اتباع خارجی و مسیحیان مقیم آن منطقه آغاز کرد.
دو سال بعد، «لیشینسکی» که نماینده بازرگانی روسیه در انزلی بود، تجهیزات مدرنتری را از آلمان وارد کرد تا روزانه ۴۰ تا ۵۰ کیلوگرم کالباس تولید کند. اما تهران، مقصد نهایی این صنعت بود.
تولد «آرزومان»؛ سنگ بنای اولین کارخانه سوسیس و کالباس در یافتآباد
در سال ۱۹۳۳ میلادی، لیشینسکی کارخانه خود را به تهران منتقل کرد. در همین دوران، «آرزومان آوانسیان»، ارمنی متولد سلماس که پس از انقلاب روسیه به ایران بازگشته بود، در منزل شخصی خود به همراه خانوادهاش مشغول تولید دستی فرآوردههای گوشتی بود.
شراکت لیشینسکی و آرزومان، جرقهی اصلی تاسیس اولین کارخانه سوسیس و کالباس در ایران در محله یافتآباد شد. پس از بازگشت لیشینسکی به روسیه، آرزومان مدیریت کامل واحد را بر عهده گرفت. در آن زمان، تولید هفتگی با مصرف حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم گوشت گاو انجام میشد؛ رقمی که در آن دوران برای یک واحد صنعتی نوپا، خیرهکننده بود.
میراث میکائیلیان؛ دومین غول صنعت گوشت ایران
در کنار موفقیتهای یافتآباد، نامهای دیگری نیز در تاریخ این صنعت درخشیدند. کارخانه «اصل بلور» که توسط شخصی به نام اختیاری در سال ۱۳۰۹ تاسیس شده بود، پس از چندین دست چرخیدن به «میکائیلیان» رسید. او در سال ۱۳۳۸ شمسی، این واحد را به دومین کارخانه بزرگ و مجهز تولید سوسیس و کالباس در کشور تبدیل کرد تا رقابت در پایتخت وارد فاز جدیدی شود.
یافتآباد؛ شناسنامه مدرنیته غذایی ایران
امروز وقتی از بزرگترین کارخانه تولید فرآوردههای گوشتی در یافتآباد صحبت میکنیم، در واقع به ریشههای یک قرن تمدن غذایی در ایران اشاره داریم. این محله که روزگاری با صدای چرخهای کارخانه آرزومان شناخته میشد، اکنون بخشی از حافظه تاریخی صنعت غذای ایران است.
