هشدار استاد موسسه تحقیقات خاک و آب به رئیسجمهور درباره آینده علمی کشور
نیازعلی ابراهیمی پاک، استاد موسسه تحقیقات خاک و آب، در نامهای خطاب به دکتر پزشکیان، نسبت به وضعیت معیشتی استادان و تضعیف جایگاه علمی کشور هشدار داد و خواستار بازنگری در سیاستهای حمایتی از جامعه دانشگاهی شد.
در حالی که بحثهای پیرامون توسعه و پیشرفت کشور همواره بر زیرساختهای فیزیکی متمرکز بوده است، نیازعلی ابراهیمی پاک، استاد پیشکسوت موسسه تحقیقات خاک و آب، در نامهای صریح و دغدغهمند به دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، زنگ خطری را برای سرمایههای نمادین کشور به صدا درآورد.
او در این مکاتبه، ضمن تأکید بر اینکه بقای تمدنها در گروی تکریم و حفظ نخبگان علمی است، هشدار میدهد که بیتوجهی به وضعیت معیشتی و شأن اجتماعی اساتید دانشگاه، نه یک موضوع صرفاً صنفی، بلکه تهدیدی راهبردی برای آینده علمی و سرمایه اجتماعی ایران است. در ادامه، متن کامل این نامه که واکاوی عمیقی از پیوند میان معیشت اساتید و توسعه ملی است، میآید.
متن نامه نیازعلی ابراهیمی پاک به رئیسجمهور
جناب آقای دکتر پزشکیان
رئیسجمهور محترم جمهوری اسلامی ایران
با سلام و احترام
این نامه را از سر دغدغه نسبت به آینده علمی کشور خدمت جنابعالی مینویسم. هدف از نگارش آن نه انتقاد سیاسی و نه مخالفت با دولت محترم شما، بلکه طرح نگرانیهایی است که سالهاست، استادان دانشگاه و دلسوزان این سرزمین درباره آن هشدار میدهند.
جناب آقای رئیسجمهور،:تاریخ تمدنها نشان داده است که بقای ملتها تنها به منابع طبیعی، توان اقتصادی یا قدرت سیاسی وابسته نیست. آنچه جوامع را در برابر بحرانها پایدار و توانمند میسازد، منابع انسانی آنان است. در میان این سرمایهها، سرمایههای نمادین جامعه که در قالب استادان دانشگاه، پژوهشگران و مفاخر علمی تجلی مییابند، جایگاهی ویژه دارند. دانشگاه کانون تولید علم، اندیشه، نوآوری و پیشرفت است. استادان دانشگاه صرفاً کارکنان یک دستگاه اداری نیستند؛ آنان تولید کنندگان خطوط فکری کشور و پرورشدهندگان نسل آینده مدیران، متخصصان و کارشناسان به شمار میروند.
جایگاه علمی و اجتماعی استادان دانشگاه ارتباطی مستقیم با کیفیت آموزش عالی دارد. موضوع دیگری که شایسته توجه ویژه است، نحوه حفظ و نگهداری این افراد است. هر ملت برای تداوم هویت تاریخی خود به الگوها و شخصیتهایی نیاز دارد که نماد دانش، تلاش، اخلاق، خلاقیت و خدمت باشند. آنان چراغ راه نسلهای آیندهاند و به جوانان امید، انگیزه، اعتمادبهنفس و احساس تعلق ملی میبخشند.
بیتردید هیچ فردی فراتر از نقد نیست و نقد منصفانه لازمه رشد جامعه است؛ اما میان نقد و بیاعتبارسازی تفاوتی بنیادین وجود دارد. هرگاه منزلت استادان، پژوهشگران و نخبگان علمی در جامعه تضعیف و بی اعتبار شود، اعتماد عمومی به علم و آموزش نیز آسیب خواهد دید و جامعه بهتدریج از الگوهای الهامبخش خود فاصله خواهد گرفت.
جناب آقای رئیسجمهور،یکی از دغدغههای جدی جامعه دانشگاهی در سالهای اخیر، کاهش قدرت معیشتی استادان و پژوهشگران و افزایش فاصله میان شأن علمی آنان و امکاناتی است که برای ادامه فعالیتهای علمی در اختیار دارند. هنگامی که استاد دانشگاه بخش قابل توجهی از توان و زمان خود را صرف دغدغههای معیشتی کند، طبیعی است که کیفیت آموزش، پژوهش و تربیت نیروی انسانی نیز تحت تأثیر قرار گیرد.
بیتوجهی به وضعیت معیشتی استادان و پژوهشگران صرفاً یک مسئله صنفی نیست؛ بلکه موضوعی راهبردی و مرتبط با آینده علمی کشور است. جامعهای که نتواند به لحاظ مادی و معنوی جایگاه استادان خود را حفظ کند، بهتدریج با کاهش انگیزه علمی، مهاجرت نیروهای متخصص، تضعیف سرمایه اجتماعی و کاهش اعتماد نسل جوان به مسیر علم و دانش مواجه خواهد شد.
جناب آقای رئیسجمهور ، امروز کشور بیش از هر زمان دیگری به بازسازی و تقویت سرمایه اجتماعی نیاز دارد. این سرمایه از مسیر حمایت از آموزش، تقویت دانشگاهها، تکریم استادان و پاسداشت مفاخر علمی کشور به دست میآید. توسعه حقیقی تنها با ایجاد زیرساختهای فیزیکی محقق نمیشود، بلکه مستلزم سرمایهگذاری بر انسان، دانش، فرهنگ و هویت ملی است.
امید است جنابعالی با توجه به جایگاه ویژه آموزش عالی در پیشرفت کشور، حمایت مؤثر از دانشگاهها، بهبود وضعیت معیشتی استادان و پژوهشگران، تقویت جایگاه نخبگان علمی و حفظ حرمت و منزلت مفاخر علمی کشور را در شمار اولویتهای اساسی دولت قرار دهید.
شایسته است دستور فرمایید نگرانیهای موجود درباره تأمین و پرداخت حداقل حقوق اساتید دانشگاه از سوی سازمان برنامه و بودجه برطرف شود تا بیش از این شاهد تضعیف جایگاه و شأن این قشر در جامعه نباشیم.
با احترام
نیازعلی ابراهیمی پاک
