بازگشت یک تهدید قدیمی به صنعت دام آمریکا؛ کرم گوشتخوار تجارت دام را به چالش کشید
بازگشت «کرم گوشتخوار جهان جدید» به آمریکا، بار دیگر مسئله امنیت زیستی و تجارت دام را در این کشور به یک موضوع جدی تبدیل کرده است؛ آن هم در شرایطی که واشنگتن در حال بازگشایی تدریجی مرزهای دام با مکزیک است
وزارت کشاورزی آمریکا (USDA) در تازهترین گزارش خود از شناسایی یک مورد جدید آلودگی به این انگل در یک اسب در شهرستان گرنت ایالت نیومکزیکو خبر داده است. این مورد، دومین مورد ثبتشده در نیومکزیکو از زمان بازگشت این انگل به آمریکا در ماه ژوئن محسوب میشود.
این اتفاق درست در آستانه برنامه دولت آمریکا برای بازگشایی گذرگاه «سانتا ترزا» در نیومکزیکو برای تجارت دام با مکزیک رخ داده است؛ گذرگاهی که قرار است از ۲۴ سپتامبر فعالیت خود را از سر بگیرد.
کرم گوشتخوار چیست و چرا صنعت دام نگران است؟
کرم گوشتخوار جهان جدید یا New World Screwworm انگل مرحله لاروی نوعی مگس است که میتواند دامهای خونگرم را آلوده کند.
بازگشت این انگل برای صنعت دام آمریکا اهمیت ویژهای دارد، زیرا آمریکا دههها برای ریشهکن کردن آن سرمایهگذاری کرده بود و این آفت در دهه ۱۹۶۰ از آمریکا ریشهکنشده اعلام شد. بازگشت دوباره آن در سال ۲۰۲۶، سیستم نظارت و قرنطینه دام این کشور را با آزمونی تازه مواجه کرده است.
مکزیک؛ نقطه کلیدی در مسیر انتشار
این انگل از مکزیک وارد چرخه نگرانیهای بهداشتی آمریکا شد و به همین دلیل تجارت دام زنده میان دو کشور تحت تأثیر قرار گرفت.
مکزیک نیز برای کنترل بیماری، برنامه گستردهای برای بازرسی و ردیابی دام اجرا کرده است. طبق اعلام سازمان ملی بهداشت، ایمنی و کیفیت غذایی مکزیک، تا پایان اوت ۲۰۲۶ بیش از ۸۰ هزار محموله و بیش از ۵ میلیون رأس دام در مناطق جنوبی و جنوبشرقی این کشور مورد بازرسی قرار گرفتهاند.
این حجم از کنترل نشان میدهد که مسئله فقط یک بیماری دامی محلی نیست و میتواند مستقیماً به تجارت فرامرزی و زنجیره تأمین گوشت ارتباط پیدا کند.
بازگشایی مرز؛ تجارت در برابر امنیت زیستی
آمریکا از اواخر اوت روند بازگشایی تدریجی برخی گذرگاههای دام با مکزیک را آغاز کرد. گذرگاه داگلاس در آریزونا نخستین مرحله این روند بود و اکنون واشنگتن قصد دارد فعالیت تجاری در سانتا ترزا در نیومکزیکو را نیز از سر بگیرد.
اما شناسایی مورد جدید در نیومکزیکو، حساسیتها را افزایش داده است.
بر اساس گزارش رویترز، هنوز مشخص نیست این مورد جدید چه تأثیری بر برنامه بازگشایی خواهد داشت. مقامات آمریکایی تأکید کردهاند که در صورت افزایش ریسک، امکان توقف مجدد تجارت وجود دارد.
این موضوع یک چالش کلاسیک برای سیاستگذار ایجاد کرده است: چگونه میتوان تجارت دام را از سر گرفت، بدون آنکه بازگشایی مرزها به مسیر ورود دوباره آفت تبدیل شود؟
تأثیر بیماری بر بازار گوشت
اهمیت این موضوع فقط به سلامت دام محدود نمیشود.
