بررسی شش دوره مجمع جهانی غذا؛ ایران کجا ایستاده است؟

مجمع جهانی غذا (World Food Forum) از سال ۲۰۲۱ با حمایت سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) فعالیت خود را آغاز کرد. این رویداد به بستری بین‌المللی برای همکاری در زمینه تحول نظام‌های غذایی تبدیل شده و سه محور اصلی اقدام جوانان، علم و نوآوری و سرمایه‌گذاری را در بر می‌گیرد. بررسی گزارش‌های رسمی فائو و مجمع جهانی غذا، در کنار اخبار منتشرشده درباره فعالیت‌های ایران، تصویری از شواهد قابل‌دسترس درباره حضور کشور در شش دوره این رویداد ارائه می‌دهد.

سال ۲۰۲۱؛ نخستین دوره مجمع جهانی غذا

نخستین رویداد شاخص مجمع جهانی غذا از ۱ تا ۵ اکتبر ۲۰۲۱ برگزار شد. برنامه‌ها شامل نشست اقدام جوانان، آزمایشگاه‌های نوآوری، برنامه‌های آموزشی، جشنواره فیلم و فعالیت‌های مرتبط با نظام‌های غذایی بود.

در بررسی منابع عمومی این دوره، مدرک مشخصی که حضور یک هیئت رسمی ایرانی یا مشارکت سازمانی ایران در برنامه‌های اصلی مجمع را تایید کند، به دست نیامد. با این حال، نبود چنین مدرکی در منابع بررسی‌شده، به معنای اثبات عدم حضور تمام افراد یا کارشناسان ایرانی نیست.

• ارزیابی وضعیت ایران در سال ۲۰۲۱: مشارکت رسمی ایران در اسناد عمومی بررسی‌شده احراز نشد.

سال ۲۰۲۲؛ حضور یک فیلم‌ساز ایرانی در جشنواره مجمع

دومین دوره مجمع جهانی غذا از ۱۷ تا ۲۱ اکتبر ۲۰۲۲ برگزار شد. این دوره با شعار «رژیم غذایی سالم، سیاره سالم» بر ارتباط میان تغذیه، محیط زیست و آینده نظام‌های غذایی تمرکز داشت. سه بخش اقدام جوانان، علم و نوآوری و سرمایه‌گذاری نیز در برنامه آن قرار داشتند.

یکی از شواهد روشن ارتباط ایران با این رویداد، حضور علی امیرسیافی، فیلم‌ساز ایرانی، در جشنواره فیلم مجمع جهانی غذاست. بر اساس گزارش رسمی منتشرشده در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۲، او برای فیلم «Aghast» برنده جایزه بخش بهترین فیلم داستانی شد. این موفقیت، نمونه‌ای مستند از حضور یک ایرانی در یکی از برنامه‌های فرهنگی و مرتبط با موضوعات نظام غذایی مجمع است.

با این حال، این مدرک به تنهایی حضور هیئت رسمی دولت ایران یا مشارکت وزارت جهاد کشاورزی در نشست‌های تخصصی و سرمایه‌گذاری را اثبات نمی‌کند.

• ارزیابی وضعیت ایران در سال ۲۰۲۲: حضور یک فیلم‌ساز ایرانی مستند است؛ مشارکت رسمی هیئت ایرانی احراز نشد.

سال ۲۰۲۳؛ تمرکز بر تحول نظام‌های غذایی و اقدام اقلیمی

سومین دوره مجمع جهانی غذا از ۱۶ تا ۲۰ اکتبر ۲۰۲۳ برگزار شد. شعار این دوره بر این موضوع تاکید داشت که تحول نظام‌های کشاورزی و غذایی می‌تواند اقدامات مقابله با تغییرات اقلیمی را شتاب دهد. بیش از پنج هزار نفر به صورت حضوری و بیش از ۲۰ هزار نفر به صورت آنلاین در این رویداد مشارکت داشتند.

در این دوره، نشست‌های علمی، برنامه‌های جوانان، رویدادهای جانبی و مجمع سرمایه‌گذاری، فرصت‌هایی برای ارائه راهکارهای نوآورانه و ایجاد همکاری‌های بین‌المللی فراهم کردند.

در منابع عمومی بررسی‌شده، گزارش مشخصی از حضور هیئت رسمی ایران، سخنرانی نمایندگان ایرانی یا ارائه یک پروژه ایرانی در برنامه اصلی این دوره پیدا نشد. این نتیجه صرفا به اسناد قابل‌دسترس مربوط است و برای اعلام قطعی عدم حضور ایران کفایت نمی‌کند.

• ارزیابی وضعیت ایران در سال ۲۰۲۳: مشارکت رسمی ایران در منابع بررسی‌شده تایید نشد.

سال ۲۰۲۴؛ فرصت‌های علمی، نوآوری و توسعه پایدار

چهارمین دوره مجمع جهانی غذا از ۱۴ تا ۱۸ اکتبر ۲۰۲۴ در مقر فائو در رم برگزار شد. شعار این دوره «غذای خوب برای همه، امروز و فردا» بود. برنامه‌ها بر توانمندسازی جوانان، توسعه نوآوری، سرمایه‌گذاری و ایجاد نظام‌های غذایی پایدار و فراگیر تمرکز داشتند. بیش از هشت هزار نفر در این رویداد در مقر فائو حضور یافتند.

