راهکار حداکثر سود و حداقل ضایعات در کشاورزی
چگونه در کسب و کار کشاورزی خود ضایعات را به حداقل و سود را به حداکثر برسانیم
هر کسی که کشاورزی میکند میداند که کلمه «کشاورزی» اغلب مترادف با «مشکلات غیرمنتظره و روزمرهای است که گردش کار را مختل میکند و باعث تأخیر و ناکارآمدی میشود» - که اتفاقاً نام رسمی آن هم هست: بهرهوری عملیاتی.
چالشهای لجستیکی و عملکردی اداره یک مزرعه میتواند هر چیزی باشد، از نقص فنی گرفته تا نگرانیهای ایمنی، کمبود و خرابی کارکنان، یا صرف 20 دقیقه وقت برای پیدا کردن آن آچار لعنتی 9/16 اینچی که دیروز روی میز کارگاه گذاشتهاید.
مسئله این است که مسائل عملیاتی در مزرعه ناگهان از هیچ ظاهر نمیشوند. و اغلب آنها روز به روز قابل توجه نیستند. آنها به مرور زمان جمع میشوند و به آرامی فشار فزایندهای را بر کارایی و سودآوری کسب و کار کشاورزی شما وارد میکنند.
بنابراین، چه زمانی به نقطهای میرسد که مالک یا مدیر متوجه میشود که باید تغییراتی ایجاد کند؟
جاش رامسباتم، مشاور ارشد کسبوکار در خدمات مشاورهای BDC در بانک توسعه کسبوکار کانادا (BDC)، که به کسبوکارها در هر اندازهای برای بهبود بهرهوری عملیاتیشان کمک میکند، میگوید: «آنها در عملیات روزمره کسبوکار احساس سردرگمی میکنند.»
«پیچیدگی زیادی در اتفاقات وجود دارد و آنها سعی میکنند چندین اولویت را متعادل کنند. یا اینکه به ترازنامه نگاه میکنند و میبینند که حاشیه سودشان در حال کاهش است و نمیتوانند هیچ چیز خارجی را که در جهان اتفاق میافتد کنترل کنند. آنها باید در آنچه که به صورت عملیاتی انجام میدهند، سختگیری بیشتری کنند تا حاشیه سود را پیدا کرده و ایجاد کنند.»
به طور کلی، بهرهوری عملیاتی به معنای استفاده از فرآیندها، تجهیزات، موجودی و منابع به بهترین شکل ممکن برای ایجاد ارزش برای کسب و کار و خدمترسانی مؤثرتر به مشتریان است.
در مزرعه، فرآیند بهبود بهرهوری کلی با بررسی مواردی که در توانایی مدیریت آنها قرار دارد، توسط کشاورز آغاز میشود، زیرا همانطور که همه ما میدانیم، تأثیرات بیرونی زیادی وجود دارد که در این توانایی نیستند. اگرچه تعدادی مدل بهرهوری وجود دارد که مشاغل مختلف در تمام بخشها برای بهینهسازی بهرهوری از آنها استفاده میکنند، مانند مدیریت ناب یا شش سیگما، اما یک چیز مشترک در همه آنها تمرکز بر کاهش ضایعات است، یعنی هر چیزی که هزینه زمان یا پول دارد اما ارزش ایجاد نمیکند و برای عملکرد یک کسب و کار ضروری نیست.
هشت نوع اتلاف
رمزباتم با بهکارگیری چارچوب «هشت اتلاف» تویوتا، که با نام سیستم تولید تویوتا نیز شناخته میشود، شروع میکند. این چارچوب برای دستهبندی حوزههای مختلف کسبوکار که در آنها اتلاف یا نشت بهرهوری میتواند رخ دهد، استفاده میشود: نقص، تولید بیش از حد، انتظار، استعدادهای کماستفاده، حملونقل، موجودی، حرکت و فرآوری بیش از حد (به نوار کناری مراجعه کنید).
