نان دلاری در راه است؟ رونمایی از قیمت‌های جدید نانوایی‌ها

در شرایطی که نان هنوز آخرین سنگر معیشت میلیون‌ها خانوار ایرانی است، زمزمه‌هایی از قیمت‌گذاری دلاری گندم و شوک تازه به نانوایی‌ها به گوش می‌رسد؛ آیا نان هم در آستانه لاکچری شدن قرار گرفته است؟

نان؛ قربانی جدید محاسبات ارزی؟

در حالی که سیاست‌گذاران اقتصادی از مهار تورم سخن می‌گویند، پیشنهاد قیمت‌های جدید گندم از سوی بنیاد ملی گندمکاران، نگرانی‌های گسترده‌ای را درباره آینده قیمت نان ایجاد کرده است. این پیشنهاد که بر مبنای پیش‌بینی دلار ۱۶۰ هزار تومانی تنظیم شده، عملاً سیگنال تورمی سنگینی به اقتصاد و سفره مردم ارسال می‌کند.

سؤال اصلی اینجاست: آیا قرار است نان، به‌عنوان اصلی‌ترین کالای معیشتی، با دلار محاسبه شود؟

شوک ۱۵۰ درصدی؛ نان هم لاکچری می‌شود؟

بنیاد ملی گندمکاران اعلام کرده است که قیمت واقعی هر کیلوگرم گندم، با لحاظ هزینه تولید و سود متعارف، ۵۲ هزار تومان برآورد شده و این نرخ به دولت پیشنهاد شده است. این در حالی است که قیمت مصوب فعلی گندم حدود ۲۰ هزار و ۵۰۰ تومان است.

چنین افزایشی، به معنای شوک بیش از ۱۵۰ درصدی به یک کالای استراتژیک است؛ شوکی که مستقیماً قیمت نان، شیرینی، ماکارونی و تمام فرآورده‌های آردی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

تزریق تورم انتظاری به جامعه

منتقدان این رویکرد معتقدند قیمت‌گذاری گندم بر اساس دلار ۱۶۰ هزار تومانی، نه‌تنها واقع‌بینانه نیست، بلکه تورم انتظاری سه‌رقمی را به جامعه القا می‌کند. در چنین شرایطی، فعالان بازار پیشاپیش قیمت‌ها را افزایش می‌دهند و فشار مضاعفی بر دهک‌های پایین وارد می‌شود.

به بیان ساده، حتی قبل از افزایش رسمی قیمت نان، اثر روانی آن سفره مردم را کوچک‌تر می‌کند.

دولت چگونه گندم ۵۲ هزار تومانی می‌خرد؟

دولت خریدار تضمینی گندم است، اما خرید هر کیلو گندم با قیمت ۵۲ هزار تومان، منابع مالی عظیمی می‌طلبد که در بودجه فعلی پیش‌بینی نشده است. در این سناریو، دولت با دو گزینه پرهزینه مواجه است:

• استقراض از بانک مرکزی و افزایش پایه پولی
• تعویق پرداخت مطالبات کشاورزان و تشدید نارضایتی در بخش کشاورزی

هر دو مسیر، تبعات اقتصادی و اجتماعی جدی به همراه دارد.

فرش قرمز برای قاچاق گندم؟

افزایش شدید قیمت داخلی گندم، یک پیامد خطرناک دیگر هم دارد: افزایش انگیزه قاچاق.

وقتی قیمت خرید تضمینی داخلی از برخی کشورهای منطقه بالاتر می‌رود، احتمال ورود گندم خارجی ارزان یا بی‌کیفیت به کشور و فروش آن به دولت به‌عنوان «تولید داخلی» افزایش می‌یابد.

مقایسه قیمت جهانی گندم

بررسی قیمت‌های جهانی نشان می‌دهد:

• ترکیه: حدود ۳۵۱ دلار در هر تن (معادل حدود ۵۷ هزار تومان با دلار آزاد)
• روسیه: ۲۴۰ تا ۲۵۰ دلار در هر تن (حدود ۴۰ هزار تومان)
• عراق و پاکستان: بین ۳۳۰ تا ۴۵۰ دلار در هر تن

در این میان، پیشنهاد ۵۲ هزار تومانی شاید از منظر تطبیق با دلار آزاد چندان عجیب نباشد، اما با توان بودجه‌ای دولت و سطح درآمد مردم ایران همخوانی ندارد.

پایان نان ارزان؟

اگر دولت بخواهد گندم را به قیمت نزدیک به نرخ جهانی خریداری کند، ناچار است نان را هم واقعی‌سازی کند؛ تصمیمی که به معنای پایان نان ارزان و آغاز یک بحران معیشتی تازه خواهد بود.

نان، ستون اصلی سبد غذایی دهک‌های پایین است و تبدیل آن به ابزار چانه‌زنی‌های صنفی، زنگ خطر جدی برای امنیت غذایی کشور به شمار می‌رود.

جمع‌بندی

پیشنهاد افزایش ۱۵۰ درصدی قیمت گندم، اگرچه ممکن است از نگاه تولیدکنندگان قابل دفاع باشد، اما در عمل می‌تواند:

• قدرت خرید مردم را به‌شدت کاهش دهد
• فشار سنگینی بر بودجه دولت وارد کند
• امنیت غذایی و ثبات اجتماعی را تهدید کند

نان، بیش از آن‌که یک کالا باشد، مسئله‌ای ملی است.