چند انسان در تاریخ زمین زندگی کردهاند؟ آماری تکاندهنده از جنگها
تاکنون چند میلیارد انسان در زمین زندگی کردهاند؟ بررسی آمار ۱۱۷ میلیاردی جمعیت تاریخ بشر و مرگبارترین جنگها و کشتارهای ثبتشده در جهان.
شاید تصورش سخت باشد، اما دانشمندان تخمین میزنند از آغاز پیدایش انسان مدرن تاکنون بیش از ۱۱۷ میلیارد نفر روی زمین متولد شدهاند. نکته شگفتانگیزتر این است که تنها حدود ۷ درصد از تمام انسانهای تاریخ امروز زندهاند؛ آماری که در کنار بررسی مرگبارترین جنگهای تاریخ، تصویر متفاوتی از سرگذشت بشر ارائه میدهد.
تاکنون چند میلیارد نفر انسان روی زمین زندگی کردهاند؟
بر اساس برآوردهای جمعیتشناسان در مراکز معتبر جهانی مانند دفتر مرجع جمعیت (PRB) و مؤسسه ملی مطالعات جمعیتشناسی فرانسه (INED)، مجموع انسانهایی که از زمان ظهور هومو ساپینس تاکنون متولد شدهاند حدود ۱۱۷ میلیارد نفر برآورد میشود.
البته از آنجا که در هزاران سال نخست تاریخ بشر هیچ آمار دقیقی از جمعیت وجود ندارد، این عدد حاصل مدلسازیهای آماری پیچیده است. پژوهشگران با استفاده از دادههای باستانشناسی، تخمین جمعیت در دورههای تاریخی و مدلهای رشد جمعیت تلاش کردهاند تعداد تولدها در هر دوره را محاسبه کنند.
در یکی از بهروزترین پژوهشها، کارل هاب (Carl Haub) از مؤسسه PRB در سال ۲۰۲۲ با در نظر گرفتن قدمت حدود ۲۰۰ هزار ساله انسان مدرن و تغییرات نرخ تولد و مرگومیر در طول تاریخ، به عدد تقریبی ۱۱۷ میلیارد نفر رسیده است.
فقط ۷ درصد از انسانهای تاریخ هنوز زندهاند
در میان این جمعیت عظیم، حدود ۸ میلیارد نفر که امروز روی زمین زندگی میکنند، تنها نزدیک به ۷ درصد از کل انسانهایی هستند که تاکنون متولد شدهاند.
به بیان سادهتر، در برابر هر فردی که امروز زنده است، حدود ۱۴ نفر در طول تاریخ زندگی کرده و از دنیا رفتهاند. این نسبت نشان میدهد که رشد جمعیت در قرنهای اخیر بهویژه قرن بیستم و بیستویکم به شکل بیسابقهای افزایش یافته است.
چرا برآوردها درباره جمعیت کل انسانها متفاوت است؟
اگرچه رقم ۱۱۷ میلیارد نفر بیشترین اجماع علمی را دارد، اما برخی پژوهشها اعداد متفاوتی ارائه کردهاند.
دلیل این اختلاف به چند عامل مهم برمیگردد:
- زمان شروع محاسبه (مثلاً ۵۰ هزار سال یا ۲۰۰ هزار سال پیش)
- تخمینهای متفاوت از جمعیت در دوران باستان
- نرخهای متغیر مرگومیر و تولد در دورههای تاریخی
به همین دلیل برخی برآوردها تعداد کل انسانهای متولد شده را حدود ۱۰۸ میلیارد تا حتی ۱۴۰ میلیارد نفر نیز ذکر کردهاند.
تلفات جنگ در ۵۰۰ سال اخیر چقدر بوده است؟
در کنار پرسش «چند میلیارد نفر انسان در زمین زندگی کردهاند»، بررسی تلفات جنگ در تاریخ بشر نیز تصویر مهمی از سرگذشت انسان ارائه میدهد.
مطالعات تاریخی نشان میدهد در ۵۰۰ سال اخیر (از ۱۵۰۰ میلادی تاکنون) بیش از ۷۱۷ میلیون نفر در نتیجه جنگها جان خود را از دست دادهاند. این رقم شامل موارد زیر میشود:
- کشتهشدگان مستقیم در نبردها
- قربانیان غیرنظامی
- مرگهای ناشی از قحطی، بیماری و فروپاشی زیرساختها در زمان جنگ
پژوهشهای دانشگاهی نشان میدهد بخش بزرگی از این تلفات در قرن بیستم رخ داده است.
کشورها و قدرتهایی با بزرگترین کشتارهای جنگی در تاریخ
بر اساس دادههای تاریخی و مطالعات دانشگاهی، برخی امپراتوریها و قدرتهای نظامی در طول تاریخ بیشترین سهم را در تلفات جنگی داشتهاند.
امپراتوری مغول
فتوحات مغول در قرن سیزدهم میلادی از مرگبارترین لشکرکشیهای تاریخ به شمار میرود. تخمین زده میشود ۳۰ تا ۶۰ میلیون نفر در جریان این حملات در آسیا و اروپا کشته شدند. کشتارهای شهرهایی مانند نیشابور و بغداد از نمونههای مشهور آن دوره است.
ژاپن در جنگ جهانی دوم
در جریان جنگ دوم چین و ژاپن و جنگ جهانی دوم، ارتش ژاپن مرتکب برخی از خشونتبارترین کشتارهای جمعی شد. کشتار نانجینگ که در آن بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ هزار نفر کشته شدند، یکی از شناختهشدهترین نمونهها است.
آلمان نازی
رژیم آلمان نازی با اجرای هولوکاست و جنایات گسترده در اروپای شرقی، مسئول مرگ میلیونها نفر شناخته میشود. تخمین زده میشود حدود ۱۱ میلیون نفر از یهودیان و دیگر گروههای اقلیت در این دوره کشته شدند.
ایالات متحده در جنگهای معاصر
در دهههای اخیر، جنگهایی که با رهبری یا مشارکت ایالات متحده انجام شده نیز تلفات گستردهای برجای گذاشته است. از جمله:
- جنگ ویتنام: حدود ۱.۱ تا ۳.۹ میلیون کشته
- جنگهای پس از ۱۱ سپتامبر: حدود ۴.۵ تا ۴.۶ میلیون قربانی مستقیم و غیرمستقیم در کشورهایی مانند افغانستان، عراق، سوریه و یمن
- بمباران اتمی ژاپن (۱۹۴۵): حدود ۲۰۰ هزار کشته در هیروشیما و ناکازاکی
اتحاد جماهیر شوروی
در جنگ داخلی روسیه و همچنین در نتیجه سیاستهای سرکوبگرانه دوران استالین، میلیونها نفر جان خود را از دست دادند. برخی برآوردها تلفات این دوره را چندین میلیون نفر اعلام کردهاند.
قرن بیستم؛ مرگبارترین قرن در تاریخ بشر
مطالعات جامعهشناسی جنگ نشان میدهد حدود ۷۵ درصد از کل تلفات جنگ در ۵۰۰۰ سال تاریخ ثبتشده بشر، تنها در قرن بیستم رخ داده است.
با وجود اینکه انسانها در طول تاریخ بیش از ۱۱۷ میلیارد نفر بودهاند، بخش بزرگی از مرگهای ناشی از جنگ در دورهای بسیار کوتاه از تاریخ رخ داده است؛ موضوعی که نشان میدهد پیشرفت فناوری و سلاحهای مدرن، قدرت تخریب جنگها را چندین برابر کرده است.