به عنوان مثال، در یک مزرعه، اتلاف حملونقل ممکن است از عبورهای غیرضروری در مزرعه هنگام بذرپاشی، سمپاشی یا برداشت حاصل شود. اتلاف موجودی میتواند به مفهوم مدیریت مواد مغذی 4R (منبع مناسب، نرخ مناسب، زمان مناسب، مکان مناسب) مرتبط باشد، اما در مورد همه موجودیها، مواد مصرفی و داراییهای سرمایهای، نه فقط کود، صدق میکند. اتلاف حرکتی، که به عنوان حرکت بیش از حد افراد تعریف میشود، میتواند به سرعت انباشته شود، زیرا افراد به دنبال ابزار، دستورالعمل یا جابجایی تجهیزات از مکانی به مکان دیگر میگردند. انتظار یا عدم فعالیت - چه افراد باشند و چه تجهیزات - شکل دیگری از اتلاف است، همانطور که نقصها (انجام کاری اشتباه) نیز همینطور هستند.
مسلماً، استفادهی ناکافی از مهارتها و استعدادهای افراد میتواند بزرگترین اتلاف باشد.
رمزباتم میگوید: «وقتی از افراد، فناوری و داراییهای فکری خود به اندازهی کافی استفاده نمیکنیم، این یک اتلاف عظیم است.»
چگونه یک برنامهی بهرهوری عملیاتی تدوین کنیم
افراد اغلب درگیر الگوها و رفتارهایی میشوند که تغییر آنها دشوار است. حتی وقتی میدانند که باید تغییراتی ایجاد کنند، بازگشت به آنچه همیشه انجام دادهاند، بسیار آسان است. ایجاد تغییر معنادار برای برخی به معنای ورود به قلمرویی است که ممکن است با آن راحت نباشند.
رمزباتم میگوید: «برای سرعت گرفتن باید سرعت خود را کم کنید. این به معنای مکث کردن، بررسی آنچه در اطراف شما اتفاق میافتد و تلاش برای تنظیم مجدد تفکر شماست. من سعی دارم چه کاری انجام دهم؟ چه منابعی دارم؟ چه چیزی را میتوانم تحت تأثیر قرار دهم؟ با دانستن اینکه هشت اتلاف چیست، چگونه میتوانم با آنها مقابله کنم تا بهرهوری را بهبود بخشم و هزینههای عملیاتی را کاهش دهم؟»
اغلب در همین مراحل اولیه است که رامسباتم و تیمش فراخوانده میشوند.
او میگوید: «آوردن کسی از بیرون، محیط، گفتگو و دیدگاه را تغییر میدهد - و وضع موجودی را که تاکنون کارساز نبوده، به چالش میکشد.»
وقتی برنامهای برای کمک به کاهش برخی از ضایعات و ایجاد بهبودهای تدریجی وجود دارد، تعیین برخی از شاخصهای کلیدی عملکرد (KPI) برای اندازهگیری پیشرفت و ادامه مسیر مهم است.
رمزباتم میگوید: «داشتن دادهها و دوری از تصمیمگیریهای احساسی مهم میشود. اگرچه KPIها از مزرعهای به مزرعه دیگر متفاوت خواهند بود، اما موارد خاصی وجود دارد که همه باید به آنها توجه کنند: مثلاً من در هر هکتار چقدر هزینه میکنم، یا میزان استفاده از تجهیزات من چقدر است؟ چند وقت یکبار برای تعمیر و نگهداری از کار میافتد؟
«بهبود هر یک از این معیارها تأثیر مثبتی خواهد داشت.»
نکته دیگری که رمزباتم بر آن تأکید میکند، اهمیت پیگیری و ارزیابی مکرر برنامه و دادههای دریافتی است.
او میگوید: «یکی از چالشهای کلیدی برای بسیاری از سازمانها و مالکان/اپراتورها این است که باور کنند بر اساس صورتهای مالی پایان سال یا آنچه در حساب بانکی آنها در هر روز مشخص است، برنده یا بازنده میشوند.»
«اما با بهرهوری عملیاتی، به دادههای مکررتری نیاز داریم. باید بفهمیم که قصد داشتم این ماه چه کاری انجام دهم؟ واقعاً چه کاری انجام دادم؟ صورتحساب پایان سال فقط یک خلاصه است.
