شبیخون همزمان کرونا و آنفلوآنزا؛ زنگ خطر در ایران به صدا درآمد
عبور کرونا از آستانه هشدار ۱۷ درصدی و جهش ابتلای کودکان به آنفلوآنزا زنگ خطر همزمانی دو ویروس را به صدا درآورد. گزارش کامل از آخرین آمارها و علائم.
درست در روزهایی که جامعه تصور می‌کرد پرونده ویروس‌های تنفسی بسته شده و ماسک‌ها برای همیشه به خاطره‌ها پیوسته‌اند، جدیدترین داده‌های نظام مراقبت دیده‌وری سلامت، واقعیت متفاوتی را روی میز گذاشت.
آمارهای تازه نشان می‌دهند کشور وارد مقطع حساسی از همزمانی کرونا و آنفلوآنزا شده است؛ نبردی دوطرفه که در آن، یک ویروس از خط قرمز آستانه هشدار رد شده و دیگری بی‌صدا در حال پیشروی میان کم‌سن‌وسال‌ترین گروه‌های جامعه است. اگر سیستم درمانی و رفتارهای بهداشتی جامعه به‌موقع واکنش نشان ندهند، پاییز و زمستان امسال می‌تواند به یکی از پرچالش‌ترین دوره‌های نظام سلامت بدل شود.
جهش نرخ مثبت‌شدن نمونه‌ها؛ عبور کرونا از خط قرمز هشدار
تکان‌دهنده‌ترین بخش از گزارش‌های پایش اپیدمیولوژیک، به کووید-۱۹ مربوط می‌شود. نرخ نمونه‌های مثبت کرونا به ۱۷.۴ درصد رسیده است؛ عددی که نه‌تنها رشد هفتگی را نشان می‌دهد، بلکه در ادبیات سلامت عمومی به‌معنای عبور رسمی از «آستانه هشدار بالا» است.
برای لمس حساسیت ماجرا، باید این رقم را با زمان مشابه سال گذشته بسنجیم که تنها ۸.۹ درصد بود؛ یعنی دو برابر شدن گردش ویروس در جامعه. این جهش آماری پیام روشنی دارد: زیررده‌های نوظهور اومیکرون (به‌ویژه سویه‌های XFG و زیرسویه RV.1) دوباره قدرت انتقال خود را بازیافته‌اند و دوره آسودگی خیال به سر آمده است.
آنفلوآنزا کودکان را نشانه رفت؛ تغییر تایپ غالب ویروس
در جبهه دیگر، آنفلوآنزا با الگویی متفاوت اما به همان اندازه نگران‌کننده در حال گسترش است. هرچند فراوانی کل آن هنوز پایین‌تر از کروناست، اما کانون هدف‌گیری آن زنگ خطر را برای متخصصان اطفال به صدا درآورده است:
- ۳۶.۵ درصد از مبتلایان به آنفلوآنزا را کودکان تشکیل می‌دهند.
- حدود ۸ درصد مبتلایان، نوزادان و کودکان زیر ۲ سال هستند.
- بیشترین شیوع در گروه‌های سنی ۲ تا ۵ سال و ۶ تا ۱۵ سال ثبت شده است.
نکته اپیدمیولوژیک مهم دیگر، تغییر رفتار ویروس است؛ در حالی که سال گذشته تیپ A میدان‌دار بود، امسال تیپ B آنفلوآنزا غالب شده است. این دگرگونی یعنی حافظه ایمنی سال گذشته کارایی کمتری دارد و بخش‌های بستری کودکان باید برای پذیرش مراجعان بیشتر آماده باشند.
رصد تجربه شرق آسیا؛ آنچه پیش روی ماست
ویروس‌ها مرز جغرافیایی نمی‌شناسند. بررسی نقشه جهانی نشان می‌دهد که شرق آسیا—به‌ویژه کره جنوبی و چین—دچار طغیان چشمگیر آنفلوآنزا و بالا رفتن موارد بستری بیمارستانی شده است. همزمانی این دو پاتوژن در شرق آسیا، با توجه به حجم مبادلات و سفرهای بین‌المللی، یک آلارم زودهنگام برای ایران است. تجربه نشان داده آنچه امروز در این کشورها به شکل بار مراجعه بیمارستانی دیده می‌شود، با فاصله‌ای چند هفته‌ای می‌تواند در سایر مناطق جهان تکرار شود.
تغییرات ژنتیکی سویه‌ها؛ چرا پیش‌بینی موج آینده ناممکن است؟
تحلیل ژنتیکی ۷۸ نمونه تنفسی اخیر تأیید می‌کند که چرخش ویروس کاملاً بر مدار زیررده‌های XFG متمرکز است. رشد ۱۳.۳ درصدی کل نمونه‌های تنفسی ارسال‌شده به آزمایشگاه‌ها نیز شاهدی بر این واقعیت است که زنجیره انتقال در حال فعال‌تر شدن است. متخصصان تأکید می‌کنند به دلیل ماهیت جهش‌های ژنتیکی، نمی‌توان تقویم دقیقی برای نقطه اوج بحران مشخص کرد؛ به همین دلیل، رویکرد نظام بهداشت از پایش تک‌ویروسی به رصد همزمان دو عفونت تنفسی تغییر کرده است.
راهکار نهایی؛ پیشگیری منطقی پیش از پر شدن تخت‌های بیمارستانی
همزمانی کرونا و آنفلوآنزا نباید به ایجاد وحشت عمومی منجر شود، اما سهل‌انگاری در برابر آن نیز خطایی راهبردی است. بازگشت به ساده‌ترین اصول بهداشتی—از جمله تهویه مناسب در فضاهای بسته، استفاده از ماسک در محیط‌های شلوغ در صورت داشتن علائم، و جداسازی کودکان ناخوش‌احوال از محیط‌های آموزشی—کم‌هزینه‌ترین و مؤثرترین سد دفاعی کشور در برابر فشار مضاعف بر بیمارستان‌هاست.
