شوک ۱۰۰ درصدی لبنیات؛ آیا صبحانه هم لاکچری شد؟
شوک ۱۰۰ درصدی قیمت شیر خام بازار لبنیات را ملتهب کرده و افزایش شدید قیمت پنیر، شیر و ماست در راه است. آیا لبنیات به کالایی لوکس تبدیل میشود؟
افزایش بیسابقه قیمت شیر خام، روز آغاز موجی تازه از گرانیهای لبنیات است؛ موجی که میتواند صبحانه بسیاری از خانوادهها را نشانه بگیرد و لبنیات را از سفره بخشی از جامعه حذف کند.
شوک تازه در بازار: لبنیات یکقدم تا لوکس شدن
بر اساس ابلاغیه جدید وزارت جهاد کشاورزی، قیمت هر کیلوگرم شیر خام به ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان رسید؛ رقمی که نه یک تغییر معمول، بلکه جهشی ۱۰۰ درصدی نسبت به آخرین مصوبه رسمی در مهر ۱۴۰۴ است. این تصمیم، زنجیره تولید لبنیات را به لرزه انداخته و ماده اولیه ۷۰ درصد محصولات لبنی را وارد مرحلهای تازه از گرانی کرده است.
این جهش قیمت در حالی رخ میدهد که طی یک سال اخیر، این سومین موج افزایش نرخ شیر خام بوده و هر بار، اثرات مستقیم آن روی تورم مواد غذایی احساس شده است.
چرا قیمت شیر خام ناگهان دو برابر شد؟
براساس گزارشهای منتشرشده، چند عامل در این افزایش بیسابقه نقش داشتهاند:
- حذف کامل ارز ترجیحی نهادههای دامی
- افزایش هزینه حملونقل و دستمزد دامداران
- واقعیسازی قیمتها بر اساس نرخ ارز آزاد
- جبران عقبماندگی هزینه تولید دامداریها
در نتیجه این تغییرات، قیمت پایه شیر خام بیش از دو برابر شده و حتی چربی بالاتر نیز میتواند نرخ را تا بیش از ۶۲ هزار تومان افزایش دهد.
صبحانههای گرانتر؛ آینده قیمت پنیر، شیر، ماست و کره
با توجه به وابستگی شدید صنعت لبنیات به شیر خام، افزایش جدید با سرعت بالا در ویترین فروشگاهها منعکس خواهد شد. کارشناسان پیشبینی میکنند:
- افزایش ۷۰ تا ۹۰ درصدی قیمت اکثر لبنیات
- رسیدن پنیر ۴۰۰ گرمی به آستانه ۱۰۰ هزار تومان
- رشد قابلتوجه قیمت ماست، کره و شیرهای پاستوریزه بستهبندی
به این ترتیب، لبنیات که یک کالای اساسی محسوب میشود، در آستانه تبدیل شدن به کالایی لوکس قرار گرفته است.
ضربه به مصرف ملی و بحران خاموش سلامتی
سرانه مصرف لبنیات در ایران یکسوم استاندارد جهانی است و حالا با جهش ۱۰۰ درصدی قیمت شیر خام، احتمال کاهش بیشتر مصرف بسیار بالاست. کاهش مصرف لبنیات میتواند اثراتی جدی داشته باشد:
- افزایش خطر سوءتغذیه
- شیوع بیشتر پوکی استخوان
- کاهش کیفیت تغذیه کودکان و نوجوانان
- افزایش هزینههای درمان در سالهای آینده
کارشناسان این وضعیت را هشداری برای امنیت غذایی کشور میدانند.
تأثیر تکاندهنده بر صنایع لبنی و صادرات
نوسانهای شدید قیمت باعث شده صنایع لبنی برای عقد قراردادهای صادراتی با چالش مواجه شوند. این موضوع احتمال از دست رفتن بازارهای منطقهای مانند:
- عراق
- افغانستان
- کشورهای حوزه خلیج فارس
را افزایش میدهد و رقبا—بهویژه ترکیه—فرصت ورود گستردهتری پیدا میکنند.
از طرفی، واحدهای کوچک لبنیات که با کمبود نقدینگی دستوپنجه نرم میکنند، توان خرید شیر خام با نرخ جدید را نخواهند داشت؛ این مسئله خطر تعطیلی و تمرکز بازار در دست چند برند بزرگ را تشدید میکند.
بازار در آستانه رکود تورمی
تصویب قیمت جدید شیر خام نشان میدهد دولت عملاً از کنترل دستوری قیمتها عقبنشینی کرده و قرار است تعیین قیمت لبنیات بر اساس عرضه و تقاضا با نظارت سازمان حمایت انجام شود. این روند در کوتاهمدت باعث افزایش فشار بر مصرفکننده و رشد تورم در سبد غذایی خواهد شد.
پیشبینی میشود طی هفتههای آینده، ویترین فروشگاهها شاهد موج تازهای از برچسبهای قیمتی جدید باشد؛ موجی که میتواند رکود تورمی در بازار لبنیات را عمیقتر کند.