«هرگز نباید در پایان سال لحظهای برای «آها» وجود داشته باشد. ما باید بدانیم که در طول سال کجا هستیم، زیرا روندها به ما میگویند که آیا برندهایم یا بازنده - و چه چیزی را باید دو برابر کنیم یا اصلاح کنیم.»
آیا برای دستیابی به بهرهوری عملیاتی به فناوری جدید نیاز دارید؟
کشاورزان در حال حاضر از فناوریهای زیادی در عملیات روزمره خود استفاده میکنند - از مانیتورهای کمباینها و تراکتورها گرفته تا حسگرهای مزرعه و در برخی موارد، پهپادها - به این معنی که آنها در حال حاضر بسیاری از دادههای مورد نیاز برای بهبود کارایی و بهرهوری را جمعآوری میکنند.
رمزباتم میگوید: «شما باید از جایی شروع کنید. حتی چیزی به سادگی یک صفحه گسترده اکسل که تلاش را با هزینهها مطابقت میدهد، شروع خوبی است. اما با گذشت زمان، این به سیستمهای اطلاعات مدیریتی - و به طور فزایندهای، هوش مصنوعی - تبدیل میشود تا به اطمینان از اداره شدن هرچه مؤثرتر کسب و کار کمک کند.»
این نوع فناوری نه تنها یک عامل قدرتمند است، بلکه اگر کشاورزان میخواهند رقابتی باقی بمانند، ضروری است.
رمزباتم میگوید: «رقبای شما - در سطح بینالمللی، ملی و منطقهای - این کار را انجام میدهند.» «اگر فرض کنید دیگران از فناوری استفاده نمیکنند، در معرض خطر عقبماندگی قرار میگیرید. حتی وقتی فناوری در جای خود قرار دارد، همیشه به هشت اتلاف برمیگردد، یافتن راههایی برای سادهسازی، کاهش انتظار، تولید بیش از حد و موجودی اضافی، به طوری که این دستاوردها در نهایت خود را نشان دهند.»
بهبود مستمر بسیار مهم است
بهبود بهرهوری عملیاتی یک تمرین یکباره نیست، بلکه یک سفر مداوم است.
رامسباتم میگوید: «مسئله این نیست که به هدف بزنید. مسئله این است که پنج دلار، پنج دقیقه یا یک نفر را به کار مولدی اختصاص دهید که ارزش ایجاد میکند. با گذشت زمان، این دستاوردهای کوچک جمع میشوند - به خصوص در کشاورزی، جایی که حاشیه سود فوقالعاده کم است. یک یا دو درصد بهبود میتواند معنادار باشد.»
اما فقط سود خالص نیست که از این نوع مدیریت سود میبرد. بهرهوری عملیاتی نیز باعث میشود که کسبوکار انعطافپذیرتر و در موقعیت بهتری برای بهرهبرداری از فرصتها قرار گیرد.
رامباتم میگوید: «ما در یک بازار جهانی فعالیت میکنیم. درک آنچه در کسبوکار شما اتفاق میافتد، تنوع بخشیدن به مشتریان و پیشنهادات و جستجوی مداوم نوآوری و بازارهای جدید - همه در حالی که این کار را تا حد امکان کارآمد و مقرون به صرفه انجام میدهید - بسیار مهم است.
«کارآفرینان موفق میشوند زیرا بر آنچه میتوانند کنترل کنند تمرکز میکنند و محصولات و خدماتی را ایجاد میکنند که مشتریانشان حاضرند برای آن پول بپردازند.»
ضایعات چیست؟
اصول تولید تویوتا، که در زبان ژاپنی با نام مودا (به معنای ضایعات) نیز شناخته میشود، هشت منبع ضایعات را که میتواند در هر کسبوکاری رخ دهد، شناسایی میکند. این اصول که در ابتدا توسط تویوتا به عنوان بخشی از مدل سیستم تولید آن توسعه داده شد، اصول مدیریت ناب، یک مفهوم بهرهوری عملیاتی که میتواند در هر صنعتی، از جمله کشاورزی، اعمال شود را در بر میگیرد.
