میوه هم کوپنی شد؛ کالابرگ میوه، زنگ خطر اقتصاد خانوار
اضافه شدن میوه به کالابرگ؛ تصمیمی حمایتی یا نشانهای از افت شدید قدرت خرید؟ بررسی دلایل کالابرگی شدن میوه و پیامدهای اقتصادی آن.
میوه، آخرین سنگر سبد غذایی خانوار، حالا رسماً به کالابرگ اضافه شده است؛ تصمیمی که بیش از آنکه نشانه حمایت باشد، تصویری نگرانکننده از شرایط اقتصادی کشور و کوچکتر شدن سفره مردم را به نمایش میگذارد.
میوه و ترهبار هم به کالابرگ اضافه شد
اخبار سبز کشاورزی؛ طبق تفاهمنامهای میان وزارت جهاد کشاورزی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، از نیمه دوم اسفند ماه محصولات کشاورزی نیز به فهرست اقلام مشمول کالابرگ اضافه میشوند.
به این ترتیب، کالابرگ میوه و ترهبار رسماً وارد فاز اجرایی شده و اقلامی مانند سیبزمینی، پیاز، خرما و پرتقال در دسترس خانوارهای مشمول قرار میگیرد.
این خبر را احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در گفتوگو با صداوسیما تأیید کرده و هدف آن را «تقویت معیشت خانوارها و تسهیل دسترسی مردم به مایحتاج ضروری» دانسته است.
جزئیات طرح کالابرگ؛ از کالاهای اساسی تا میوه
در قالب طرح جدید کالابرگ، به ازای هر نفر یک میلیون تومان اعتبار به حساب سرپرست خانوار واریز شده است. این اعتبار تاکنون صرف خرید ۱۱ قلم کالای اساسی شامل لبنیات، گوشت، مرغ، تخممرغ، برنج، روغن، ماکارونی، قند و شکر و حبوبات میشد.
خانوارها میتوانند این اقلام را از طریق بیش از ۲۶۰ هزار فروشگاه خرد و زنجیرهای در سراسر کشور تهیه کنند. حالا با اضافه شدن کالابرگ میوه و ترهبار، دامنه این سبد غذایی گستردهتر شده است.
چرا میوه کالابرگی شد؟ نقد یک تصمیم اقتصادی
اضافه شدن میوه به کالابرگ، در ظاهر اقدامی حمایتی است، اما در لایههای عمیقتر، نشانهای آشکار از کاهش شدید قدرت خرید مردم به شمار میرود. میوه و ترهبار، برخلاف گوشت یا برنج وارداتی، عمدتاً تولید داخل هستند و کالابرگی شدن آنها بیش از هر چیز نشان میدهد:
- تورم مواد غذایی از کنترل خارج شده
- سیاستهای تثبیت قیمت شکست خوردهاند
- درآمد خانوارها دیگر پاسخگوی حداقلهای تغذیه سالم نیست
وقتی خرید سیبزمینی و پیاز هم نیازمند اعتبار یارانهای میشود، باید پرسید مسئله اقتصاد ایران «دسترسی» است یا «قدرت خرید»؟
سیاست حمایتی یا مُسکن موقت؟
مسئولان تأکید دارند که تمرکز طرح کالابرگ بر کالاهایی است که:
- با الگوی معیشت مردم همخوانی دارد
- وابستگی کمتری به واردات و ارز دارند
اما تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که گسترش کالابرگ بدون کنترل تورم، اصلاح سیاست ارزی و ثبات اقتصادی، صرفاً نقش مُسکن کوتاهمدت را ایفا میکند؛ مُسکنی که هر بار باید گستردهتر شود، از برنج و روغن تا میوه و ترهبار.
آیا اقلام بیشتری در راه است؟
بر اساس اظهارات مقامات وزارت تعاون، کارگروه ماده ۱۳ (امنیت غذایی) امکان افزایش اقلام کالابرگ را بررسی میکند. حتی بحث اضافه شدن محصولات آبزیان نیز مطرح شده است. موضوعی که اگرچه تنوع سبد را افزایش میدهد، اما همزمان پرسشهای جدیتری درباره وضعیت آینده معیشت خانوارها ایجاد میکند.
کالابرگ میوه، علامت هشدار نه موفقیت
کالابرگ میوه و ترهبار بیش از آنکه یک دستاورد رفاهی باشد، علامت هشدار اقتصادی است؛ نشانهای از اینکه تورم به لایههای عمیقتری از زندگی روزمره نفوذ کرده و سیاستگذار بهجای درمان ریشهای، ناچار به توزیع کوپن شده است.
