ثبت رسمی کنسرسیوم صادراتی آبزیان ایران؛ آغاز یک تحول ساختاری در مسیر توسعه صادرات

ششم خرداد ماه، خبری در رسانه‌ها منتشر شد مبنی بر این که کنسرسیوم صادراتی آبزیان ایران پس از چهار سال پیگیری و تلاش مستمر، به ثبت رسمی رسیده است؛ خبری که اگرچه در ظاهر یک رویداد حقوقی و ثبتی به نظر می‌رسد، اما در واقع می‌تواند نشانه آغاز یک تغییر مهم و زیرساختی در ساماندهی صادرات آبزیان کشور باشد.

ثبت این کنسرسیوم در تاریخ 26 اردیبهشت 1405 با شماره ثبت 670890 و شناسه ملی 14015251080 انجام شده و آگهی آن نیز در روزنامه رسمی منتشر شده است. اهمیت این رخداد از آن جهت است که صنعت آبزیان ایران در سال‌های اخیر، همزمان با برخورداری از ظرفیت‌های قابل توجه تولید، با چالش‌هایی نظیر پراکندگی در صادرات، نبود انسجام در عرضه، ضعف در برندسازی و همچنین شکل‌گیری برخی مسیرهای محدود و انحصاری در خرید و فروش مواجه بوده است. در چنین شرایطی، تشکیل یک کنسرسیوم تخصصی صادراتی می‌تواند بیش از آن که یک اقدام تشریفاتی باشد، به‌عنوان یک ابزار اجرایی برای بازآرایی این بازار تلقی شود.

شکل‌گیری یک ایده از دل نیازهای واقعی صنعت

بر اساس آنچه اتحادیه تولید و تجارت آبزیان ایران اعلام کرده، موضوع تأسیس کنسرسیوم برای نخستین‌بار در جلسه ششم اردیبهشت 1401 هیأت‌مدیره اتحادیه به تصویب رسید و دبیرخانه اتحادیه مأمور شد مقدمات لازم برای ایجاد آن را فراهم کند. این فاصله زمانی چهار ساله، خود نشان می‌دهد که روند شکل‌گیری کنسرسیوم، نه حاصل یک تصمیم شتاب‌زده، بلکه نتیجه یک فرآیند کارشناسی، آموزشی و مبتنی بر اجماع بوده است.

در این مسیر، برگزاری چهار جلسه آموزشی در اتاق بازرگانی ایران با بهره‌گیری از مشاوره‌های تخصصی، به روشن شدن مفهوم کنسرسیوم و الزامات ورود به آن کمک کرده است. نکته‌ای که در این میان اهمیت ویژه دارد، تأکید بر این اصل است که عضویت در کنسرسیوم برای فعالان این صنعت محدودیتی ندارد، مگر آن که بنگاه متقاضی از نظر شاخص‌های کیفی نتواند استانداردهای مورد نظر را تأمین کند. به بیان دیگر، معیار اصلی برای ورود، کیفیت است؛ نه روابط، نه امتیازهای خاص و نه محدودیت‌های سلیقه‌ای.

کیفیت، برندسازی و مقابله با انحصار

مهم‌ترین ارزش افزوده کنسرسیوم صادراتی آبزیان را باید در سه محور جست‌وجو کرد: ارتقای کیفیت، تقویت برند صادراتی و کاهش زمینه‌های انحصار. بازارهای صادراتی آبزیان، به‌ویژه در مقاصد هدف منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، بیش از هر زمان دیگری به کیفیت یکنواخت، استانداردهای روشن، بسته‌بندی مناسب و قابلیت اطمینان در تأمین نیاز دارند. در غیاب یک چارچوب منسجم، صادرکنندگان پراکنده معمولاً با هزینه بیشتر و قدرت چانه‌زنی کمتر وارد بازار می‌شوند و در نتیجه، سهم واقعی خود را از بازارهای هدف به دست نمی‌آورند.

کنسرسیوم، اگر بر مبنای همان اهداف اعلام‌شده پیش برود، می‌تواند این پراکندگی را کاهش دهد و زمینه را برای حضور حرفه‌ای‌تر صادرکنندگان ایرانی فراهم سازد. همچنین تأکید بر مسدود کردن مسیرهای خرید انحصاری، از آن جهت قابل توجه است که این مسأله مستقیماً با شفافیت بازار و منافع تولیدکنندگان و صادرکنندگان مرتبط است.

یک شروع امیدوارکننده برای صادرات آبزیان

ثبت رسمی کنسرسیوم صادراتی آبزیان ایران را باید یک گام امیدبخش در جهت نوسازی سازوکار صادرات این بخش دانست. اگر این ساختار تازه‌تأسیس بتواند بر اصول اعلام‌شده خود، به‌ویژه کیفیت‌محوری، مشارکت‌پذیری و شفافیت پایبند بماند، می‌توان انتظار داشت که در آینده نه‌چندان دور، به یکی از پایه‌های اصلی توسعه صادرات غیرنفتی در حوزه آبزیان تبدیل شود. این خبر، در معنای واقعی خود، فقط خبر ثبت یک نهاد جدید نیست؛ خبر آغاز یک مسیر تازه است.