افزایش کم‌سابقه قیمت محصولات کشاورزی در بازار جهانی

بازار جهانی غلات و روغن‌های گیاهی در شوک صعود قیمت‌هاست. از افزایش قیمت گندم و ذرت تا جهش کم‌سابقه‌ی روغن پالم و سویا، همه نشان از بحرانی تازه در زنجیره تأمین جهانی دارند. تهاجمات نظامی اخیر و رشد هزینه‌های انرژی و کود، موج جدیدی از گرانی را در بازار کشاورزی جهان رقم زده است.

افزایش قیمت جهانی محصولات کشاورزی؛ شروع موج جدید گرانی

در معاملات روز دوشنبه، قیمت انواع محصولات کشاورزی رشد چشمگیری داشت.

قیمت روغن پالم تا ۱۰ درصد افزایش یافت، گندم به بالاترین سطح دو سال اخیر نزدیک شد و روغن سویا نیز برای یازدهمین روز پیاپی رشد کرد.

کارشناسان علت اصلی این افزایش را بالا رفتن قیمت انرژی و اختلال در عرضه جهانی دانسته‌اند.

تنش‌های اخیر در خاورمیانه، به‌ویژه حملات نظامی علیه زیرساخت‌های نفتی ایران، مسیر عرضه کود و انرژی را مختل کرده است؛ سیگنالی که بازارهای جهانی را با نگرانی نسبت به آینده تأمین مواد غذایی روبه‌رو کرده است.

نقش قیمت انرژی در افزایش قیمت محصولات کشاورزی

افزایش قیمت نفت خام به‌طور مستقیم بر هزینه تولید و حمل‌ونقل محصولات کشاورزی تأثیر می‌گذارد.

از یک‌سو، گرانی انرژی باعث بالا رفتن هزینه کود و نهاده‌های کشاورزی شده و از سوی دیگر، جذابیت سوخت‌های زیستی را بالا برده است.

به همین دلیل، تقاضا برای روغن‌های گیاهی مانند روغن پالم، روغن سویا و ذرت افزایش یافته و بازار را به سمت رشد قیمت‌ها سوق داده است.

 اختلال در مسیر تنگه هرمز و بحران عرضه کود

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مجاری تجارت جهانی کود و مواد پتروشیمی است. بسته‌شدن یا محدودیت در این گذرگاه، باعث کمبود کود کشاورزی و افزایش قیمت آن در سطح جهانی شده است.

در نتیجه، کشاورزان در آسیا و اروپا برای تأمین کود مورد نیاز خود مجبور به پرداخت هزینه‌های بالاتری شده‌اند؛ اتفاقی که رکورد تازه‌ای برای افزایش قیمت محصولات کشاورزی رقم زده است.

جهش قیمت گندم، ذرت و روغن در بورس‌های جهانی

بر اساس گزارش بلومبرگ:

• معاملات آتی گندم بیش از ۳ درصد افزایش یافت.
• ذرت بیش از ۲ درصد رشد کرد.
• روغن پالم در مالزی و روغن سویا در شیکاگو هر دو به اوج‌های چندساله رسیدند.

در بازار چین نیز معاملات کنجاله سویا تا ۶ درصد و روغن کلزا به سقف روزانه خود رسیدند.

فعالان بازار معتقدند این روند می‌تواند به طولانی‌ترین موج افزایش قیمت از سال ۲۰۰۸ تا امروز تبدیل شود.

پیامدهای اقتصادی و تورمی افزایش قیمت کشاورزی

افزایش قیمت نفت و غلات، زنگ خطر تورم جهانی مواد غذایی را به صدا درآورده است.

جو دیویس، مدیر مؤسسه «فیوچر اینترنشنال»، پیش‌بینی کرده است: «اگر وضعیت تنگه هرمز به زودی عادی نشود، قیمت نهاده‌های تولید برای سال آینده جهشی بی‌سابقه خواهد داشت.»

این افزایش، به طور مستقیم روی هزینه مواد غذایی در سطح خرده‌فروشی تاثیر می‌گذارد و احتمال می‌رود مصرف‌کنندگان آمریکایی و اروپایی اثر آن را در قیمت‌های روزمره تجربه کنند.

آینده بازار جهانی کشاورزی؛ نوسان یا بحران؟

کارشناسان می‌گویند اگر تنش‌های ژئوپلیتیکی ادامه یابد و هزینه‌های انرژی بالا باقی بماند، احتمال تداوم رشد قیمت محصولات کشاورزی زیاد است.

در چنین شرایطی، کشورها برای حفظ امنیت غذایی ممکن است به ذخیره‌سازی کالاهای اساسی مانند گندم، ذرت و روغن‌های گیاهی روی آورند؛ تصمیمی که می‌تواند بازار را با نوسانات شدیدتر مواجه کند.

جمع‌بندی

افزایش قیمت محصولات کشاورزی در بازار جهانی تنها نتیجه‌ی نوسان عرضه و تقاضا نیست، بلکه حاصل زنجیره‌ای از بحران‌های انرژی، تنش‌های سیاسی و اختلال در مسیرهای تجاری است.

اگر فشارها در خلیج فارس و بازارهای نفتی ادامه یابد، احتمال دارد صعود قیمت غلات و روغن‌های گیاهی در هفته‌های آینده هم تداوم داشته باشد.