پشتپرده مناقشه معدن بوکسیت شاهوار؛ چرا استانداری در برابر مخالفت محیط زیست سکوت کرده است؟
چرا با وجود مخالفت سازمان محیط زیست و دستور رئیسجمهور، بحث بازگشایی معدن بوکسیت شاهوار شاهرود همچنان داغ است؟ جزئیات پشتپرده یک مناقشه زیستمحیطی.
پرونده جنجالی معدن بوکسیت شاهوار در منطقه تاش شاهرود دوباره به نقطه جوش رسیده است؛ بحرانی زیستمحیطی و اجتماعی که حالا با ورود مستقیم پاشنه اجرایی دولت و مواضع رسمی سازمان حفاظت محیط زیست، ابعاد تازهای به خود گرفته است.
در شرایطی که رگهای حیاتی آب در دشت بسطام و شاهرود تحت تأثیر فعالیتهای معدنی قرار دارد، افکار عمومی و فعالان حوزه آب و خاک منتظر یک پاسخ شفاف و قطعی هستند: چرا با وجود نظر صریح مرجع تخصصی محیط زیست، زمزمههای بازگشایی این معدن قطع نمیشود؟
موضع رسمی سازمان محیط زیست؛ چرا نهاد تخصصی مخالف فعالیت معدن بوکسیت شاهوار است؟
در پی پیگیریها و نامه رسمی دکتر کاظم جلالی به رئیسجمهور جهت جلوگیری از تخریبهای بیشتر در ارتفاعات شاهوار، سازمان حفاظت محیط زیست بار دیگر موضع کارشناسی خود را شفاف کرد. اسناد و نامههای منتشرشده نشان میدهد که این سازمان از پیش، نظر منفی و مخالفت قطعی خود را درباره ادامه تخریبها در معدن بوکسیت شاهوار به دستگاههای متولی اعلام کرده بود.
شاهوار نهتنها کانون تامین بخش عمدهای از آب زیرزمینی و سطحی شاهرود و دشت بسطام است، بلکه به عنوان یک زیستبوم حساس، توان بارگذاریهای سنگین معدنی را ندارد. با این حال، پرسش کلیدی اینجاست که چرا ارزیابیهای محیط زیستی همچنان پشت درهای بسته برخی سازمانهای صنعتی نادیده گرفته میشود؟
گرهکور میان استانداری سمنان و دستگاههای صنعتی؛ سند علمی کجاست؟
گزارشها حاکی از آن است که استانداری سمنان بررسیها و گزارشهای علمی متعددی درباره ابعاد اقتصادی و زیستمحیطی این پرونده تهیه کرده و در اختیار هیئت دولت قرار داده است. شخص استاندار نیز پیشتر اعلام کرده بود تصمیمگیری نهایی باید بر پایه قانون، مستندات پژوهشی و ملاحظات زیستمحیطی باشد و استانداری صرفاً مرجع صدور مجوز نیست.
اما سوال اساسی افکار عمومی از مسئولان ارشد استان سمنان دقیقاً همین نقطه است:
- اگر پژوهشها سلامت آب و زیستبوم شاهوار را تهدیدشده میدانند: چرا استانداری به عنوان نماینده عالی دولت، قاطعانه و علنی در کنار سازمان محیط زیست و مردم منطقه نمیایستد؟
- اگر ادعا میشود فعالیت معدن آسیب آبی ندارد: چرا گزارشها و مستندات ارزیابی مخاطرات به صورت شفاف و عمومی منتشر نمیشود تا به تردیدها پایان داده شود؟
تعارض دستگاهها و سردرگمی افکار عمومی؛ استناد به زمینشناسی بدون پاسخ به بحران آب
اصرار برخی نهادهای حوزه صنعت و معدن و سازمان زمینشناسی بر توجیهپذیری اقتصادی معدن بوکسیت شاهوار، بدون ارائه پاسخ قانعکننده به بحران کمآبی منطقه، کلاف این پرونده را پیچیدهتر کرده است. توسعه صنعتی زمانی ارزش پایداری دارد که سلامت زیستی مردم و حقآبه بخش کشاورزی و شرب را به خطر نیندازد.
سردرگمی مردم شاهرود میان اظهارات متناقض دستگاههای اجرایی، نتیجه مستقیم عدم شفافیت در انتشار اسناد است. حل این مناقشه ملی نیازمند یک سوگیری روشن به نفع منافع عمومی است، نه کشدار شدن بروکراسی اداری میان وزارتخانهها.
حقوق عامه یا منافع معدنی؛ کدام فدا خواهند شد؟
امروز پرونده شاهوار از قالب یک اختلاف اداری ساده خارج شده و به آزمونی برای سنجش میزان پایبندی دستگاهها به قانون، شفافیت و حفظ سرمایههای زیستی تبدیل شده است. تأکید رئیسجمهور بر منوط بودن تصمیمگیری به نظر سازمان حفاظت محیط زیست، حجت را بر همگان تمام کرده است.
اکنون چشم مردم، کارشناسان و رسانهها به تصمیم نهایی دوخته شده است: آیا تصمیمگیران ارشد استان و کشور با تکیه بر اصل پنجاهم قانون اساسی، خط بطلانی بر فعالیتهای تخریبی در معدن بوکسیت شاهوار خواهند کشید، یا دور تازه مناقشات، سلامت زیستی منطقه را دوباره به مخاطره میاندازد؟
