راز ۳.۵ میلیون تن نهاده خارج از بازارگاه؛ مجلس پیگیر تخلفات
مجلس از بررسی ۳.۵ میلیون تن نهاده خارج از بازارگاه خبر داد؛ پروندهای با ابهام ارزی، ضعف نظارت و آثار مستقیم بر تولید دام و طیور.
گزارشهای رسمی مورد استناد هیئت تحقیق و تفحص مجلس از وزارت جهاد کشاورزی نشان میدهد حدود ۳.۵ میلیون تن ذرت، جو و کنجاله سویا در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ وارد کشور شده، اما در سامانه بازارگاه عرضه نشده است؛ موضوعی که حالا به یکی از مهمترین پروندههای نظارتی مجلس در زنجیره تأمین خوراک دام و طیور تبدیل شده است.
به گزارش بازار سبز، عباس بیگدلی، رئیس هیئت تحقیق و تفحص مجلس از وزارت جهاد کشاورزی، اعلام کرده است که بررسیها درباره واردات و توزیع نهادههای دامی صرفاً با هدف شناسایی متخلفان انجام نمیشود؛ بلکه مجلس بهدنبال اصلاح سازوکار واردات، توزیع، نظارت و افزایش شفافیت در مسیر تأمین نهادههای مورد نیاز تولیدکنندگان است.
موضوع نهاده خارج از بازارگاه در شرایطی مطرح میشود که دامداران و مرغداران طی سالهای اخیر بارها از کمبود، گرانی و دشواری دسترسی به خوراک دام و طیور گلایه کردهاند؛ مسائلی که میتواند مستقیماً بر هزینه تولید و قیمت محصولات پروتئینی اثر بگذارد.
تحقیق و تفحص مجلس از کجا آغاز شد؟
بیگدلی با اشاره به دلایل ورود مجلس به پرونده واردات نهادههای دامی گفته است: دغدغه اصلی، وضعیت تولیدکنندگان دام و طیور و مشکلاتی بود که آنان در نتیجه انحصار یا ضعف نظارت در بخش واردات و توزیع نهادهها با آن روبهرو شدهاند.
پس از تصویب طرح تحقیق و تفحص در صحن علنی مجلس، تیمی تخصصی برای بررسی پرونده تشکیل شد. به گفته رئیس هیئت تحقیق و تفحص، این گروه حدود هفت ماه در وزارت جهاد کشاورزی مستقر بوده و با وجود وقفهای نزدیک به دو ماه به دلیل شرایط جنگی کشور، بررسیهای میدانی و جمعآوری اطلاعات را ادامه داده است.
بررسی زنجیره واردات؛ از گمرک تا مصرفکننده نهایی
هیئت تحقیق و تفحص، بررسی خود را از مبادی واردات آغاز کرده و برای راستیآزمایی اطلاعات، دادههایی از بانک مرکزی، وزارت اقتصاد، گمرک، سازمان بنادر و سایر دستگاههای مرتبط دریافت کرده است.
بیگدلی یکی از گلوگاههای اصلی را ضعف اتصال میان سامانههای نظارتی دانسته است. به گفته او، سامانه بازارگاه، ثبت سفارش، سامانه جامع تجارت و سامانه انبارها باید بهطور واقعی و یکپارچه به هم متصل شوند تا مسیر کالا از زمان ورود به کشور تا تحویل به مصرفکننده نهایی قابل ردیابی باشد.
او تأکید کرده است که اتصال مؤثر این سامانهها میتواند بخش زیادی از تخلفات احتمالی را در همان مراحل ابتدایی شناسایی و از خروج نهادهها از مسیر رسمی جلوگیری کند.
۳.۵ میلیون تن نهاده خارج از بازارگاه؛ ابهام در مسیر توزیع
بر اساس گزارشهای رسمی که هیئت تحقیق و تفحص به آن استناد کرده، حدود ۳.۵ میلیون تن ذرت، جو و کنجاله سویا در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ توسط شماری از شرکتها وارد کشور شده، اما این محمولهها در سامانه بازارگاه عرضه نشدهاند.
رئیس هیئت تحقیق و تفحص مجلس ارزش این محمولهها را در زمان تخصیص ارز ترجیحی حدود ۴۲ تا ۴۳ هزار میلیارد تومان اعلام کرده است. با تغییر سیاست ارزی و افزایش قیمت نهادهها، ارزش روز این کالاها میتواند بسیار بالاتر از رقم اولیه باشد.
