یکبامودوهوای اروپا در جنگ علیه ایران؛ بازی دوگانه پشت پرده
یکبامودوهوای اروپا در جنگ علیه ایران چیست؟ بررسی مواضع دوگانه اتحادیه اروپا و اهداف پشت پرده لندن، پاریس و برلین در بحران اخیر.
در حالی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران فضای منطقه را به شدت متشنج کرده، رفتار اتحادیه اروپا بیش از هر زمان دیگری زیر ذرهبین رفته است. از یک سو فشارهای سیاسی و تحریمی علیه تهران و از سوی دیگر دعوت به مذاکره؛ این یکبامودوهوای اروپا در قبال جنگ علیه ایران این پرسش را ایجاد کرده که اروپا در پشت پرده دقیقاً چه هدفی را دنبال میکند؟
یکبامودوهوای اروپا در قبال جنگ علیه ایران
از ابتدای تشدید تنشها میان ایران از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر، مواضع دوگانه اروپا در قبال جنگ علیه ایران به یکی از ویژگیهای ثابت تحولات تبدیل شده است. اتحادیه اروپا و بهویژه سه کشور انگلیس، فرانسه و آلمان در حالی که در مواضع رسمی خود فشارهای سیاسی و دیپلماتیک علیه ایران را افزایش دادهاند، همزمان تلاش کردهاند از درگیرشدن مستقیم در جنگ فاصله بگیرند.
این رویکرد باعث شده تحلیلگران از سیاست یکبامودوهوای اروپا در جنگ علیه ایران سخن بگویند؛ سیاستی که هدف آن بهرهبرداری از پیامدهای بحران بدون پرداخت هزینههای مستقیم نظامی عنوان میشود.
آغاز فصل تازه تنش در روابط ایران و اروپا
روابط تهران و اروپا در سالهای اخیر روندی پرتنش را تجربه کرده است. هرچند این روابط پیشتر نیز سرد شده بود، اما با روی کار آمدن دونالد ترامپ در آمریکا و تحولات پس از آن، شکاف میان ایران و کشورهای اروپایی عمیقتر شد.
تلاش سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان برای فعالسازی سازوکار حل اختلاف در توافق هستهای، یکی از نقاط عطف در افزایش تنشها بود. در نهایت این کشورها بدون طی کامل روندهای حقوقی در شورای امنیت، مکانیسم اسنپبک را فعال کردند؛ اقدامی که به بازگشت چندین قطعنامه تحریمی علیه ایران انجامید.
ایران نیز در واکنش به این اقدام، با همراهی چین و روسیه مخالفت خود را با این روند اعلام کرد. این تحولات، آغاز مرحلهای تازه از تنش در روابط ایران و اروپا محسوب میشود.
همراهی اروپا با فشار حداکثری علیه ایران
در ادامه تحولات، اتحادیه اروپا به تدریج به سیاست فشار علیه ایران نزدیکتر شد. یکی از مهمترین اقدامات در این مسیر، قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای تروریستی از سوی اتحادیه اروپا بود؛ اقدامی که پیشتر در سال ۲۰۱۹ توسط آمریکا انجام شده بود.
این تصمیم به گفته بسیاری از تحلیلگران، زمینه افزایش فشارهای سیاسی و امنیتی علیه ایران را فراهم کرد و فضای روابط تهران و بروکسل را بیش از پیش متشنج ساخت.
تلاش اروپا برای دور ماندن از درگیری نظامی
با وجود این فشارها، کشورهای اروپایی تلاش کردهاند خود را از درگیری مستقیم نظامی دور نگه دارند. برای نمونه، آلمان اعلام کرده که بخشی از جنگ نیست و قصد ورود به درگیری را ندارد.
از سوی دیگر فرانسه ناو هواپیمابر شارل دوگل را به منطقه اعزام کرده، اما مقامات این کشور تأکید دارند که این اقدام صرفاً جنبه دفاعی دارد. انگلیس نیز در ظاهر اعلام کرده که اجازه استفاده از برخی پایگاههای نظامی خود برای حمله به ایران را نداده است.
این رفتارها نشان میدهد یکبامودوهوای اروپا در قبال جنگ علیه ایران تنها در سطح سیاسی نیست، بلکه در عرصه نظامی نیز قابل مشاهده است.
مواضع دوپهلو در سطح سیاسی
در سطح سیاسی نیز مقامهای اروپایی مواضعی چندگانه اتخاذ کردهاند. اورسولا فوندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، اخیراً در سخنانی گفته است که درباره ماهیت جنگ علیه ایران دیدگاههای متفاوتی وجود دارد و اروپا باید «واقعیتهای موجود» را در نظر بگیرد.
او همچنین از «حق مردم ایران برای تعیین سرنوشت خود» سخن گفته است؛ اظهاراتی که با واکنش تند مقامات ایرانی مواجه شد. سخنگوی وزارت خارجه ایران این مواضع را نشانه ریاکاری اروپا و تلاش برای توجیه اقدامات آمریکا و اسرائیل دانست.
اروپا در پشت پرده به دنبال چیست؟
تحلیلگران معتقدند یکبامودوهوای اروپا در جنگ علیه ایران بیش از هر چیز ناشی از تلاش این کشورها برای حفظ منافع خود در شرایط نامطمئن منطقه است.
از یک سو، اروپا نمیخواهد درگیر جنگی پرهزینه در خاورمیانه شود؛ جنگی که میتواند بازارهای انرژی و اقتصاد این قاره را با بحران جدی روبهرو کند. از سوی دیگر، برخی کشورهای اروپایی مایلاند فشارهای سیاسی و امنیتی علیه ایران ادامه یابد.
در همین حال، اختلافات میان اروپا و دولت ترامپ نیز در این معادله بیتأثیر نیست. رویکردهای جدید آمریکا در سیاست امنیتی و کاهش تعهدات نسبت به اروپا باعث شده برخی کشورهای اروپایی تلاش کنند فاصلهای نسبی با سیاستهای نظامی واشنگتن حفظ کنند.
آینده روابط ایران و اروپا
در شرایط فعلی، روابط ایران و اتحادیه اروپا وارد مرحلهای پرتنش شده است. یکبامودوهوای اروپا در قبال جنگ علیه ایران نشان میدهد که بروکسل در تلاش است ضمن حفظ فشارهای سیاسی، از پیامدهای مستقیم جنگ دور بماند.
با توجه به پیچیدگیهای ژئوپلیتیکی منطقه و اختلافات موجود میان قدرتهای غربی، به نظر میرسد این وضعیت در کوتاهمدت تغییر چشمگیری نداشته باشد و روابط تهران و اروپا همچنان در فضایی پرتنش ادامه یابد.
