مردی از جنس کار و تلاش برای کشاورزی کشور
دکتر وطنخواه؛ روایت یک دهه فعالیت میدانی در کنار کشاورزان جنوب کشور
روایت یک دهه حضور میدانی دکتر وطنخواه در کنار کشاورزان جنوب کشور؛ از آموزشهای کاربردی و کشاورزی علمی تا معرفی محصول تجربه سبز و توسعه کشاورزی پایدار
دکتر وطنخواه، کارشناس گیاهپزشکی و مدیر مرکز توانافزایی و مهارتآموزی کشاورزی و منابع طبیعی، حدود یک دهه است که فعالیتهای آموزشی، ترویجی و میدانی خود را بهصورت مستمر و شبانهروزی در کنار کشاورزان جنوب کشور آغاز کرده و ادامه داده است؛ فعالیتهایی که محور اصلی آن ارتقای دانش کشاورزی، افزایش بهرهوری و کاهش مشکلات تولید در بخش کشاورزی بوده است.
وی پس از دریافت مجوز رسمی مرکز توانافزایی و مهارتآموزی کشاورزی و منابع طبیعی، تمرکز خود را بر آموزش عملی و انتقال تجربیات میدانی به کشاورزان قرار داد و در این سالها بهصورت مستمر در استانهای خوزستان، بوشهر، هرمزگان، کرمان، سیستان و بلوچستان و فارس حضور داشته و از نزدیک با مشکلات، دغدغهها و نیازهای کشاورزان آشنا شده است.
به گفته دکتر وطنخواه، یکی از مهمترین مشکلات بخش کشاورزی، ضعف آموزشهای کاربردی در زمینه کشت، داشت و برداشت محصولات کشاورزی است؛ موضوعی که باعث شده بسیاری از کشاورزان، علیرغم تجربه فراوان، همچنان با چالشهایی نظیر کاهش عملکرد، شیوع آفات و بیماریها، مصرف نادرست نهادهها و افت کیفیت محصول مواجه باشند.
در همین راستا، وی با راهاندازی مجموعه گروههای آموزشی «نخلداران جنوب» توانست بستری گسترده برای آموزش و ارتباط مستقیم با کشاورزان ایجاد کند. این گروهها که اکنون مجموعاً بیش از ۲۵ هزار کشاورز عضو دارند، به محلی برای ارائه آموزشهای تخصصی، مقالات علمی، تجربیات میدانی، پاسخگویی شبانهروزی به مشکلات باغداران و انتقال دانش روز کشاورزی تبدیل شدهاند.
دکتر وطنخواه معتقد است که بسیاری از مشکلات فعلی کشاورزان ناشی از عدم آگاهی نسبت به شیوه صحیح استفاده از کودها و سموم کشاورزی است. وی میگوید: «متأسفانه استفاده ناآگاهانه از سموم شیمیایی در سالهای اخیر باعث از بین رفتن شکارگرهای طبیعی و برهم خوردن تعادل اکوسیستم باغها شده و همین مسئله طغیان آفات و بیماریها را در بسیاری از مناطق افزایش داده است.»
وی همچنین به مشکلاتی همچون گرانی نهادههای باکیفیت، شوری آب و خاک، کمآبی، ضعف سیستمهای زهکشی در نخیلات و حضور دلالان در بازار محصولات کشاورزی اشاره میکند و معتقد است که کشاورز باید علاوه بر تولید، در زمینه برداشت، پسبرداشت و عرضه مستقیم محصول نیز آموزش ببیند تا سود واقعی حاصل از تولید نصیب خود او شود.
از دیگر اقدامات شاخص این مجموعه، تولید محصولی با نام «تجربه سبز» است که در میان کشاورزان با عنوان «معجزهگر سبز» یا «پک سبز» شناخته میشود. این محصول که حاصل سالها تجربه میدانی و تحقیق در حوزه تغذیه گیاهی است، ترکیبی کاملاً آلی، زیستی و معدنی بوده و فاقد نیترات و فلزات سنگین است.
به گفته بسیاری از کشاورزان، استفاده از این محصول در نخیلات، مرکبات، صیفیجات و سایر محصولات کشاورزی، موجب افزایش کیفیت و کمیت محصول، تقویت مقاومت گیاه در برابر تنشها، کاهش خسارت آفات و بهبود شرایط خاک شده است.
دکتر وطنخواه تأکید میکند: «هدف اصلی ما صرفاً فروش یک محصول نبوده، بلکه تلاش کردهایم فرهنگ کشاورزی علمی، اصولی و پایدار را در میان کشاورزان گسترش دهیم. موفقیت واقعی زمانی است که کشاورز با دانش بیشتر، هزینه کمتر و محصول بهتر به سود واقعی برسد.»
وی در ادامه میافزاید: «در تمام این سالها، بزرگترین سرمایه ما اعتماد کشاورزان بوده است. روزانه پیامها، تصاویر، فیلمها و گزارشهای متعددی از رضایت کشاورزان دریافت میکنیم؛ کشاورزانی که با اجرای آموزشهای علمی و استفاده اصولی از روشهای نوین تغذیه توانستهاند کیفیت و عملکرد محصولات خود را افزایش دهند. همین رضایت و اعتماد مردمی، بزرگترین انگیزه ما برای ادامه این مسیر سخت اما ارزشمند است.»
دکتر وطنخواه معتقد است کشاورزی امروز ایران بیش از هر زمان دیگری نیازمند آموزشهای میدانی، حمایت واقعی از تولیدکنندگان، توسعه کشاورزی پایدار و کاهش وابستگی به نهادههای آسیبزا است. وی تأکید میکند:
«اگر آموزش اصولی، تغذیه صحیح و مدیریت علمی در کنار تجربه کشاورزان قرار گیرد، میتوان بخش بزرگی از مشکلات فعلی از جمله کاهش عملکرد، ضعف خاک، مصرف بیرویه سموم و حتی مهاجرت از روستاها را کنترل کرد.»
وی همچنین نقش آموزشهای مردمی و شبکههای ارتباطی تخصصی را در افزایش آگاهی کشاورزان بسیار مؤثر دانسته و میگوید: «امروز کشاورزان بیش از گذشته تشنه آموزشهای کاربردی و واقعی هستند؛ آموزشهایی که حاصل حضور در مزرعه و لمس مستقیم مشکلات آنان باشد، نه صرفاً مطالب تئوری. به همین دلیل تلاش کردیم در گروههای نخلداران جنوب، فضایی صمیمی، علمی و کاربردی ایجاد کنیم تا کشاورزان بتوانند بدون واسطه مشکلات خود را مطرح کرده و پاسخ مناسب دریافت کنند.»
به گفته فعالان این حوزه، استمرار چنین فعالیتهایی میتواند نقش مهمی در ارتقای امنیت غذایی، حفظ منابع خاک و آب، افزایش بهرهوری و بهبود وضعیت اقتصادی کشاورزان ایفا کند؛ موضوعی که امروز به یکی از مهمترین دغدغههای بخش کشاورزی کشور تبدیل شده.