به گفته بیگدلی، نهادهای که با ارز ترجیحی وارد میشود، باید از طریق بازارگاه در اختیار تولیدکنندگان واقعی قرار گیرد. از این رو، بررسی چگونگی عرضهنشدن این حجم از کالا در سامانه رسمی، یکی از محورهای اصلی پرونده نهاده خارج از بازارگاه است.
ابهام درباره ۴۵ همت مابهالتفاوت ارزی
بخش دیگری از بررسیها به مابهالتفاوت ارز نهادههای وارداتی مربوط میشود. بیگدلی گفته است در مواردی که نهاده با ارز ترجیحی وارد شده و پس از تغییر نرخ ارز، قیمت آن افزایش یافته، مطابق مصوبات دولت باید مابهالتفاوت مربوطه از واردکنندگان دریافت و به خزانه واریز میشد.
او با استناد به گزارشهای دیوان محاسبات، رقم مورد بررسی در این بخش را حدود ۴۵ همت عنوان کرده و گفته است که همچنان درباره نحوه وصول این منابع ابهام وجود دارد.
رئیس هیئت تحقیق و تفحص همچنین این پرسش را مطرح کرده است که حتی اگر مبالغ مورد نظر وصول شده باشد، چرا منابعی که باید در موعد مقرر تعیین تکلیف میشد، برای ماهها در اختیار برخی واردکنندگان باقی مانده است.
۸۳ درصد مکاتبات با جهاد کشاورزی ناقص یا بیپاسخ بود
بیگدلی از نبود همکاری کافی وزارت جهاد کشاورزی در روند تحقیق و تفحص انتقاد کرده است. به گفته او، از مجموع ۹۳ مکاتبه هیئت با این وزارتخانه، ۵۵ مورد بیپاسخ مانده، ۲۲ پاسخ ناقص بوده و فقط ۱۵ پاسخ، قابل اتکا و کامل ارزیابی شده است.
بر این اساس، حدود ۸۳ درصد مکاتبات یا بدون پاسخ ماندهاند یا پاسخهای ارائهشده برای تکمیل بررسیها کافی نبودهاند. او اعلام کرده است که درباره دستگاهها یا افرادی که از ارائه اطلاعات لازم خودداری کردهاند، اقدامات قانونی و معرفی به مراجع ذیصلاح در حال پیگیری است.
پلمب دفاتر هیئت تحقیق و تفحص؛ موضوع در مسیر قضایی
رئیس هیئت تحقیق و تفحص مجلس همچنین به پلمب دفاتر این هیئت در وزارت جهاد کشاورزی اشاره کرده و گفته است این اقدام بدون اطلاع قبلی انجام شده است؛ بهطوری که حتی کارکنان هیئت نتوانستهاند مدارک و پروندههای موجود را از محل خارج کنند.
بیگدلی این اقدام را مغایر با جایگاه نظارتی مجلس دانسته و تأکید کرده است که پلمب دفتر نمیتواند مانع انجام وظایف قانونی نمایندگان شود. به گفته او، این موضوع نیز از مسیرهای قضایی در حال پیگیری است.
پرونده ذرت نامناسب و فروش نسیه زیر ذرهبین مجلس
در کنار موضوع نهاده خارج از بازارگاه، هیئت تحقیق و تفحص در حال بررسی پروندههایی درباره کیفیت برخی محمولههای وارداتی نیز هست. یکی از موارد مطرحشده، ورود ذرتهایی است که بنا بر اطلاعات اولیه، برای مصرف دامی مناسب تشخیص داده نشدهاند.
بر اساس اظهارات بیگدلی، بخشی از این ذرتها برای مصارف صنعتی تعیین تکلیف شده و ادعاهایی نیز درباره فروش بخشی از آنها با قیمت پایینتر و دریافت چکهای بلندمدت مطرح است.
بررسی اسناد خرید، نتایج آزمایشهای کیفی، نحوه قیمتگذاری، قراردادهای فروش، تضامین و وضعیت وصول چکها از جمله محورهایی است که باید برای روشن شدن ابعاد این پرونده مورد رسیدگی قرار گیرد.
