تهران زمان توافق را تعیین میکند، نه واشنگتن
آیا وعدههای ترامپ درباره توافق با ایران واقعی است؟ در این یادداشت بررسی میکنیم که چرا برخلاف ادعاهای واشنگتن، این تهران است که زمان و چگونگی توافق را تعیین میکند
دونالد ترامپ از قریبالوقوع بودن توافق با ایران سخن گفته و وعده داده است که طی روزهای آینده، این توافق نهایی خواهد شد. اما پرسش اصلی خبرنگاران و ناظران سیاسی این است: آیا این ادعای رئیسجمهور آمریکا، تکرار همان اظهارات ضدونقیضِ همیشگی است یا باید این بار، نشانهای از یک تحول جدی در روابط پرتنش تهران و واشنگتن را جدی گرفت؟ چندی پیش، خبرنگار فاکسنیوز از ترامپ پرسید که چرا مواضعش تا این حد متناقض است و سردرگمی ایجاد میکند. ترامپ با خرسندی پاسخ داد که از ایجاد سردرگمی برای طرف ایرانی لذت میبرد.
اما اگر مسیر مواضع ایران را دنبال کنیم، نشانی از این سردرگمی دیده نمیشود؛ بلکه این ترامپ است که با اظهارات متناقض – از ادعای دروغینِ درخواستِ رهبران منطقه برای توقف جنگ تا شایعهسازی درباره تماس مستقیم با تهران – دچار آشفتگی شده است. در واقع، این سردرگمی بیش از همه در میان آمریکاییها و شریک راهبردیشان، اسرائیل، دیده میشود؛ چرا که آنها همواره از وعدههای ناگهانی ترامپ درباره توافق با ایران، شگفتزده و بیخبر هستند.
نمونه بارز این ادعاهای بیپشتوانه، ماجرای پیت هگست و عملیات اخیر سنتکام است. هگست با لحنی تهدیدآمیز از عملیاتی گسترده علیه زیرساختهای حیاتی ایران خبر داد، اما آنچه در نهایت رخ داد، عملیاتی محدود و نهچندان تأثیرگذار در سواحل ایران بود. بلافاصله پس از آن، واکنش قاطع سپاه پاسداران و ارتش ایران، نشان داد که جمهوری اسلامی نه تنها عقبنشینی نکرده، بلکه آماده رویارویی است. این موضوع حتی ناظران جنگطلب و تحلیلگران فارسیزبانِ خارج از کشور را هم ناامید کرد؛ چرا که پیشبینیِ فروپاشیِ دومینویی ایران با آن بمباران محدود، به شکستی تحلیلی بدل شد.
جالب اینجاست که حتی واکنش مردم ایران به تهدیدهای ترامپ، بیش از آنکه نشاندهنده هراس باشد، عادی بود. صفهای پمپبنزین در زمان این تهدیدها، بسیار کوتاهتر از صفهای تشکیلشده در زمان حمایتهای ملی از عملیاتهای موشکی ایران بود. این یعنی تهدیدهای ترامپ حتی بر محافظهکارترین لایههای جامعه نیز تأثیر چندانی نگذاشته است. در واشنگتن نیز، جمهوریخواهان بهشدت نگرانند که چرا اقدامات ترامپ نتوانسته تهران را در موضوعاتی مانند تنگه هرمز یا غنیسازی اورانیوم، به پذیرش خواستههای آمریکا وادار کند.
در نهایت، اگرچه بازارهای جهانی و بورس آمریکا به وعدههای ترامپ واکنش مثبت نشان داده و شاهد کاهش قیمت نفت و افزایش شاخص بورس بودهایم، اما تحلیلگران اقتصادی میپرسند: «گفتاردرمانی» ترامپ تا چه زمانی میتواند بازارها را آرام نگه دارد؟ واقعیت این است که تهران هرگونه تصمیم جدید درباره توافق را تکذیب کرده است. در صورت هرگونه تفاهمی در آینده، این تهران است که زمان و نحوه اجرای آن را دیکته خواهد کرد، نه وعدههای لحظهای دونالد ترامپ.
