فوت کوزهگری مادربزرگان گیلانی؛ راز طلاییِ ماندگاری رشته خشکار
رشته خشکار، شیرینی اصیل گیلانی با فوت کوزهگری مادربزرگان؛ از ثبت ملی تا خواص تغذیهای و رازهای پخت این میراث شیرین.
رشتههای نازک و طلایی که هر رمضان عطرشان خانههای گیلان را پر میکند، فقط یک شیرینی نیستند؛ رشته خشکار روایت زندهای از حافظه جمعی، ذوق زنانه و مهارتی است که حالا در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت شده است.
رشته خشکار؛ شیرینی فراتر از طعم
اخبار سبز کشاورزی؛ رشته خشکار یکی از کهنترین و شاخصترین شیرینیهای سنتی گیلان است؛ خوراکیای ظریف با تارهای برشته که نهتنها زینتبخش سفرههای افطار ماه رمضان است، بلکه نمادی از فرهنگ، مهماننوازی و هنر آشپزی مردمان شمال ایران به شمار میرود.
محبوبیت این شیرینی سنتی، از مرزهای گیلان فراتر رفته و امروز گردشگران، آن را بهعنوان سوغاتی اصیل از دیار باران با خود میبرند.
ثبت ملی یک مهارت زنانه
مهارت سنتی پخت رشته خشکار، بهدلیل قدمت، اصالت و نقش فرهنگی آن، در فهرست آثار ناملموس کشور به ثبت رسیده است؛ اتفاقی که مهر تأییدی بر نقش مادربزرگان گیلانی در حفظ این میراث خوراکی است.
این ثبت ملی، نهفقط یک افتخار فرهنگی، بلکه گامی مهم در صیانت از دانش بومی و انتقال آن به نسلهای آینده محسوب میشود.
فواید رشته خشکار از نگاه کارشناس تغذیه
مرسده رشیدینژاد، رئیس گروه بهداشت بهبود تغذیه دانشگاه علوم پزشکی گیلان، با اشاره به ترکیبات اصلی رشته خشکار میگوید:
برنج، بهعنوان پایه اصلی این شیرینی، از گروه نان و غلات است و انرژی و مواد ضروری بدن را تأمین میکند. همچنین وجود گردو و ادویههایی مانند دارچین، ارزش تغذیهای آن را افزایش میدهد.
به گفته این کارشناس، رشته خشکار برای کودکان، نوجوانان و افرادی که اضافهوزن یا دیابت ندارند، در صورت مصرف متعادل، گزینهای مناسب است. با این حال، برای افراد دیابتی و دارای اضافهوزن، مصرف بدون شیره توصیه میشود تا کالری دریافتی کاهش یابد.
مواد اولیه و اصالت گیلانی رشته خشکار
اصالت رشته خشکار به استان گیلان بازمیگردد و مواد اولیه آن ترکیبی ساده اما دقیق است:
- آرد برنج
- آرد گندم
- آب
- پودر قند
- گردو
- دارچین
- هل
همین سادگی در کنار مهارت، رمز ماندگاری این شیرینی سنتی است.
روش سنتی تهیه رشته خشکار
برای تهیه رشته خشکار، ابتدا آرد برنج و آرد گندم با آب مخلوط میشود تا مایعی با غلظت دوغ بهدست آید.
مایه آمادهشده در قیف مخصوص ریخته و روی تابهای بزرگ با حرارت ملایم، بهصورت رفتوبرگشتی پخش میشود تا رشتههای نازک شکل بگیرد.
پس از بستن رشتهها، مواد میانی شامل پودر گردو، دارچین، هل و پودر قند درون آن قرار میگیرد. شیرینیها سرخ شده و سپس برای چند دقیقه در شربت غلیظ قرار میگیرند تا طعمی ماندگار پیدا کنند.
جالب اینکه بسیاری از گردشگران، رشته خشکار را پیش از سرخ شدن تهیه و بستهبندی میکنند تا در شهر خود آماده کنند.
فوت کوزهگری مادربزرگان گیلانی
مادربزرگان گیلانی برای خوشرنگتر شدن رشته خشکار، از کمی زعفران دمکرده غلیظ استفاده میکنند.
همچنین بهجای گردو، گاهی پودر پسته یا فندق به مواد میانی اضافه میشود.
این شیرینی تا دو روز در یخچال قابل نگهداری است و میتوان آن را سرخشده نگه داشت و هنگام مصرف، داخل شربت قرار داد.
