فائو: نیاز ایران به واردات ذرت به ۱۱ میلیون تن میرسد؛ فشار تقاضای دام و طیور ادامه دارد
آخرین ارزیابی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) نشان میدهد نیاز وارداتی ایران به ذرت در سال بازاری ۲۰۲۶/۲۷ حدود ۱۱ میلیون تن برآورد شده است؛ رقمی که حدود ۹ درصد بالاتر از میانگین پنجساله قرار دارد
بر اساس آخرین گزارش سامانه جهانی اطلاعات و هشدار زودهنگام فائو (GIEWS)، اگرچه چشمانداز تولید غلات ایران در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال گذشته بهبود یافته، اما نیاز کشور به واردات نهادههای خوراک دام همچنان در سطح بالایی قرار دارد. فائو علت اصلی افزایش نیاز به واردات ذرت را تقاضای پایدار صنعت دام و طیور عنوان کرده است.
تولید غلات ایران؛ بهبود نسبت به سال گذشته
برآورد فائو نشان میدهد تولید غلات ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹.۵ میلیون تن بوده؛ رقمی که بیش از ۱۰ درصد پایینتر از میانگین پنجساله قرار داشته است.
خشکسالی و شرایط نامناسب آبوهوایی در بخشهایی از فصل زراعی ۲۰۲۵، کاهش عملکرد برخی محصولات را به دنبال داشت و تولید گندم نیز در این سال حدود ۱۲ میلیون تن برآورد شد؛ یعنی تقریباً ۱۶ درصد کمتر از میانگین پنجساله.
با این حال، وضعیت فصل زراعی ۲۰۲۶ متفاوت ارزیابی شده است. بارشهای مناسب از اواسط دسامبر ۲۰۲۵ تا فوریه ۲۰۲۶ موجب بهبود رطوبت خاک و شرایط رشد محصولات شد و فائو در حال حاضر چشمانداز تولید غلات ایران در سال ۲۰۲۶ را نزدیک به میانگین ارزیابی میکند.
واردات غلات همچنان بالاست
در سال بازاری ۲۰۲۵/۲۶، واردات غلات ایران حدود ۲۲ میلیون تن برآورد شده که نزدیک به ۳۰ درصد بالاتر از میانگین پنجساله است.
بر اساس گزارش فائو، افزایش واردات در این دوره عمدتاً تحت تأثیر افزایش واردات گندم و همچنین رشد واردات ذرت برای پاسخ به تقاضای بخش خوراک دام و طیور بوده است. بخش قابل توجهی از واردات گندم نیز از روسیه تأمین شده است.
این ارقام نشان میدهد حتی در صورت بهبود نسبی تولید داخلی، نیاز کشور به واردات برخی اقلام اساسی همچنان قابل توجه خواهد بود.
ذرت؛ حلقه حساس زنجیره دام و طیور
در میان غلات وارداتی، ذرت جایگاه ویژهای در زنجیره تولید محصولات پروتئینی دارد. این محصول یکی از نهادههای اصلی خوراک دام و طیور محسوب میشود و تغییر در قیمت یا دسترسی به آن میتواند بر هزینههای تولید مرغ، تخممرغ، گوشت و سایر محصولات دامی اثر بگذارد.
فائو برای سال بازاری ۲۰۲۶/۲۷، نیاز وارداتی ذرت ایران را حدود ۱۱ میلیون تن پیشبینی کرده است؛ رقمی که ۹ درصد بالاتر از میانگین پنجساله است. استمرار تقاضای بخش دام و طیور مهمترین عامل این سطح بالای نیاز وارداتی عنوان شده است.
بازار جهانی هم با کاهش تولید مواجه است
این نیاز وارداتی ایران در شرایطی مطرح میشود که بازار جهانی غلات نیز با برخی محدودیتهای عرضه مواجه است.
فائو در آخرین گزارش عرضه و تقاضای غلات خود، تولید جهانی غلات در سال ۲۰۲۶ را ۲.۹۸ میلیارد تن پیشبینی کرده که ۶۱.۱ میلیون تن، معادل حدود ۲ درصد، کمتر از سال ۲۰۲۵ است. این کاهش، بزرگترین افت سالانه از سال ۲۰۱۸ محسوب میشود، هرچند حجم تولید همچنان دومین رکورد تاریخی جهان خواهد بود.
در بخش ذرت نیز پیشبینی تولید جهانی به حدود ۱.۳۰۹ میلیارد تن رسیده است. فائو کاهش چشمانداز تولید در اتحادیه اروپا، بهویژه در فرانسه و لهستان، را از عوامل اصلی کاهش برآورد جهانی عنوان کرده است. در مقابل، تولید در آرژانتین و برزیل بهتر از برآوردهای قبلی ارزیابی شده است.
ریسک تجارت جهانی برای واردکنندگان
یکی دیگر از نکات مورد توجه فائو، افزایش عدمقطعیت در مسیرهای تجارت جهانی غلات است. این سازمان در گزارش سپتامبر خود نسبت به وضعیت صادرات از منطقه دریای سیاه و ریسکهای مرتبط با حملونقل و لجستیک هشدار داده است.
فائو همچنین پیشبینی میکند تجارت جهانی غلات در سال ۲۰۲۶/۲۷ به حدود ۵۰۹.۳ میلیون تن برسد؛ با وجود افزایش جزئی نسبت به برآورد قبلی، این رقم همچنان پایینتر از رکورد ثبتشده در سال بازاری ۲۰۲۵/۲۶ خواهد بود.
برای کشوری مانند ایران که برای تأمین ذرت مورد نیاز صنعت دام و طیور به بازار خارجی وابستگی قابل توجهی دارد، تحولات تجارت جهانی، هزینه حملونقل و مسیرهای تأمین میتواند مستقیماً بر هزینه و امنیت زنجیره نهاده اثرگذار باشد.
ضرورت مدیریت زنجیره تأمین نهاده
آمارهای فائو نشان میدهد مسئله ذرت در ایران صرفاً به میزان واردات محدود نمیشود، بلکه باید در چارچوب گستردهتر امنیت خوراک دام، ثبات تولید محصولات پروتئینی و تابآوری زنجیره غذایی بررسی شود.
در شرایطی که نیاز وارداتی ذرت ایران بالاتر از میانگین پنجساله قرار گرفته و همزمان تولید جهانی غلات با کاهش سالانه روبهرو شده است، مدیریت ذخایر، تنوعبخشی به مبادی تأمین، کاهش ریسکهای لجستیکی و ایجاد سازوکارهای پایدار برای تأمین نهادهها میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
برآوردهای فائو در مجموع تصویری دوگانه از بازار ایران ارائه میدهد: چشمانداز تولید داخلی غلات در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال ۲۰۲۵ بهبود یافته، اما وابستگی بخش دام و طیور به واردات ذرت همچنان بالاست. همین شکاف میان تولید داخلی و نیاز صنعت خوراک دام، ذرت را به یکی از مهمترین اقلام راهبردی در زنجیره کشاورزی و امنیت غذایی ایران تبدیل کرده است.
