جهش قیمت نفت و گاز پس از حمله آمریکا؛ برندگان و بازندگان بحران انرژی
جهش قیمت نفت و گاز پس از تنشهای خاورمیانه اقتصاد جهان را تکان داد؛ اروپا و آسیا زیر فشار تورم و واردات انرژی، در حالی که برخی صادرکنندگان سود میبرند
با تشدید تنشهای نظامی در خلیجفارس، بازار جهانی انرژی وارد مرحلهای تازه از بیثباتی شده است. جهش قیمت نفت و گاز نهتنها هزینه سوخت را در بسیاری از کشورها بالا برده، بلکه اقتصادهای وابسته به واردات انرژی را زیر فشار تورمی شدیدی قرار داده است؛ بحرانی که در آن برخی کشورها بازندهاند و برخی دیگر سود میبرند.
جهش قیمت نفت و گاز؛ آغاز فشار بر اقتصادهای واردکننده انرژی
افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه باعث شده قیمت نفت و گاز در بازارهای جهانی جهش قابل توجهی را تجربه کند. این افزایش قیمت بیش از همه اقتصادهایی را تحت فشار قرار داده که وابستگی بالایی به واردات انرژی دارند.
در اروپا و بخشهایی از آسیا، گاز طبیعی و نفت نقش حیاتی در تامین انرژی صنایع و خانوارها دارد. بنابراین هر اختلال در عرضه یا افزایش قیمت میتواند به سرعت هزینههای تولید، حملونقل و زندگی روزمره را بالا ببرد.
طبق گزارشها، پس از آغاز درگیریها در منطقه، قیمت نفت برنت حدود ۳۰ درصد افزایش یافت و قیمت گاز طبیعی در اروپا نیز رشدی قابل توجه را تجربه کرد. نگرانی اصلی بازارها احتمال اختلال در صادرات انرژی از خاورمیانه و عبور نفتکشها از تنگه هرمز است.
چرا اروپا و آسیا بیشترین آسیب را میبینند؟
در میان اقتصادهای بزرگ جهان، کشورهایی که وابستگی بیشتری به واردات انرژی دارند، بیشترین آسیب را از جهش قیمت نفت و گاز متحمل میشوند.
کشورهایی مانند:
- ایتالیا
- آلمان
- بریتانیا
به دلیل وابستگی بالا به واردات گاز طبیعی، با افزایش هزینه انرژی و فشار تورمی بیشتری روبهرو هستند. تحلیل مؤسسه آکسفورد اکونومیکس نشان میدهد در صورت تداوم بحران، تورم در برخی اقتصادهای اروپایی ممکن است بیش از یک درصد نسبت به پیشبینیهای قبلی افزایش یابد.
در آسیا نیز کشورهایی مانند چین، هند و کره جنوبی به دلیل واردات گسترده نفت از خلیجفارس در معرض ریسک مشابهی قرار دارند. چین حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد نفت مصرفی خود را وارد میکند و بخش مهمی از آن از مسیر تنگه هرمز عبور میکند.
آمریکا؛ کمتر آسیبپذیر اما نه مصون
برخلاف بسیاری از اقتصادهای بزرگ، ایالات متحده به دلیل افزایش تولید داخلی نفت و گاز در سالهای اخیر، صادرکننده خالص انرژی محسوب میشود. همین موضوع باعث شده اثر مستقیم جهش قیمت نفت و گاز بر اقتصاد این کشور کمتر از اروپا و آسیا باشد.
با این حال، مصرفکنندگان آمریکایی نیز از افزایش قیمت سوخت در امان نیستند. در روزهای اخیر قیمت بنزین در آمریکا به حدود ۳.۳۲ دلار برای هر گالن رسیده که بالاترین سطح در بیش از یک سال گذشته است.
کارشناسان میگویند اگر تنشها در خاورمیانه ادامه پیدا کند، قیمت نفت ممکن است بیش از این افزایش یابد و فشار بر خانوارهای آمریکایی نیز بیشتر شود.
برندگان بحران انرژی چه کشورهایی هستند؟
در حالی که بسیاری از اقتصادها از افزایش قیمت انرژی آسیب میبینند، برخی کشورها از این وضعیت سود میبرند.
کشورهای صادرکننده بزرگ انرژی مانند:
- نروژ
- کانادا
- برخی تولیدکنندگان نفت در آمریکای شمالی
از افزایش قیمت نفت و گاز درآمد بیشتری کسب میکنند. این کشورها میتوانند از درآمدهای اضافی برای سرمایهگذاری در زیرساختها، برنامههای اجتماعی یا تقویت ذخایر مالی استفاده کنند.
در آمریکا نیز شرکتهای تولیدکننده نفت و گاز شیل از افزایش قیمتها سود قابل توجهی میبرند.
اثر موجی افزایش قیمت انرژی بر اقتصاد جهانی
کارشناسان اقتصادی معتقدند جهش قیمت نفت و گاز تنها محدود به بازار انرژی نمیماند و اثرات آن به سرعت در کل اقتصاد جهانی دیده میشود.
از جمله پیامدهای احتمالی این بحران میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- افزایش تورم جهانی
- کاهش قدرت خرید خانوارها
- بالا رفتن هزینه حملونقل و تولید
- کاهش رشد اقتصادی
برای مثال در بریتانیا، هزینه هفتگی بنزین برای یک خانواده معمولی که پیشتر حدود ۵۰ پوند بود، اکنون ممکن است به بیش از ۷۰ پوند برسد.
چالش تازه بانکهای مرکزی در برابر تورم
افزایش قیمت انرژی کار بانکهای مرکزی را نیز پیچیدهتر کرده است. در شرایط عادی، افزایش موقت قیمت انرژی میتواند نادیده گرفته شود، اما اگر این روند ادامه پیدا کند، سیاستگذاران مجبور خواهند شد برای کنترل تورم نرخهای بهره را بالا نگه دارند یا حتی افزایش دهند.
تحلیلگران هشدار میدهند که در صورت تداوم بحران انرژی، سیاستهای پولی سختگیرانهتری در اقتصادهای بزرگ جهان اعمال خواهد شد.
آینده بازار انرژی چه خواهد شد؟
آنچه امروز در بازار جهانی مشاهده میشود، نشان میدهد بحران انرژی ناشی از تنشهای ژئوپلیتیکی میتواند پیامدهای طولانیمدتی داشته باشد. اروپا و آسیا بیشترین آسیب را از افزایش قیمت انرژی میبینند، در حالی که صادرکنندگان نفت و گاز از این شرایط منتفع میشوند.
در چنین شرایطی، سیاستگذاران اقتصادی در سراسر جهان با یک چالش بزرگ روبهرو هستند: چگونه میتوان فشار تورمی بر مردم را کاهش داد، در حالی که بازار انرژی همچنان بیثبات است./ دنیای اقتصاد
