«دیگر نمیخواهم زن باشم»؛ وقتی اضطراب جنگ، بدن زنان را هدف میگیرد
اضطرابهای ناشی از حوادث دیماه و سایه جنگ چگونه بدن زنان را درگیر کرده است؟ از ریزش مو تا اختلال پریود؛ گزارشی از بدنهای خسته.
از ریزش شدید مو تا خونریزیهای غیرعادی و دردهای ناتمام؛ صدای زنان در شبکههای اجتماعی و زندگی روزمره، از یک واقعیت نگرانکننده خبر میدهد. اضطرابهای ناشی از حوادث دیماه و سایه جنگ حالا فقط روان را نشانه نگرفته، بلکه بدن زنان را به میدان بروز بحران تبدیل کرده است.
بدن زنان زیر فشار اضطرابهای جمعی
در هفتههای اخیر، پستی در شبکه اجتماعی «ایکس» با جملهای کوتاه اما تکاندهنده دستبهدست شده است: «تقریباً همه زنهای اطرافم با ریزش مو و خونریزیهای عجیب قاعدگی درگیرن.»
این روایت، تنها یک تجربه شخصی نیست. هزاران بازدید، صدها واکنش و دهها کامنت از زنانی که از تغییرات ناآشنای بدن خود نوشتهاند، نشان میدهد موضوع فراتر از یک نگرانی فردی است. بسیاری از زنان از ریزش شدید مو، بینظمی پریود، خونریزیهای طولانی، دردهای تیرکشنده لگنی، خشکی پوست و فرسودگی مداوم گفتهاند؛ علائمی که اغلب پس از دیماه و در بستر اخبار نگرانکننده و ناامنی روانی بروز کردهاند.
«فکر میکردم فقط منم»؛ روایتهایی از بدنهای خسته
در میان این واکنشها، یک حس مشترک بارها تکرار میشود: تنهایی در رنج. زنانی نوشتهاند هر بار شانه زدن، مشتی مو در دستشان میماند؛ یا پریودیهایی را تجربه کردهاند که دو برابرِ همیشه طول کشیده است. برخی از دردهایی گفتهاند که راه رفتن را برایشان دشوار کرده و بعضی از اضطرابی که بدنشان را از درون فرسوده است.
حتی مردانی هم در میان واکنشها نوشتهاند همسرانشان با همین نشانهها دستوپنجه نرم میکنند؛ نشانههایی که حالا شکل یک الگوی جمعی به خود گرفته است.
این دردها فقط در شبکههای اجتماعی نیست
گزارشهای میدانی نشان میدهد این وضعیت به دنیای واقعی هم کشیده شده است. «فریده» بیش از ۲۰ روز خونریزی شدید را تجربه کرده؛ «مریم» و «زهرا» با وجود تلاش برای حفظ روال عادی زندگی، دچار بینظمی شدید قاعدگی شدهاند. حتی زنانی که ورزش، آموزش و مراقبت از خود را رها نکردهاند، میگویند با هر موج خبری تازه، بدنشان دوباره از کنترل خارج میشود.
«شیما»، مدیر یک مؤسسه آموزشی، از اختلال پریود و ریزش مو در اغلب زنان جوان اطرافش میگوید؛ نشانهای که بهوضوح جمعی و فراگیر شده است.
استرس چگونه مو و پوست را هدف میگیرد؟
مطالعات علمی، از جمله پژوهشی منتشرشده در PubMed با عنوان «استرس و چرخه رشد مو»، نشان میدهد که استرس شدید یا مزمن میتواند چرخه طبیعی رشد مو را مختل کند.
در شرایط اضطراب، ترشح هورمون کورتیزول افزایش مییابد؛ هورمونی که مستقیماً رشد فولیکول مو را مهار میکند، التهاب پوست سر را بالا میبرد و باعث ریزش شدید مو و خشکی پوست میشود.
کاهش رطوبت پوست، ضعیف شدن ساختار مو و حتی تشدید جوشهای پوستی، از پیامدهای شناختهشده این فرآیند است.
نظر پزشک: بدن بدون آرامش، ترمیم نمیشود
«لیلا فولادوند»، پزشک پوست و مو، تأکید میکند که استرس نقش کلیدی در بروز این علائم دارد. به گفته او: «مدیریت استرس، مهمترین قدم است. در کنار آن، ترکیب ویتامینهای گروه B یا زینک میتواند به کاهش ریزش مو کمک کند و نوشیدن آب کافی، خشکی پوست را کمتر میکند.»
با این حال، او تأکید میکند که این راهکارها بدون رسیدگی به منشأ اضطراب، تنها مُسکناند.
پریود نامنظم؛ واکنش بدن به ناامنی
پژوهشی درباره تأثیر استرس مزمن بر چرخه پریود زنان که در نشریهای پزشکی در اوکراین منتشر شده، نشان میدهد در شرایط جنگ و فشار روانی مداوم، بیش از نیمی از زنان تغییرات محسوسی در چرخه قاعدگی خود تجربه میکنند؛ از خونریزیهای شدید و دردناک گرفته تا خستگی مزمن و ضعف جسمی.
این یافتهها، شباهت نگرانکنندهای با وضعیت فعلی زنان در ایران دارد؛ جایی که اضطراب، سوگ جمعی و نااطمینانی آینده، بهطور همزمان بر بدنها سنگینی میکند.
وقتی بدن، زبان اضطراب میشود
«طراوت واحدی»، روانپزشک، معتقد است در شرایطی که ذهن توان پردازش کامل فشارها را ندارد، بدن وارد عمل میشود.
به گفته او، اضطرابهای پردازشنشده میتوانند به شکل درد، اختلالات قاعدگی و علائم جسمانی بروز پیدا کنند؛ گویی بدن تلاش میکند کنترل ازدسترفته را بازسازی کند.
او تأکید میکند که رابطهای امن، گفتوگو با درمانگر و دیدهشدن رنجها، میتواند به بدن کمک کند دوباره به تعادل برسد.
آنچه امروز در بدن زنان دیده میشود، یک «مشکل فردی» نیست؛ بلکه بازتابی از اضطرابهای اجتماعی، سایه جنگ و سوگهای انباشته است. بدنها سخن میگویند؛ اگر شنیده نشوند، درد بلندتر میشود.
