نهاده دامی فعلاً هست؛ اما زنگ خطر برای ماههای آینده به صدا درآمد
«کمبود نداریم» پایان ماجرا نیست؛ فعالان صنعت خوراک دام میگویند امنیت تأمین زمانی معنا دارد که واردات، تخصیص ارز، حمل، ترخیص و توزیع بدون وقفه ادامه پیدا کند
در شرایطی که تأمین نهادههای دامی یکی از حساسترین حلقههای زنجیره تولید گوشت، مرغ، تخممرغ و محصولات لبنی محسوب میشود، رئیس انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان اعلام کرده است که در مقطع فعلی کمبود عمومی و سراسری نهادههای دامی وجود ندارد؛ با این حال، وی تأکید کرده که نباید موجودی فعلی انبارها و بنادر را با «تأمین پایدار» یکی دانست.
این اظهارات در حالی مطرح شده که بخش قابلتوجهی از مواد اولیه صنعت خوراک دام و طیور کشور همچنان به واردات وابسته است و استمرار تولید، نیازمند جریان دائمی محمولههای جدید است. به گفته این مقام صنفی، صنعت دام، طیور و آبزیان مصرف روزانه دارد و نمیتوان صرفاً با تکیه بر موجودی فعلی درباره امنیت تأمین ماههای آینده اطمینان حاصل کرد.
مسئله اصلی؛ «کمبود امروز» یا «تأمین فردا»؟
شاید مهمترین بخش این هشدار همینجا باشد.
ممکن است انبارها امروز پر باشند و بازار با کمبود عمومی مواجه نباشد، اما اگر همزمان با مصرف ذخایر، محموله جدید وارد کشور نشود، بحران میتواند با فاصلهای کوتاه خود را در قیمت نهاده و سپس در هزینه تولید محصولات پروتئینی نشان دهد.
رئیس انجمن صنایع خوراک دام نیز دقیقاً بر همین نقطه تأکید کرده و گفته است که برای اطمینان واقعی از تأمین، باید همزمان با مصرف ذخایر موجود، محمولههای جدید در مسیر ورود باشند و فرآیند ثبت سفارش، تخصیص ارز، خرید خارجی، حمل، ترخیص و توزیع بدون وقفه ادامه پیدا کند.
وعده تأمین کافی، بدون تضمین زنجیره واردات کافی نیست
وزارت جهاد کشاورزی پیشتر نیز اعلام کرده بود که نهادههای دامی به اندازه کافی در سامانه بازارگاه موجود است و تولیدکنندگان نگرانی بابت تأمین نهاده نداشته باشند. بر اساس اعلام معاون امور تولیدات دامی وزارتخانه، در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۸ میلیون تن نهاده وارد کشور شده که شامل حدود ۱۰.۵ میلیون تن جو، ۴.۵ میلیون تن کنجاله سویا و ۳.۵ میلیون تن ذرت بوده است.
اما نکتهای که اکنون از سوی بخش خصوصی مطرح میشود، تفاوت میان «وجود نهاده» و «تداوم تأمین نهاده» است.
به بیان دیگر، مسئله فقط این نیست که امروز ذرت و کنجاله سویا در بندر یا انبار وجود داشته باشد؛ پرسش اساسی این است که آیا سازوکار تأمین برای ماههای آینده نیز بدون وقفه کار خواهد کرد یا خیر.
ذرت و کنجاله سویا؛ دو حلقه حساس زنجیره
در میان نهادههای مورد استفاده در صنعت خوراک دام و طیور، ذرت و کنجاله سویا از اقلامی هستند که اختلال در تأمین آنها میتواند مستقیماً هزینه تولید را تحت تأثیر قرار دهد.
رئیس انجمن صنایع خوراک دام هشدار داده است که هرگونه وقفه در زنجیره تأمین، بهخصوص درباره نهادههایی مانند ذرت و کنجاله سویا که وابستگی وارداتی بالایی دارند، میتواند در آینده نزدیک هزینه تولید و امنیت عرضه محصولات پروتئینی را تحت تأثیر قرار دهد.
این یعنی حتی در شرایطی که بازار در ظاهر با کمبود مواجه نیست، سیاستگذار باید پیش از رسیدن ذخایر به نقطه بحرانی، فرآیند تأمین محمولههای بعدی را تضمین کند.
یک سؤال جدی از سیاستگذار
اگر تأمین نهادههای دامی وابسته به زنجیرهای از ثبت سفارش، تخصیص ارز، خرید خارجی، حمل، ترخیص و توزیع است، شاخص دقیق وزارت جهاد کشاورزی برای سنجش امنیت این زنجیره چیست؟
صرف اعلام اینکه «کمبود نداریم» نمیتواند بهتنهایی پاسخگوی نگرانی تولیدکننده باشد. تولیدکننده دام و طیور به برنامهای نیاز دارد که بتواند بر اساس آن برای ماههای آینده تصمیم بگیرد؛ نه اینکه با نزدیک شدن موجودی انبارها به سطوح پایین، تازه فرآیند تأمین محموله جدید آغاز شود.
از سوی دیگر، خود فعالان صنعت خوراک دام تأکید کردهاند که ثبت سفارش بهتنهایی به معنای تأمین قطعی نیست و تا زمانی که ارز تخصیص نیابد، خرید خارجی، حمل، ترخیص و توزیع انجام نشود، نمیتوان یک محموله را نهاده در دسترس تولیدکننده محسوب کرد.
امنیت غذایی با «ذخیره امروز» تضمین نمیشود
زنجیره تولید گوشت، مرغ، تخممرغ و لبنیات بهصورت روزانه فعالیت میکند و نمیتواند منتظر بماند تا بحران ایجاد شود و سپس برای حل آن تصمیمگیری شود.
بنابراین، چالش واقعی سیاستگذار نه فقط تأمین نهاده در شرایط فعلی، بلکه طراحی یک زنجیره تأمین پایدار و قابل پیشبینی است؛ زنجیرهای که بتواند در برابر نوسان ارز، اختلال حملونقل، تغییر قیمت جهانی و محدودیتهای تجاری نیز دوام بیاورد.
در چنین شرایطی، اظهارنظر «کمبود نداریم» تنها زمانی اطمینانبخش خواهد بود که همراه با دادههای شفاف درباره میزان ذخایر، محمولههای در راه، برنامه واردات ماههای آینده و وضعیت تخصیص ارز باشد.
بازار امروز ممکن است آرام باشد؛ اما سؤال اصلی این است که وزارت جهاد کشاورزی برای فردای بازار نهاده چه برنامهای دارد؟
