درگذشت پروفسور عبدالمجید ارفعی، مترجم منشور کوروش

عبدالمجید ارفعی در ۹ شهریور ۱۳۱۸ در بندرعباس متولد شد. او از برجسته‌ترین متخصصان زبان‌های اکدی و ایلامی و از آخرین بازماندگان مترجمان خط میخی ایلامی در جهان به شمار می‌رفت. تخصص عمیق او در خوانش و ترجمه کتیبه‌ها و الواح گِلی، جایگاهی ممتاز برایش در میان پژوهشگران تاریخ باستان رقم زد.

ارفعی سال‌ها از عمر خود را صرف مطالعه، خوانش و ترجمه متون میخی کرد و نقش مهمی در فهم دقیق‌تر تاریخ ایران و میان‌رودان باستان داشت.

ترجمه منشور کوروش از زبان اصلی

اخبار سبز کشاورزی؛یکی از مهم‌ترین دستاوردهای علمی او، ترجمه مستقیم استوانه کوروش از زبان بابلی نو به فارسی بود. این اثر تاریخی که با نام منشور کوروش نیز شناخته می‌شود، از مهم‌ترین اسناد دوره هخامنشی است و در حال حاضر در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود.

ترجمه ارفعی به دلیل اتکا به متن اصلی و دانش تخصصی زبان اکدی، از معتبرترین ترجمه‌های فارسی این اثر محسوب می‌شود و نقش مهمی در شناخت دقیق‌تر محتوای آن داشته است.

ترجمه الواح گلی تخت جمشید

پروفسور ارفعی در پروژه‌های مربوط به خوانش و ترجمه الواح گلی تخت جمشید نیز نقش‌آفرینی کرد. این الواح که اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار اداری، اقتصادی و اجتماعی دوره هخامنشی ارائه می‌دهند، با تلاش پژوهشگرانی چون او به فارسی ترجمه و در دسترس محققان قرار گرفتند.

دانش گسترده او درباره تاریخ و فرهنگ میان‌رودان (بین‌النهرین) باستان، باعث شد ترجمه‌هایش تنها برگردان واژگانی نباشد، بلکه با تحلیل تاریخی و فرهنگی همراه شود.

جوایز و افتخارات عبدالمجید ارفعی

از جمله مهم‌ترین افتخارات این پژوهشگر برجسته می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

•دریافت جایزه «سرو ایرانی» در سال ۱۳۹۴ برای یک عمر کوشش در حوزه میراث فرهنگی

•دریافت نشان خورشید یونسکو در پنجمین مراسم «تماشای خورشید» در خرداد ۱۴۰۱، با همکاری کمیسیون ملی یونسکو ایران و موزه ملی ایران

•دریافت نشان ایکوم (کمیته موزه‌ها در ایران)

این جوایز گواهی بر جایگاه ممتاز او در عرصه فرهنگ، میراث تاریخی و مطالعات ایران باستان است.

جایگاه علمی و میراث ماندگار

عبدالمجید ارفعی را می‌توان از مهم‌ترین کتیبه‌خوانان ایرانی در دهه‌های اخیر دانست. در دوره‌ای که شمار متخصصان زبان‌های باستانی رو به کاهش است، حضور او برای جامعه علمی ایران یک سرمایه بزرگ محسوب می‌شد.

میراث او تنها در ترجمه‌ها و پژوهش‌ها خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در تربیت نسل جدیدی از پژوهشگران، ترویج اهمیت مطالعات ایران باستان و دفاع علمی از اصالت متون تاریخی نیز نمود دارد.

درگذشت این فرهیخته ارجمند، ضایعه‌ای بزرگ برای جامعه علمی، دانشگاهی و فعالان حوزه میراث فرهنگی است. نام عبدالمجید ارفعی با منشور کوروش، الواح تخت جمشید و مطالعات ایلامی گره خورده و در تاریخ پژوهش‌های باستان‌شناسی و زبان‌های باستانی ایران ماندگار خواهد ماند.