در این دوره، مجمع علم و نوآوری و مجمع سرمایه‌گذاری دست در دست از بخش‌های اصلی برنامه بودند. این ساختار می‌توانست برای معرفی ظرفیت‌های ایران در زمینه‌های مانند مدیریت منابع آب، فناوری‌های کشاورزی، صنایع تبدیلی و کاهش ضایعات غذایی فرصت ایجاد کند.

با وجود این ظرفیت‌ها، در منابع عمومی بررسی‌شده، سند مشخصی درباره حضور هیئت رسمی ایران یا ارائه یک پروژه ایرانی در برنامه اصلی این دوره به دست نیامد.

• ارزیابی وضعیت ایران در سال ۲۰۲۴: مشارکت رسمی ایران در منابع بررسی‌شده احراز نشد.

سال ۲۰۲۵؛ پنجمین دوره و ابهام درباره سطح مشارکت ایران

پنجمین دوره مجمع جهانی غذا در اکتبر ۲۰۲۵ در مقر فائو برگزار شد. این رویداد با شعار «دست در دست برای غذای بهتر و آینده‌ای بهتر» بر همکاری‌های بین‌المللی، نوآوری، سرمایه‌گذاری و نقش جوانان در تحول نظام‌های غذایی تاکید داشت.

در بررسی اسناد عمومی این دوره، مدرک مشخصی از حضور هیئت رسمی ایران، سخنرانی نمایندگان کشور یا معرفی پروژه‌های سرمایه‌گذاری ایران در برنامه اصلی یافت نشد.

یک نکته در اسناد اجرایی این دوره قابل‌توجه است: در نقشه و برنامه نشست‌ها، اتاقی با عنوان Iran Room معرفی شده است. با این حال، این عنوان صرفا نام یکی از اتاق‌های محل برگزاری نشست‌ها در مقر فائو است و نمی‌توان آن را نشانه حضور هیئت ایرانی یا برگزاری برنامه‌ای به نمایندگی از ایران دانست.

• ارزیابی وضعیت ایران در سال ۲۰۲۵: مشارکت رسمی ایران در منابع بررسی‌شده تایید نشد؛ نام اتاق ایران نیز به تنهایی مدرک مشارکت کشور نیست.

سال ۲۰۲۶؛ حضور ایران در نمایشگاه جهانی از بذر تا غذا

ششمین دوره مجمع جهانی غذا از ۸ تا ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ با شعار «امروز نوآوری کنید، فردا تغذیه کنید» برگزار شد. برنامه‌های این دوره علاوه بر نشست‌های تخصصی، شامل نمایشگاه جهانی «از بذر تا غذا» بود که از ۸ تا ۱۲ اکتبر در رم برگزار شد و به معرفی تنوع زیستی کشاورزی، محصولات غذایی و فناوری‌های مرتبط اختصاص داشت.

در این دوره، برخلاف برخی سال‌های پیشین که شواهد روشنی از مشارکت ایران در منابع عمومی بررسی‌شده به دست نیامد، گزارشی درباره حضور ایران در نمایشگاه «از بذر تا غذا» منتشر شد.

بر اساس گزارش خبرگزاری صداوسیما در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶، نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران نزد فائو و رایزنی فرهنگی سفارت ایران در ایتالیا در این نمایشگاه حضور داشتند و بخشی از ظرفیت‌های کشاورزی و فرهنگ غذایی ایران را معرفی کردند. در این گزارش به معرفی محصولاتی مانند خرما، گلاب، زیتون، انار و شیرینی‌های ایرانی اشاره شده است.

این گزارش، شاهدی مشخص از حضور نهادهای ایرانی در یکی از برنامه‌های مرتبط با ششمین دوره مجمع جهانی غذاست. با این حال، باید میان مشارکت ایران در نمایشگاه و حضور رسمی در تمام بخش‌های مجمع، به‌ویژه نشست‌های علمی و سرمایه‌گذاری، تفاوت قائل شد.

• ارزیابی وضعیت ایران در سال ۲۰۲۶: حضور نهادهای ایرانی در نمایشگاه «از بذر تا غذا» مستند است؛ اما میزان مشارکت ایران در سایر بخش‌های مجمع نیازمند بررسی جداگانه است.

جمع‌بندی؛ آیا ایران در شش دوره مجمع جهانی غذا حضور داشته است؟

بررسی شش دوره نشان می‌دهد که پاسخ به این پرسش، به تعریف «حضور ایران» بستگی دارد. اگر منظور مشارکت رسمی هیئت دولتی ایران در نشست‌های اصلی باشد، اسناد عمومی بررسی‌شده برای نتیجه‌گیری قطعی درباره تمام سال‌ها کافی نیست. اما اگر حضور افراد و نهادهای ایرانی در برنامه‌های مرتبط نیز در نظر گرفته شود، دست‌کم دو مورد مستند به دست می‌آید: حضور و موفقیت یک فیلم‌ساز ایرانی در جشنواره سال ۲۰۲۲ و حضور نهادهای ایرانی در نمایشگاه «از بذر تا غذا» در سال ۲۰۲۶.

منابع اصلی

• وب‌سایت رسمی مجمع جهانی غذا
• گزارش رسمی دوره ۲۰۲۱
• گزارش رسمی دوره ۲۰۲۲
• گزارش رسمی دوره ۲۰۲۳
• گزارش رسمی دوره ۲۰۲۴
• گزارش رسمی دوره ۲۰۲۵
• گزارش رسمی دوره ۲۰۲۶
• گزارش حضور ایران در نمایشگاه از بذر تا غذا