پسته، میراثی که در مسیر تحول جهانی نیازمند بازخوانی است

در روزگاری که جغرافیای اقتصاد جهانی با شتابی بی ­سابقه در حال بازتعریف است، محصولاتی که روزگاری نماد مزیت نسبی تمدن­ های کشاورزی بودند، امروزه به عرصه آزمونی سخت برای کارآمدی زیست­ بوم ملی تبدیل شده ­اند. پسته ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست؛ این دانه سبز کهن که نامش با خاک خشک و دل گرم کویر ایران گره خورده، امروز در میدان رقابتی جهانی، بیش از هر زمان دیگری به هوشمندی استراتژیک، نگاه سیستمی و کنش­ گری خردمندانه نیاز دارد.

 

به ­عنوان فردی که سه دهه از عمر خویش را در امور تدریس، پژوهش و اجرا در عرصه ­های گوناگون در حوزه­ های مختلف اقتصاد، بازرگانی، مدیریت و تحول دیجیتال صرف کرده ­ام، هماره بر این باور بوده ­ام که درک عمیق ساختارهای تجاری و تطبیق آن با ظرفیت­ های بومی، نه یک انتخاب که یک ضرورت انکارناپذیر برای بقا و تعالی محصولات راهبردی کشور است. از دانشگاه تا میدان عمل، از اتاق­ های جلسه تا خطوط تولید و مدیریت اجرایی صادرات، همواره کوشیده­ ام تا با نگاهی میان­ رشته­ ای، مرزهای میان دانش نظری و کاربست عملی را با هم ­گرایی و تعامل با بهره­ جستن از ظرفیت گسترده خردجمعی درنوردیم.

 

امروز، در شرایطی که انباشتی از تحریم ­ها، محدودیت­ های مالی و پیچیدگی ­های ژئوپلیتیک، چهره تجارت بین­ المللی ایران را دگرگون ساخته، بر خود فرض دانستم که با تکیه بر تجربه سال­ ها تدریس در دانشگاه ­های معتبر کشور، برگزاری دوره­ های تخصصی و کارگاه ­های آموزشی تجارت خارجی در داخل کشور و یا همکاری با سازمان­ های بین­ المللی مانند فائو و یونیدو، و نیز مسئولیت­ ها در پست­ های ارشد اجرایی و مدیریتی کشور و پس از آن، فعالیت مستمر در حوزه بازرگانی، هوشمندسازی فرآیندهای تجاری و تحول دیجیتال در بخش خصوصی، دین خویش را به باغداران زحمت­ کش دیار پسته، از دامنه­ های الوند تا دشت رفسنجان و از کویر کرمان تا خراسان کهن، و نیز صادرکنندگان پرتلاشی که با وجود طوفان ­های تحریم، پرچم اقتصاد ملی را بر دوش کشیده­ اند، ادا نمایم.

 

این گزارش که دربرگیرنده واکاوی همه­ جانبه ساختارهای تجارت جهانی پسته، تحلیل زنجیره ارزش، رقابت­ پذیری کشورهای هاب صادراتی، و همچنین ارائه راهبردهای متنوع ­سازی بازارهای هدف است، حاصل ماه­ ها پژوهش بی­ وقفه، بهره­ گیری از معتبرترین پایگاه ­های داده بین ­المللی و نیز گفتوگوهای تخصصی با فعالان این عرصه است. باوری که در این نگاشته بدان پای می ­فشارم، آن است که هرچند تحریم­ ها، دیوارهایی بلند بر سر راه تجارت کشور برافراشته­ اند، اما نمی­ توانند چشم ­انداز روشن یک برنامه ­ریزی هوشمندانه و مبتنی بر داده را تیره سازند.

 

پسته ایران، نه فقط یک محصول کشاورزی، بلکه روایت هویتی است از تمدن، صبر و پایداری. این گزارش، تلاشی است برای ترسیم نقشه ­راهی که با تکیه بر ظرفیت ­های نهفته در فرآوری، برندسازی، و نفوذ هوشمندانه به بازارهای جدید، بتواند بار دیگر «ایران» را بر تارک بازار جهانی پسته بنشاند. ما می ­توانیم و این گزارش، گامی است در راستای اثبات این «توانستن».