رئیس کمیسیون کشاورزی: مجلس از تخلفات نمیگذرد
عسگری، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، نیز با تأکید بر قانونی بودن روند تحقیق و تفحص گفته است که بررسیها بر پایه اسناد و مدارک دستگاههای مختلف انجام شده و مسئولان مربوط باید درباره موارد شناساییشده پاسخگو باشند.
او در واکنش به رد برخی ادعاها از سوی مسئولان وزارت جهاد کشاورزی، اعلام کرده است که اسناد موجود، موارد مورد اشاره هیئت تحقیق و تفحص را تأیید میکند و مجلس در اجرای وظایف نظارتی خود کوتاه نخواهد آمد.
عسگری از طرح موضوع در دستگاه قضایی و سازمان بازرسی خبر داده و هدف نهایی را برخورد با تخلفهای احتمالی، در کنار اصلاح ساختارهای معیوب حوزه امنیت غذایی عنوان کرده است.
از ۱۳ هزار تن پرتقال تا دغدغه مدیریت ذخایر کشاورزی
رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس در بخش دیگری از اظهارات خود، به بررسی ذخایر میوه شب عید اشاره کرده و گفته است در برخی پروندهها، مواردی از فساد و امحای محصولات کشاورزی مشاهده شده است.
به گفته عسگری، در یکی از این موارد حدود ۱۳ هزار تن پرتقال با قیمتی بالاتر از قیمت بازار خریداری شده است. او مدعی شده که بخشی از منابع عمومی نیز در اختیار شرکتهایی قرار گرفته که از وضعیت مالی مناسبی برخوردار نبودهاند.
این موضوعات، بنا بر اظهارات رئیس کمیسیون کشاورزی، در چارچوب بررسی سوءمدیریتها و تخلفات احتمالی در بخش تأمین و نگهداری محصولات کشاورزی دنبال میشود.
وابستگی ۲۰ میلیون تنی به واردات نهادههای دامی
ابراهیمی، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس، با اشاره به وابستگی قابل توجه کشور به واردات خوراک دام و طیور گفته است که سالانه حدود ۱۸ تا ۲۰ میلیون تن نهاده دامی شامل ذرت، جو و کنجاله سویا وارد ایران میشود.
او با اشاره به گزارش دیوان محاسبات درباره ۳.۵ میلیون تن نهاده خارج از بازارگاه، ارزش اولیه این محمولهها را حدود ۴۲ تا ۴۳ همت اعلام کرده و گفته است که در صورت محاسبه با قیمتهای جدید، رقم مورد بحث بسیار بالاتر خواهد بود.
به گفته این نماینده مجلس، کاهش ارز اختصاصیافته به نهادهها از حدود ۱۲ میلیارد دلار به نزدیک ۷.۸ میلیارد دلار، ضرورت حمایت هدفمند از تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات را دوچندان کرده است.
ظرفیت تولید داخلی برای کاهش واردات خوراک دام
ابراهیمی معتقد است بخشی از نیاز کشور به خوراک دام و طیور میتواند با استفاده بهتر از بقایای کشاورزی، توسعه صنایع تبدیلی، کشت گیاهان کمآببر و اصلاح روشهای تولید و فرآوری علوفه تأمین شود.
او با اشاره به تولید سالانه حدود ۶ میلیون تن یونجه در کشور گفته است که بهبود فرآیند برداشت و فرآوری این محصول میتواند بخشی از نیاز پروتئینی خوراک دام را پوشش دهد و وابستگی به واردات کنجاله سویا را کاهش دهد.
تنوعبخشی به مبادی واردات نیز از دیگر پیشنهادهای مطرحشده است؛ زیرا اتکا به چند کشور محدود، بهویژه در شرایط تحریم، میتواند امنیت غذایی کشور را با آسیبپذیری بیشتری مواجه کند.
آزمون شفافیت در زنجیره نهادههای دامی
پرونده ۳.۵ میلیون تن نهاده خارج از بازارگاه، فقط یک اختلاف آماری یا اداری نیست؛ این موضوع با دسترسی دامداران و مرغداران به خوراک مورد نیاز، هزینه تولید، قیمت مواد غذایی و امنیت غذایی کشور گره خورده است.
اکنون انتظار میرود نتیجه نهایی تحقیق و تفحص مجلس، ضمن روشنکردن ابهامهای موجود، به اصلاح سامانههای نظارتی، شفافشدن مسیر تخصیص ارز و جلوگیری از تکرار تخلفات احتمالی در واردات و توزیع نهادههای دامی منجر شود.
