نقشه جدید غلات جهان؛ ایران و روسیه در آستانه شاهراه گندم
با افزایش صادرات گندم روسیه، کریدور دریای خزر به فرصتی راهبردی برای ایران تبدیل شده و دو کشور را در مسیر شاهراه تجارت گندم جهان قرار میدهد.
در شرایطی که بازار جهانی گندم زیر سایه تحولات ژئوپلیتیکی در حال بازآرایی است، افزایش صادرات روسیه یک مسیر تازه و راهبردی را پیشروی ایران قرار داده؛ مسیری که میتواند تهران را به یکی از بازیگران کلیدی تجارت غلات منطقه تبدیل کند.
ایران و روسیه شاهراه تجارت گندم جهان میشوند
اخبار سبز کشاورزی؛ با افزایش ظرفیت صادرات غلات روسیه به ۵۵ میلیون تن در سال ۲۰۲۶، کریدور دریای خزر بیش از هر زمان دیگری بهعنوان یک فرصت راهبردی برای ایران مطرح شده است؛ فرصتی که میتواند جایگاه کشور را در زنجیره تأمین منطقهای و جهانی گندم تقویت کند.
بر اساس اعلام اتحادیه غلات روسیه (RGU) و پیشبینی اوکسانا لوت، وزیر کشاورزی این کشور، صادرات غلات روسیه در سال آینده میلادی حدود ۵ میلیون تن بیش از سال گذشته خواهد بود؛ رشدی که نشاندهنده تداوم نقش پررنگ مسکو در بازار جهانی غلات است.
روسیه؛ بازیگر تثبیتشده بازار جهانی گندم
همزمان، شورای بینالمللی غلات (IGC) برآورد خود از برداشت گندم روسیه در فصل جاری را به ۸۷.۶ میلیون تن افزایش داده و پیشبینی کرده است صادرات گندم این کشور به ۴۴.۲ میلیون تن برسد.
این ارقام، روسیه را همچنان در جمع بزرگترین صادرکنندگان گندم جهان حفظ میکند؛ جایگاهی که در سالهای اخیر، با تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی و محدودیتهای تجاری، اهمیت راهبردی بیشتری پیدا کرده است.
کریدورهای صادراتی روسیه؛ چرا مسیر خزر مهم است؟
افزایش صادرات غلات روسیه در حالی رخ میدهد که این کشور از چند کریدور اصلی برای انتقال محمولههای خود استفاده میکند؛ مسیرهایی که هر کدام مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند.
کریدور دریای سیاه–آزوف؛ مسیر سنتی اما پرریسک
کریدور دریای سیاه–آزوف همچنان مهمترین مسیر صادرات گندم روسیه است، اما وابستگی به تنگههای بسفر و داردانل، ریسکهای سیاسی و نوسان هزینههای حمل، این مسیر را به گزینهای پرچالش تبدیل کرده است.
کریدور بالتیک؛ دسترسی گسترده با هزینه بالاتر
روسیه بخشی از صادرات غلات خود را از طریق بنادر بالتیک مانند اوست-لوگا انجام میدهد؛ مسیری با ظرفیت بالا اما هزینه لجستیکی بیشتر که رقابتپذیری آن را کاهش میدهد.
کریدور دریای خزر؛ مزیت راهبردی برای ایران
در این میان، کریدور دریای خزر بهعنوان مسیری کوتاهتر، کمریسکتر و مقرونبهصرفهتر، بیشترین همپوشانی منافع را برای ایران و روسیه دارد. بنادری مانند آستراخان، اولیا و ماخاچقلعه امکان انتقال مستقیم غلات به بنادر شمالی ایران را فراهم میکنند.
کاهش هزینه حمل و بیمه، حذف گلوگاههای سیاسی بینالمللی و امکان اتصال به کریدور شمال–جنوب، این مسیر را به ستون اصلی همکاری تهران و مسکو در تجارت گندم تبدیل کرده است.
فرصت راهبردی ایران در تجارت گندم
با توجه به مازاد عرضه پیشبینیشده در روسیه، ایران میتواند با تقویت زیرساختهای بندری شمال کشور، افزایش ظرفیت تخلیه و بارگیری، تسهیل فرآیندهای گمرکی و انعقاد قراردادهای بلندمدت، نقش فعالتری در تجارت منطقهای گندم ایفا کند.
بهرهگیری هوشمندانه از کریدور خزر نهتنها به کاهش هزینه واردات و تقویت امنیت غذایی ایران کمک میکند، بلکه میتواند کشور را به حلقه واسط مطمئن میان روسیه و بازارهای جنوب و جنوبغرب آسیا تبدیل کند؛ جایگاهی که در معادلات جدید تجاری اوراسیا، اهمیتی فزاینده دارد.
