کدام حیوانات واقعاً خانگیاند؟ هشدار تازه درباره اگزوتیکپتها
تب نگهداری از حیوانات اگزوتیک بالا رفته، اما همه این گونهها واقعاً خانگی نیستند. گزارشی از معیارهای قانونی و خطرات زیستمحیطی انتخاب حیوان خانگی.
تب نگهداری از حیوانات عجیب و غریب هر روز شدیدتر میشود، اما کارشناسان هشدار میدهند بسیاری از این موجودات «واقعاً خانگی» نیستند و میتوانند تهدیدی جدی برای تنوع زیستی، سلامت و حتی امنیت انسان باشند. در ادامه بررسی میکنیم کدام حیوانات خانگیاند و کدام فقط ظاهراً مناسب زندگی در خانه هستند.
موج رو به رشد حیوانات اگزوتیک
به گزارش تابناک به نقل از برنا، نگهداری از حیوانات اگزوتیک، از ایگوانا و مار گرفته تا گونههای نادر دوزیستان، به یک مد جدید در شبکههای اجتماعی تبدیل شده است. ویدئوهایی از مادربزرگهایی که ایگوانا را در آغوش گرفتهاند یا کودکانی که کنار یک لئوپارد بازی میکنند، در نگاه اول شاید بامزه باشد، اما پیامدهای آن برای اکوسیستم کشور نگرانکننده است.
تجربه نشان داده رهاسازی یا فرار حیوانات غیربومی میتواند طبیعت را با مشکلات جدی روبهرو کند؛ همان مسیری که گونههایی مانند تیلاپیا، راکون، میمون رزوس و لاکپشت گوشقرمز طی کردند و وارد زیستبوم ایران شدند.
حیوانات اگزوتیک دقیقاً چه هستند؟
یک دامپزشک در توضیح حیوانات اگزوتیک میگوید: اگزوتیکپت شامل همه پستانداران خانگی به جز سگ و گربه است؛ از خرگوش و پرندگان زینتی مانند فنچ و قناری تا طوطیها، لاکپشتها، مارمولکها، برخی مارها، قورباغهها، سمندرها، تارانتولاها، عقربهای غیرسمی و حتی بسیاری از ماهیان آکواریومی.
او تأکید میکند «اگزوتیک انیمال» مفهوم گستردهتری دارد و گونههای حیاتوحش را نیز شامل میشود. بنابراین، هر حیوان اگزوتیکی لزوماً حیوان خانگی نیست.
این کارشناس بر ضرورت ورود قانونی و کنترلشده این گونهها تأکید دارد؛ چراکه با تکثیر در اسارت و صدور گواهی معتبر میتوان بیماریها را کنترل، قاچاق را کاهش و امکان نظارت کامل را فراهم کرد.
از نگاه اخلاقی نیز نگهداری حیوان فقط یک انتخاب شخصی نیست. حیوان خانگی باید در اسارت تکثیر شده باشد، خطر جانی نداشته باشد، بیماری مشترک منتقل نکند و امکان ایجاد شرایط استاندارد نگهداری آن وجود داشته باشد.
ورود حیوانات خانگی به چارچوب قانونی
معصومه صفایی، معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیطزیست، میگوید افزایش علاقه مردم به این حیوانات، نیاز به یک چارچوب نظارتی جدی را پررنگ کرده است.
او اعلام کرد برای ساماندهی این موضوع، کمیتهای با حضور حدود ۲۰ دستگاه تشکیل شده تا مرز میان گونههای مجاز و ممنوع را مشخص کند.
به گفته صفایی، معیارهای اصلی برای انتخاب حیوانات خانگی قانونی شامل موارد زیر است:
• نداشتن خطر جانی برای افراد
• نداشتن بیماری مشترک با انسان
• عدم حمل بیماریهای خطرناک
• نداشتن توانایی مهاجمشدن در طبیعت
• قابلیت تکثیر در اسارت
• تطابق با قوانین داخلی و بینالمللی
او توضیح داد که پیشنویس فهرست گونهها آماده است، اما هنوز هیچکدام از این فعالیتها در قالب مجوز رسمی اجرا نمیشود.
چرا «حیوان خانگی» بودن مهم است؟
متخصصان تأکید میکنند اگر حیوانات غیرخانگی بدون کنترل وارد خانهها شوند، زنجیرهای از تهدیدها شکل میگیرد؛ از نابودی ذخایر ژنتیکی کشور تا افزایش بیماریهای مشترک و خطرات ناشی از رفتار غیرقابلپیشبینی برخی گونهها.
در چنین شرایطی، تشخیص اینکه کدام حیوان واقعاً خانگی است و کدام فقط یک انتخاب هیجانی، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
