خرید آسان «ناس» در سوپرمارکتها؛ دامی دلربا برای کودکان
فروش آسان ناس به دانشآموزان در سوپرمارکتها و تبلیغ آنلاین مواد محرک، زنگ خطر اعتیاد کودکان را به صدا درآورد؛ هشداری جدی برای خانوادهها.
آغاز اعتیاد از دوران جنینی و نوزادی، مواجهه مداوم با دود مواد مخدر در محیط خانه و در نهایت خرید آسان ناس از سوپرمارکت محله یا سفارش آنلاین مواد محرک نوظهور در شبکههای اجتماعی، واقعیت تلخ و زیرپوستی زندگی بخشی از کودکان و نوجوانان آسیبدیده در ایران است.
آمارهای نگرانکننده از شیوع مصرف ناس در میان دانشآموزان ابتدایی و دوره اول متوسطه در کنار جولان بیضابطه بلاگرها در تبلیغ فرآوردههای محرک ذهنی، زنگ خطر را برای خانوادهها به صدا درآورده است. این بحران خاموش که سلامت نسل آینده را هدف گرفته، نیازمند بازنگری جدی در قوانین نظارتی و آگاهیبخشی به جامعه است.
نوزادان معتاد و پدیده دودخور شدن کودکان در خانهها
یکی از تاریکترین ابعاد اعتیاد در سنین پایین، انتقال ناخواسته وابستگی به مواد از والدین به فرزندان است. مصطفی محمدپور، رئیس اداره بهزیستی کاشمر، با اشاره به تولد نوزادان معتاد و آسیبهای ناشی از رفتارهای والدین مصرفکننده، توضیح میدهد که اکثر مادران مبتلا به اعتیاد، نوزادانی وابسته به مواد به دنیا میآورند.
از سوی دیگر، در خانوادههایی که پدر و مادر هر دو مصرفکنندهاند، کودک تا سنین دبستان بیشتر وقت خود را در خانه میگذراند و به دلیل استنشاق مداوم دود مواد مخدر که اصطلاحاً به آن دودخور شدن میگویند، علائم و حالات جسمی اعتیاد را در خود بروز میدهد.
به گفته این مقام مسئول، پاک بودن مادر نقشی کلیدی در حفظ سلامت فرزندان دارد، اما در شرایطی که هر دو والد درگیر مصرف هستند، فرزند به طور ناخواسته به سمت اعتیاد خانگی سوق داده میشود و بهزیستی ناچار است بر اساس وظایف قانونی خود در حمایت از کودکان مداخله کند.
آغاز وابستگی به مواد از مدارس و خلاءهای قانونی در برخورد با ناس
بخش عمدهای از نگرانی کارشناسان به حوزه پیشگیری از اعتیاد نوجوانان و شیوع مواد دخانی و محرک در مدارس بازمیگردد. بررسیها نشان میدهند که سن شروع مصرف مواد به مقطع دوم ابتدایی و دوره اول متوسطه رسیده و ماده محرک ناس به عنوان دروازه ورود به این بحران شناخته میشود.
رئیس اداره بهزیستی کاشمر با هشدار جدی نسبت به دسترسی فوقالعاده آسان دانشآموزان به این ماده تصریح میکند که از نظر قوانین جاری، خرید و فروش ناس جرمانگاری مشخصی ندارد و به عنوان یک ماده مخدر رسمی ثبت نشده است. همین خلاء قانونی سبب شده تا ناس به راحتی در برخی سوپرمارکتها و دکهها عرضه شود و دانشآموزان بدون هیچ مانعی به آن دسترسی پیدا کنند، موضوعی که بستر مناسبی را برای ایجاد اولین تجربههای وابستگی شیمیایی در سنین رشد فراهم میکند.
ناس چیست و چه عوارض سهمگینی برای سلامت دهان و بدن دارد
بسیاری از نوجوانان به دلیل عدم آگاهی از ماهیت ناس، آن را مادهای بیخطر مانند آدامس یا تنباکوی معمولی تصور میکنند. دکتر نسیم صادقی، متخصص و درمانگر سوءمصرف مواد مخدر، با رد این تصور غلط اظهار میکند که ناس برخلاف مواد سنتی در دسته مواد محرک قرار میگیرد و به صورت جویدنی یا قرار گرفتن روی لثه مصرف میشود تا ترکیبات آن به تدریج از طریق مخاط دهان جذب بدن شوند.
وجود رسوباتی مانند آهک، خاکستر و مواد قلیایی در ناس، مهمترین عامل تخریب بافتهای زنده دهان است که به تحلیل شدید لثه، پوسیدگی دندانها، زخمهای مزمن و حتی افزایش ریسک ابتلا به سرطانهای حفره دهان منجر میشود.
این درمانگر اعتیاد همچنین عوارض قلبی عروقی نظیر افزایش ناگهانی ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون، بیاشتهایی و اختلال در خواب را از دیگر پیامدهای مصرف ناس میداند که در صورت مصرف طولانیمدت، میتواند به اختلالات روانپزشکی جدی مانند توهم و بیقراری شدید تبدیل شود.
عادیسازی رفتاری و قاچاق اینترنتی مواد محرک در فضای مجازی
تاثیر رفتاری مصرف مواد در حضور کودکان، ابعاد گستردهتری از آسیبهای جسمی دارد. دکتر صادقی معتقد است وقتی کودک مکرراً شاهد مصرف دخانیات یا ناس توسط اعضای خانواده باشد، قبح این رفتار در ذهن او شکسته شده و مصرف مواد به بخشی طبیعی از زندگی روزمره تبدیل میشود که این پدیده عادیسازی رفتاری نام دارد. علاوه بر این، امروزه فضای مجازی و شبکههای اجتماعی به بستری خطرناک برای تغییر الگوی اعتیاد و خرید ناس در فضای مجازی تبدیل شدهاند.
برخی بلاگرها یا حسابهای کاربری جعلی با ادعای کاذب تخصص پزشکی، اقدام به تبلیغ کپسولهای تمرکز و فرآوردههای محرک بدون مجوز میکنند که نوجوانان را به بهانه موفقیت تحصیلی یا افزایش انرژی به سمت اعتیاد میکشاند.
در این شرایط، ورود جدی پلیس فتا برای رصد و فیلتر صفحات فروش غیرمجاز در کنار افزایش سواد رسانهای خانوادهها، حیاتیترین گام برای مقابله با این تهدید بزرگ جامعه است./ پیام ما
