چرا حتی هفتهای یکبار نخ دندان کشیدن با کاهش خطر سکته مغزی مرتبط است؟
پژوهشها از ارتباط نخ دندان با کاهش خطر سکته مغزی خبر میدهند؛ اما آیا هفتهای یکبار کافی است؟ بررسی علمی یافتههای جدید را بخوانید.
پژوهشهای جدید نشان میدهند حتی افرادی که دستکم هفتهای یکبار نخ دندان میکشند، ممکن است با خطر کمتری برای برخی انواع سکته مغزی و اختلال ریتم قلب روبهرو باشند؛ با این حال، این یافته به معنای کافی بودن هفتهای یکبار نخ دندان کشیدن نیست و توصیه علمی همچنان پاکسازی روزانه بین دندانهاست.
اگر تصور میکنید نخ دندان فقط برای خارج کردن تکههای غذا از بین دندانهاست، یافتههای تازه تصویری گستردهتر ارائه میکنند.
در سالهای اخیر، پژوهشگران بیش از گذشته به ارتباط میان سلامت دهان، التهاب بدن و بیماریهای قلبیعروقی توجه کردهاند. یکی از مطالعاتی که در سال ۲۰۲۵ در نشست علمی انجمن سکته مغزی آمریکا مطرح شد، نشان داد افرادی که دستکم هفتهای یکبار نخ دندان میکشند، با خطر پایینتر سکته مغزی ایسکمیک و بهویژه سکتههای ناشی از لختهای که از قلب به مغز میرود، مواجه بودند.
البته یک نکته مهم وجود دارد: این پژوهش در ابتدا به شکل چکیده علمی ارائه شده بود و خود انجمن قلب آمریکا تأکید کرده بود که نتایج آن در آن مرحله هنوز داوری همتا به همتا نشده و باید مقدماتی تلقی شود.
از این رو، نمیتوان گفت «هفتهای یکبار نخ دندان کشیدن بهطور قطعی از سکته مغزی جلوگیری میکند». آنچه فعلاً میتوان گفت، وجود یک ارتباط آماری میان نخ دندان کشیدن و کاهش خطر برخی پیامدهای عروقی است.
نخ دندان چه ارتباطی با سکته مغزی دارد؟
دهان، محل زندگی میلیونها میکروب است و پلاک دندانی نیز از تجمع باکتریها روی سطح دندان شکل میگیرد. اگر این پلاک بهطور منظم پاک نشود، میتواند به جرم دندانی تبدیل شود و زمینه التهاب و بیماری لثه را فراهم کند.
مسواک بهتنهایی نیز نمیتواند همه سطوح بین دندانها را بهخوبی تمیز کند؛ به همین دلیل پاکسازی بین دندانها، بخش مهمی از بهداشت دهان محسوب میشود.
ارتباط احتمالی با سکته مغزی از همین نقطه آغاز میشود. التهاب مزمن لثه و عفونتهای دهانی میتوانند با فرآیندهای التهابی در سراسر بدن ارتباط داشته باشند.
پژوهشگران احتمال میدهند کاهش التهاب و عفونتهای دهانی، در کنار مجموعهای از عوامل دیگر، یکی از مسیرهایی باشد که ارتباط میان بهداشت دهان و سلامت عروق را توضیح میدهد. با این حال، این سازوکار هنوز بهطور کامل اثبات نشده است.
یافته مهم: حتی یک بار در هفته هم در مطالعه دیده شد
در مطالعهای که دادههای بیش از ۶ هزار نفر از شرکتکنندگان مطالعه بزرگ ARIC را بررسی کرد، افراد درباره عادتهای بهداشت دهان از جمله نخ دندان کشیدن، مسواک زدن و مراجعه به دندانپزشک، اطلاعات ارائه کرده بودند. طی حدود ۲۵ سال پیگیری، ۴۳۴ مورد سکته مغزی و یک میلیون و 291 مورد فیبریلاسیون دهلیزی ثبت شد.
تحلیل پژوهشگران نشان داد نخ دندان کشیدن با ۲۲ درصد خطر کمتر سکته مغزی ایسکمیک، ۴۴ درصد خطر کمتر سکته مغزی آمبولیک قلبی و ۱۲ درصد احتمال کمتر فیبریلاسیون دهلیزی همراه بود. این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن مسواک زدن و برخی دیگر از رفتارهای مرتبط با سلامت دهان نیز مشاهده شد.
نکته قابل توجه این است که در این پژوهش، «یک بار یا بیشتر در هفته» بهعنوان نخ دندان کشیدن منظم در نظر گرفته شد.
در عین حال، پژوهشگران گزارش کردند که افزایش دفعات نخ دندان کشیدن نیز با احتمال بیشتر کاهش خطر سکته همراه بود. بنابراین، نتیجه مطالعه این نیست که هفتهای یک بار بهترین میزان نخ دندان کشیدن است؛ بلکه نشان میدهد حتی شکل نسبتاً محدود این عادت نیز با پیامدهای مطلوبتری همراه بوده است.
آیا هفتهای یک بار نخ دندان کشیدن کافی است؟
خیر. این شاید مهمترین نکتهای باشد که نباید در تیترهای جذاب درباره این پژوهش گم شود.
انجمن دندانپزشکی آمریکا همچنان توصیه میکند افراد روزانه فضای بین دندانهای خود را با نخ دندان یا یکی دیگر از ابزارهای پاکسازی بین دندانی تمیز کنند.
دلیل این توصیه روشن است: مسواک نمیتواند پلاک و بقایای مواد غذایی را از تمام فضاهای بین دندانها خارج کند. پاکسازی منظم این نواحی به کاهش احتمال بیماری لثه و پوسیدگی کمک میکند.
در واقع، اگر کسی اکنون اصلاً نخ دندان نمیکشد، شروع با هفتهای یک بار میتواند یک قدم عملی برای شکلگیری عادت باشد؛ اما هدف بهتر، رساندن این عادت به دفعات روزانه است.
