وقتی شیرینی میخورید چه اتفاقی برای مغزتان میافتد
مصرف شیرینی سیستم پاداش مغز را فعال میکند، اما زیادهروی در قند میتواند بر اشتها و عملکرد شناختی اثر نامطلوب بگذارد.
خوردن یک تکه شیرینی فقط ذائقه را تحت تأثیر قرار نمیدهد؛ ورود قند به بدن مجموعهای از پیامهای عصبی و متابولیکی را فعال میکند که با احساس لذت، میل به خوردن و تنظیم انرژی ارتباط دارند. اما مصرف زیاد و مداوم قند میتواند اثرات متفاوتی بر مغز و عملکرد شناختی داشته باشد.
شیرینی چگونه سیستم پاداش مغز را فعال میکند؟
وقتی مادهای شیرین وارد دهان میشود، گیرندههای چشایی، پیام آن را به مغز منتقل میکنند. مطالعات تصویربرداری مغزی نشان دادهاند که مصرف قند، بخشهایی از مغز مرتبط با پردازش مزه و سیستم پاداش را فعال میکند. در این میان، مسیرهای مرتبط با دوپامین در شکلگیری احساس پاداش و تقویت میل به مصرف غذا نقش دارند.
به همین دلیل است که بعد از خوردن یک شیرینی خوشطعم ممکن است احساس رضایت بیشتری داشته باشید یا تمایل پیدا کنید یک تکه دیگر بخورید.
این واکنش بهخودیخود غیرطبیعی نیست؛ مغز از سیستم پاداش برای تقویت رفتارهای مرتبط با دریافت انرژی استفاده میکند.
قند چه اثری بر عملکرد مغز دارد؟
مغز برای تأمین انرژی خود به گلوکز وابسته است و تنظیم مناسب قند خون برای عملکرد طبیعی سلولهای عصبی اهمیت دارد.
برخی مطالعات کوتاهمدت نشان دادهاند که دریافت گلوکز، بهویژه در شرایطی مانند ناشتا بودن، میتواند در بعضی آزمونهای حافظه و عملکرد شناختی، اثر موقت داشته باشد. با این حال، این موضوع به معنای آن نیست که مصرف بیشتر شیرینی باعث عملکرد بهتر مغز میشود.
مصرف زیاد شیرینی میتواند مشکلساز شود
تفاوت مهمی میان مصرف گهگاه شیرینی و دریافت مداوم مقادیر زیاد قند وجود دارد. بررسی نظاممند مطالعات انسانی نشان داده است که مصرف بیش از حد و طولانیمدت قندهای آزاد و افزوده با پیامدهای نامطلوب شناختی ارتباط دارد؛ هرچند پژوهشگران تأکید کردهاند که شواهد موجود هنوز برای تعیین رابطه علت و معلولی قطعی کافی نیست.
از سوی دیگر، رژیمهای سرشار از قند و چربی میتوانند در مطالعات آزمایشگاهی با تغییراتی در مدارهای پاداش مغز همراه شوند. این تغییرات ممکن است میل به مصرف غذاهای بسیار شیرین و پرکالری را تقویت کنند.
آیا باید شیرینی را کاملاً کنار گذاشت؟
نه لزوماً. مسأله اصلی، مقدار و الگوی مصرف است. یک شیرینی گاهبهگاه در یک رژیم غذایی متعادل با مصرف روزانه و بیش از حد قند تفاوت اساسی دارد.
برای سلامت مغز و بدن، بهتر است بخش عمده رژیم غذایی از مواد غذایی کمفرآوریشده، میوهها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، منابع پروتئینی و چربیهای سالم تشکیل شود و خوراکیهای پُرقند در حد متعادل مصرف شوند.
