بازگشت خرید حمایتی مرغ؛ دولت برای تنظیم بازار وارد عمل شد
تصمیمی که همزمان با کاهش قیمت مرغ در مقاطعی از بازار و نگرانی درباره فاصله قیمت فروش با هزینه تمامشده تولید، با هدف حمایت از مرغداران و تقویت ذخایر راهبردی کشور به اجرا درآمد
شرکت پشتیبانی امور دام کشور اعلام کرده است که در چارچوب مصوبه ستاد تنظیم بازار، فرآیند خرید و ذخیرهسازی مرغ تولید داخل را آغاز کرده است. بر اساس ضوابط اعلامشده، مرغهای منجمد با وزن ۱.۲ تا ۱.۸ کیلوگرم مشمول این طرح هستند و نرخ خرید حمایتی هر کیلوگرم ۳۳۵ هزار تومان تعیین شده است.
ظرفیت خرید حمایتی؛ تا ۳۰ هزار تن مرغ
مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام ظرفیت خرید این طرح را تا ۳۰ هزار تن اعلام کرده است. مرغداران میتوانند محصول واجد شرایط را به ادارات پشتیبانی امور دام در سراسر کشور تحویل دهند.
بر اساس اعلام این شرکت، در ازای عرضه مرغ، تولیدکنندگان امکان دریافت وجه نقد یا نهاده دامی را خواهند داشت؛ موضوعی که میتواند برای واحدهای تولیدی، بهویژه در شرایط فشار هزینههای تولید، اهمیت داشته باشد.
هدف از این اقدام، تنها جمعآوری محصول از بازار نیست؛ بلکه افزایش ذخایر راهبردی و ایجاد امکان مداخله سریعتر در زمان بروز اختلال در عرضه یا افزایش تقاضا نیز دنبال میشود.
چرا خرید حمایتی دوباره فعال شد؟
بازگشت خرید حمایتی در شرایطی اتفاق افتاده که مسئولان وزارت جهاد کشاورزی پیشتر از کاهش مقطعی قیمت مرغ و فروش محصول در برخی روزها پایینتر از هزینه تولید خبر داده بودند.
معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی، کاهش مقطعی مصرف و محقق نشدن صادرات پیشبینیشده را از عوامل برهم خوردن تعادل بازار عنوان کرده بود. به گفته او، تولید مرغ در کشور مازاد ساختاری ندارد، اما در مقاطعی قیمت خرید از مرغدار با هزینه تولید تناسب نداشته است.
بنابراین، سیاست خرید حمایتی را میتوان بخشی از تلاش دولت برای جلوگیری از انتقال کامل فشار کاهش قیمت به تولیدکننده دانست.
معادله دشوار بازار مرغ؛ تولیدکننده و مصرفکننده
بازار مرغ همواره با یک دوگانه مهم مواجه است: از یک سو تولیدکننده به دنبال قیمتی است که هزینه نهاده، جوجه یکروزه، انرژی، نیروی انسانی، حملونقل و سایر هزینههای تولید را پوشش دهد و از سوی دیگر، افزایش شدید قیمت مرغ میتواند هزینه سبد غذایی خانوار را بالا ببرد.
به همین دلیل، خرید حمایتی در صورت اجرای دقیق میتواند بهعنوان یک ابزار تنظیم بازار عمل کند؛ به این معنا که در زمان افت قیمت و کاهش کشش بازار، بخشی از محصول خریداری و ذخیره شود و در دوره افزایش تقاضا یا کاهش عرضه، امکان عرضه از محل ذخایر وجود داشته باشد.
ذخیرهسازی؛ راهکاری برای مدیریت بازار یا هزینه جدید؟
نکته مهم در اجرای این سیاست، نحوه مدیریت ذخایر پس از خرید است.
ذخیرهسازی مرغ علاوه بر خرید محصول، نیازمند تأمین زیرساخت سردخانهای، مدیریت موجودی، رعایت زنجیره سرد و برنامه مشخص برای زمان عرضه مجدد است. بنابراین موفقیت طرح صرفاً به میزان خرید وابسته نیست و نحوه مدیریت ذخایر نیز اهمیت بالایی دارد.
شرکت پشتیبانی امور دام اعلام کرده است که متناسب با میزان عرضه و نیاز کشور، امکان تأمین و نگهداری محصول را دارد تا در زمان نیاز، از ذخایر برای مدیریت بازار استفاده شود.
صادرات؛ حلقهای که هنوز باید تقویت شود
یکی از نکات مهم در وضعیت اخیر بازار مرغ، مسئله صادرات است. معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی پیشتر گفته بود مجوزهای صادرات مرغ صادر شده، اما صادرات مورد انتظار محقق نشده است.
به گفته این مقام، قطع و وصل شدن صادرات در سالهای گذشته موجب شده برخی بازارهای هدف نسبت به استمرار تأمین از ایران اطمینان کافی نداشته باشند. از این منظر، توسعه صادرات مستمر میتواند در کنار ذخیرهسازی، یکی از ابزارهای مدیریت بازار مرغ باشد.
آینده بازار مرغ به چه عواملی وابسته است؟
بازار مرغ در ماههای آینده بیش از هر چیز تحت تأثیر چند متغیر قرار خواهد گرفت: هزینه نهادهها، میزان جوجهریزی، قدرت خرید خانوار، صادرات، هزینه انرژی و سیاست دولت در زمینه ذخایر راهبردی.
اگر این عوامل هماهنگ مدیریت شوند، میتوان از نوسانات شدید بازار جلوگیری کرد. اما در صورت نبود هماهنگی میان تولید، مصرف، صادرات و ذخیرهسازی، احتمال تکرار چرخههای مازاد عرضه و افت قیمت یا کاهش عرضه و افزایش قیمت وجود خواهد داشت.
جمعبندی
آغاز دوباره خرید حمایتی مرغ با نرخ ۳۳۵ هزار تومان، نشانه ورود مجدد دولت به تنظیم بازار این محصول است. ظرفیت خرید تا ۳۰ هزار تن، در کنار ذخیرهسازی راهبردی، میتواند بخشی از فشار موجود بر تولیدکنندگان را کاهش دهد؛ با این حال، پایداری بازار مرغ تنها با خرید حمایتی حل نمیشود.
توازن میان تولید، مصرف، صادرات و ذخیرهسازی، در کنار مدیریت هزینه نهادهها، همچنان مهمترین چالش پیشروی زنجیره تولید گوشت مرغ در کشور است.
