۲۵ فروردین؛ روز بزرگداشت عطار نیشابوری؛ پیرِ می‌فروشی که هفت شهر عشق را گشت

امروز ۲۵ فروردین، تقویم ایران به نام مردی مزین شده است که مولانا او را روحِ شعر و معرفت می‌دانست. فریدالدین عطار نیشابوری، عارفی که از دکان عطاری و داروفروشی به قله‌های عرفان رسید، با گذشت قرن‌ها هنوز هم نسخه‌ای شفابخش برای روح سرگردان انسان معاصر دارد.

بزرگداشت او تنها یادبود یک شاعر کهن نیست، بلکه بازخوانی مسیری است که در آن «منِ» انسانی باید از هفت وادی دشوار بگذرد تا به حقیقتِ خویشتن برسد.

عطار؛ از نسخه‌پیچی ابدان تا درمان جان

افسانه‌ها می‌گویند؛ تحول عطار زمانی رخ داد که درویشی به دکان او آمد و از نحوه جان دادنِ راحتِ خود در برابر نگاه مبهوت عطار گفت. فارغ از صحت این داستان، زندگی عطار، نماد عبور از مشغله‌های دنیوی به سمت خودشناسی است. او در نیشابور، قطب فرهنگی آن زمان، زیست و در نهایت در یورش وحشیانه مغولان به شهادت رسید، اما میراثی که در «منطق‌الطیر»، «مصیبت‌نامه» و «تذکرة‌الاولیا» بر جای گذاشت، مرزهای زمان را درنوردید.

هفت شهر عشق؛ نقشه راهی برای انسان امروز

شاهکار بی‌بدیل او، منطق‌الطیر، داستان سفر دسته‌جمعی مرغان برای یافتن پادشاهشان «سیمرغ» است. عطار در این منظومه، هفت وادی (طلب، عشق، معرفت، استغنا، توحید، حیرت و فقر و فنا) را ترسیم می‌کند. پیام عطار برای ما که در شلوغی قرن بیست و یکم گم شده‌ایم، بسیار ساده و در عین حال عمیق است: برای رسیدن به کمال، گریزی از حرکت و تغییر نیست. او به ما می‌آموزد که آن «سیمرغِ» نهایی، چیزی جز اتحاد و به هم پیوستنِ همان «سی مرغِ» خسته و جویا نیست؛ یعنی حقیقت در درون خود ما و در همبستگی ما نهفته است.

چرا هنوز باید عطار بخوانیم؟

در دنیایی که آدم‌ها، بیش از هر زمان دیگری احساس تنهایی و پوچی می‌کنند، روایت‌های عطار در «تذکرة‌الاولیا» و حکایت‌های کوتاه او، درسِ کرامت انسانی و صلح درونی است. زبان عطار، زبانی بی‌تکلف، سوزناک و صادقانه است. او برخلاف بسیاری از شاعران هم‌عصرش، اهل مدحِ سلاطین نبود و تمام نبوغش را صرف تبیین مفاهیم اخلاقی و عرفانی کرد. مطالعه آثار او به ما کمک می‌کند تا از سطح به عمق برویم و در برابر ناملایمات زندگی، صبوری و نگاهی وسیع‌تر داشته باشیم.

نیشابور؛ میعادگاه عاشقانِ عطار

هر ساله در این روز، آرامگاه زیبای او در نیشابور، میزبان اهالی فرهنگ و ادب است. اما بهترین راه برای بزرگداشت این پیرِ خردمند، باز کردن یکی از کتاب‌های او و غرق شدن در دنیای حکایات اوست. عطار به ما یادآوری می‌کند که اگرچه «هفت شهر عشق» دشوار است، اما اولین قدم، یعنی «طلب» و خواستن، نیمی از راه است. امروز فرصت خوبی است تا بپرسیم ما در کدام وادی ایستاده‌ایم؟

امید که سایه پرندگان عطار، همواره بر سر اندیشه و فرهنگ این سرزمین باقی بماند.