توقف یا محدود شدن واردات دام زنده از مکزیک میتواند عرضه دام در آمریکا را تحت فشار قرار دهد. رویترز پیشتر گزارش داده بود که محدودیتهای ناشی از نگرانی درباره این انگل به کاهش دسترسی به دام و افزایش فشار بر بازار گوشت گاو آمریکا کمک کرده است.
در چنین شرایطی، یک بیماری دامی میتواند از مزرعه آغاز شود، اما اثرات آن در نهایت به قیمت دام، هزینه خوراک، ظرفیت کشتارگاهها، تجارت بینالمللی و قیمت مصرفکننده منتقل شود.
پاسخ آمریکا؛ قرنطینه، ردیابی و کنترل زیستی
واشنگتن برای کنترل این تهدید تنها به محدودیتهای تجاری متکی نیست.
وزارت کشاورزی آمریکا برنامهای شامل نظارت، ایجاد مناطق آلوده، ردیابی دام و اقدامات کنترل زیستی را دنبال میکند. یکی از ابزارهای مهم در این برنامه، استفاده از حشرات نر عقیم برای کاهش توان تولیدمثل جمعیت آفت است.
بر اساس آخرین اطلاعات USDA، بازگشایی گذرگاهها نیز به شکل مرحلهای و مشروط به ارزیابی ریسک و رعایت پروتکلهای بهداشتی انجام میشود.
یک درس مهم برای کشورهای دامدار
ماجرای آمریکا و مکزیک یک پیام مهم برای صنعت دام در سایر کشورها دارد: امنیت زیستی بخشی جداییناپذیر از امنیت غذایی و تجارت کشاورزی است.
یک بیماری یا آفت دامی میتواند در مدت کوتاهی مسیر تجارت را تغییر دهد و دولتها را مجبور کند میان حفظ جریان واردات و صادرات و کنترل خطرات بهداشتی تعادل برقرار کنند.
برای کشورهای واردکننده و صادرکننده دام، کنترل مبدأ، گواهیهای بهداشتی، ردیابی دام، پایش مرزی و واکنش سریع به موارد مشکوک، تنها اقدامات قرنطینهای نیستند؛ بلکه بخشی از زیرساخت تجارت پایدار محصولات دامی محسوب میشوند.
پیام ماجرا برای ایران
برای ایران نیز تحولات بیماریهای دامی در بازارهای جهانی اهمیت دارد؛ حتی اگر این انگل مستقیماً وارد کشور نشده باشد.
هر اختلال جدی در تجارت دام یا گوشت در یکی از تولیدکنندگان بزرگ جهان میتواند مسیرهای تجارت، قیمتهای جهانی و رقابت میان بازارهای وارداتی را تغییر دهد.
از سوی دیگر، افزایش بیماریهای فرامرزی نشان میدهد که سیاست واردات دام و فرآوردههای دامی نمیتواند صرفاً بر قیمت و تأمین سریع کالا متمرکز باشد. کنترل ریسک بهداشتی در مبدأ، ردیابی محموله و پایش پس از ورود، باید همزمان با سیاست تأمین کالا دیده شود.
جمعبندی
بازگشت کرم گوشتخوار جهان جدید به آمریکا، نمونهای روشن از ارتباط مستقیم میان سلامت دام، تجارت بینالمللی و امنیت غذایی است.
در حالی که آمریکا تلاش میکند تجارت دام با مکزیک را پس از محدودیتهای ناشی از این آفت بهتدریج از سر بگیرد، شناسایی موارد جدید نشان میدهد که بازگشایی مرزها همچنان به ارزیابی مستمر ریسک نیاز دارد.
این تجربه نشان میدهد که در اقتصاد امروز کشاورزی، یک تهدید زیستی کوچک در مرزها میتواند به مسئلهای بزرگ برای بازار گوشت، تولیدکنندگان دام و تجارت کشاورزی تبدیل شود.
