کایمریسم؛ پدیده نادر وجود دو مجموعه DNA در یک بدن

کایمریسم، پدیده‌ای نادر در زیست‌شناسی است که در آن بدن یک فرد دارای دو یا چند جمعیت سلولی با ترکیب ژنتیکی متفاوت است. این وضعیت ممکن است بدون علامت مشخصی رخ دهد و گاهی تنها با آزمایش‌های ژنتیکی شناسایی شود.

کایمریسم چیست و چگونه شکل می‌گیرد؟

در حالت معمول، سلول‌های بدن یک فرد از نظر اطلاعات ژنتیکی هسته‌ای، الگوی مشترکی دارند؛ اما در کایمریسم، برخی سلول‌ها DNA متفاوتی از سایر سلول‌های همان بدن دارند. این پدیده می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و همیشه نشانه بیماری نیست.

یکی از مسیرهای شکل‌گیری کایمریسم، تبادل سلول میان دو جنین در دوران بارداری است. اگر سلول‌های دو جنین در مراحل اولیه رشد با یکدیگر ترکیب شوند، ممکن است فردی متولد شود که بخشی از سلول‌های بدنش منشأ ژنتیکی متفاوتی دارند.

همچنین انتقال سلول میان مادر و جنین می‌تواند باعث حضور سلول‌های متعلق به یکی در بدن دیگری شود؛ پدیده‌ای که میکروکایمریسم نام دارد و با کایمریسم کلاسیک یکسان نیست.

آیا کایمریسم بر سلامت فرد تأثیر می‌گذارد؟

تأثیر کایمریسم به منشأ سلول‌ها، محل حضور آن‌ها و میزان پراکندگی‌شان در بدن بستگی دارد. بسیاری از افراد، هیچ نشانه مشخصی ندارند و ممکن است هرگز متوجه این وضعیت نشوند.

در مواردی، تفاوت ژنتیکی سلول‌ها می‌تواند در بررسی‌های پزشکی، از جمله آزمایش‌های ژنتیکی یا تعیین نسبت زیستی، نتایج غیرمنتظره‌ای ایجاد کند.

برای مثال، در موارد نادر، نتیجه آزمایش DNA از یک نمونه بدن ممکن است با نتیجه نمونه‌ای از بافت دیگر یکسان نباشد.

دلیل این تفاوت می‌تواند وجود جمعیت‌های سلولی با ترکیب ژنتیکی متفاوت باشد؛ البته چنین نتیجه‌ای به‌تنهایی کایمریسم را اثبات نمی‌کند و به بررسی تخصصی نیاز دارد.

تفاوت کایمریسم با موزائیسم ژنتیکی

کایمریسم با موزائیسم ژنتیکی تفاوت دارد. در موزائیسم، سلول‌های ژنتیکی متفاوت معمولاً از تغییراتی ناشی می‌شوند که پس از لقاح در سلول‌های یک جنین رخ می‌دهد؛ اما در کایمریسم، سلول‌ها از دو یا چند منشأ ژنتیکی متفاوت سرچشمه می‌گیرند.

کایمریسم نشان می‌دهد که ترکیب ژنتیکی بدن انسان همیشه به سادگی یک مجموعه DNA یکسان در تمام سلول‌ها نیست.

شناخت این پدیده برای تفسیر دقیق آزمایش‌های ژنتیکی اهمیت دارد، اما تشخیص آن باید بر اساس شواهد آزمایشگاهی و ارزیابی متخصص انجام شود.