هشدار درباره «مرمت نمایشی» در بناهای تاریخی؛ خطر برای میراث فرهنگی

نگرانی از گسترش «مرمت نمایشی» در بناهای تاریخی به یکی از بحث‌های مهم در حوزه میراث فرهنگی تبدیل شده است. محسن طوسی، مدیرکل حفظ، احیا و مرمت بناها، بافت‌ها و محوطه‌های تاریخی، هشدار می‌دهد که برخی مرمت‌ها بیش از آنکه علمی و اصولی باشند، جنبه نمایشی پیدا کرده‌اند. به گفته او، چنین رویکردی می‌تواند به اصالت آثار تاریخی آسیب بزند.

اخبار سبز کشاورزی؛ موضوع مرمت نمایشی بناهای تاریخی در سال‌های اخیر به یکی از دغدغه‌های جدی متخصصان میراث فرهنگی تبدیل شده است. کارشناسان معتقدند برخی پروژه‌های مرمتی به جای تمرکز بر حفاظت علمی از بناها، بیشتر با هدف نمایش ظاهری و جلب توجه اجرا می‌شوند.

محسن طوسی، مدیرکل حفظ، احیا و مرمت بناها، بافت‌ها و محوطه‌های تاریخی، در گفت‌وگویی درباره این روند هشدار می‌دهد که مرمت نمایشی می‌تواند به هویت و اصالت آثار تاریخی لطمه بزند. او تأکید می‌کند که هرگونه مداخله در بناهای تاریخی باید بر اساس اصول علمی مرمت و با رعایت استانداردهای بین‌المللی انجام شود.

به گفته او، هدف اصلی مرمت در میراث فرهنگی حفظ اصالت، هویت تاریخی و پایداری بناهاست؛ نه صرفاً ایجاد جلوه‌ای تازه یا ظاهری زیباتر برای جذب مخاطب.

مرمت نمایشی بناهای تاریخی چیست؟

مرمت نمایشی بناهای تاریخی به اقداماتی گفته می‌شود که در آن ظاهر بنا بیش از اصالت و ساختار تاریخی آن مورد توجه قرار می‌گیرد. در چنین مواردی ممکن است بخش‌هایی از بنا به شکلی بازسازی شوند که با واقعیت تاریخی آن همخوانی نداشته باشد.

کارشناسان می‌گویند این نوع مداخلات گاهی به تغییر مصالح اصلی، حذف نشانه‌های تاریخی یا ایجاد عناصر جدید در بنا منجر می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند ارزش تاریخی اثر را کاهش دهد.

چرا مرمت علمی اهمیت دارد؟

به گفته محسن طوسی، مرمت علمی بر پایه مستندنگاری دقیق، شناخت تاریخی بنا و استفاده از روش‌های تخصصی انجام می‌شود. در این رویکرد تلاش می‌شود کمترین میزان مداخله در ساختار اصلی اثر صورت گیرد.

او تأکید می‌کند که در بسیاری از موارد، هدف مرمت باید تثبیت و حفاظت از بنا باشد، نه بازسازی کامل آن. زیرا بازسازی‌های غیرضروری می‌تواند اطلاعات تاریخی یک اثر را از بین ببرد.

خطر از دست رفتن اصالت آثار تاریخی

کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند اگر مرمت نمایشی بناهای تاریخی گسترش پیدا کند، یکی از مهم‌ترین پیامدهای آن از بین رفتن اصالت آثار خواهد بود.

اصالت یکی از مهم‌ترین معیارهای ارزش‌گذاری در میراث فرهنگی است و هرگونه تغییر غیرضروری در شکل و ساختار بنا می‌تواند این ویژگی را تهدید کند.

از این رو متخصصان تأکید می‌کنند که اجرای پروژه‌های مرمتی باید با نظارت دقیق کارشناسان و بر اساس ضوابط علمی انجام شود تا میراث تاریخی کشور برای نسل‌های آینده حفظ شود./ پیام ما