۲۰۲۵؛ سالی که رخدادهای حدی آبوهوایی زمین را به زانو درآورد
۲۰۲۵ سالی بود که رخدادهای حدی آبوهوایی زمین را تا مرز فروپاشی پیش برد؛ از موج گرما و سیلاب تا آتشسوزی و بحران اقلیمی جهانی.
در حالی که قرار بود جهان از مرز خطرناک گرمایش ۱.۵ درجهای عبور نکند، سال ۲۰۲۵ به نقطهای تاریخی تبدیل شد؛ سالی که رخدادهای حدی آبوهوایی در سراسر جهان، طبیعت و انسان را همزمان تا آستانه فروپاشی و تابآوری پیش راندند.
۲۰۲۵؛ آزمون سخت تابآوری زمین
اخبار سبز کشاورزی؛ سال ۲۰۲۵ میلادی بهعنوان یکی از بحرانیترین سالهای اقلیمی ثبت شد؛ سالی که موجهای گرمای بیسابقه، خشکسالیهای طولانی، آتشسوزیهای گسترده از یکسو و طوفانهای مهیب، بارشهای سیلآسا، سیلاب و رانش زمین از سوی دیگر، همه قارهها را درگیر کرد.
دانشمندان تأکید میکنند رخدادهای حدی آبوهوایی در این سال، نه استثنا، بلکه پیامد مستقیم تشدید تغییراقلیم ناشی از فعالیتهای انسانی بود. ۲۰۲۵ اکنون در میان سه سال گرم ثبتشده تاریخ زمین قرار دارد.
عبور تاریخی زمین از آستانه ۱.۵ درجه
یکی از هشداردهندهترین رکوردهای سال ۲۰۲۵، عبور میانگین دمای سهساله زمین از مرز ۱.۵ درجه سانتیگراد نسبت به دوره پیشاصنعتی بود؛ آستانهای که توافق پاریس قرار بود مانعی جدی برای عبور از آن باشد.
دانشمندان هشدار میدهند حفظ این مرز میتوانست جان میلیونها نفر را نجات دهد و از تخریب گسترده اکوسیستمها جلوگیری کند، اما رخدادهای حدی آبوهوایی نشان دادند فرصتها بهسرعت در حال از دست رفتناند.
شناسایی ۱۵۷ رخداد شدید جوی در یک سال
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که حتی پدیده «لانینا» نیز نتوانست دمای جهانی را در سال ۲۰۲۵ کاهش دهد.
پژوهشگران مؤسسه «نسبتدهی آبوهوای جهانی» (WWA) مصرف مداوم سوختهای فسیلی را عامل اصلی افزایش گازهای گلخانهای دانسته و ۱۵۷ رخداد حدی آبوهوایی را در این سال شناسایی کردند؛ رخدادهایی که به مرگ صدها نفر، تأثیر بر میلیونها انسان یا اعلام وضعیت اضطراری انجامید.
از میان این موارد، موجهای گرمایی مرگبار سهم اصلی را داشتند؛ رخدادهایی که طبق بررسیها در اثر تغییراقلیم، تا ۱۰ برابر محتملتر شدهاند.
وقتی گرما مرگبارتر از هر بلای دیگر شد
فریدرایک اُتو، اقلیمشناس و همبنیانگذار WWA، میگوید: «موجهای گرمایی ۲۰۲۵ در شرایط کنونی اقلیم دیگر نادر نیستند، اما بدون دخالت انسان، تقریباً وقوعشان ناممکن بود.»
خشکسالیهای طولانی، آتشسوزی در یونان و ترکیه، سیلابهای مرگبار مکزیک، ابرطوفان «فانگ-وونگ» در فیلیپین و بارانهای موسمی مخرب هند، تصویری جهانی از رخدادهای حدی آبوهوایی در این سال ترسیم کردند.
۱۰ فاجعه اقلیمی با خسارت ۱۲۰ میلیارد دلاری
سال ۲۰۲۵ یکی از پرهزینهترین سالها در تاریخ بلایای اقلیمی بود. طبق برآوردها، ۱۰ رویداد بزرگ بیش از ۱۲۰ میلیارد دلار خسارت اقتصادی بهجا گذاشتند.
آتشسوزیهای جنگلی لسآنجلس در صدر این فهرست قرار گرفتند؛ حریقی که مستقیم و غیرمستقیم جان بیش از ۴۰۰ نفر را گرفت و خسارتی بالای ۶۰ میلیارد دلار برجا گذاشت.
سیلابهای مرگبار جنوب و جنوبشرق آسیا، گردباد «ملیسا» در کارائیب و سیلابهای چین، هند، پاکستان و تگزاس، تصویر جهانی تشدید رخدادهای حدی آبوهوایی را کامل کردند.
طبیعت زیر فشار فروپاشی اقلیمی
گزارش مؤسسه «نشنالتراست» نشان میدهد که رخدادهای حدی اقلیمی در سال ۲۰۲۵، گیاهان و جانوران را تا مرز تابآوری پیش برده است.
در بریتانیا، آتشسوزی باتلاقها، سیلابهای پاییزی، خشکی رودخانهها و کاهش شدید جمعیت پرندگان و گونههای بومی، نشانههای فروپاشی تدریجی طبیعت بودند.
نهالها تا ۴۰ درصد آسیب دیدند، درختان بالغ دچار استرس شدید شدند و بسیاری از گونههای خاص، توان سازگاری خود را از دست دادند؛ در حالی که فقط گونههای همهچیزپسند توانستند دوام بیاورند.
نشانههای امیدوارکننده از ترمیم لایه ازن
در میان اخبار تلخ اقلیمی، سال ۲۰۲۵ یک خبر امیدوارکننده هم داشت؛ گزارش مشترک ناسا و NOAA نشان داد حفره لایه ازن کوچکتر شده و روند ترمیم آن ادامه دارد.
لایه ازن که نقش حیاتی در محافظت از زمین در برابر اشعه فرابنفش دارد، اکنون زودتر از میانگین دهه گذشته وارد فاز ترمیم فصلی میشود؛ نتیجه مستقیم اجرای پروتکل مونترال.
بنبست سیاست، پیشروی بحران
با وجود شواهد علمی، مذاکرات اقلیمی سازمان ملل در سال ۲۰۲۵ به توافقی قاطع برای گذار از سوختهای فسیلی نرسید.
برخی کشورها توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را افزایش دادهاند، اما همزمان سرمایهگذاری در زغالسنگ و نفت ادامه دارد. کارشناسان میگویند بدون اقدام فوری، رخدادهای حدی آبوهوایی شدیدتر و پرتکرارتر خواهند شد.
هزینه پنهان ادامه وضع موجود
گزارش «چشمانداز جهانی محیطزیست» (GEO-7) هشدار میدهد ادامه مسیر فعلی، زمین را بهسوی فروپاشی اقلیمی و اقتصادی سوق میدهد.
از تخریب ۴۰ درصد سطح زمین و تهدید یک میلیون گونه زیستی گرفته تا زیانهای اقتصادی چند تریلیون دلاری، پیام روشن است: رخدادهای سال ۲۰۲۵ فقط پیشدرآمد بحرانی عمیقتر بودند.
سال ۲۰۲۵ نشان داد رخدادهای حدی آبوهوایی دیگر هشدار آینده نیستند؛ واقعیت اکنوناند. اگر اقدام هماهنگ، سریع و جهانی صورت نگیرد، تابآوری طبیعت و انسان، بیش از این دوام نخواهد آورد./ پیام ما
