وابستگی صنعت دام و طیور ایران به واردات ذرت؛ نیاز سالانه ۱۲ میلیون تنی و چالش امنیت خوراک دام
تازه‌ترین گزارش فائو نشان می‌دهد نیاز وارداتی ایران به ذرت در سال زراعی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ به حدود ۱۱ میلیون تن خواهد رسید؛ رقمی که حدود ۵ درصد بالاتر از میانگین پنج‌ساله است
تازه‌ترین گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) نشان می‌دهد نیاز وارداتی ایران به ذرت در سال زراعی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ به حدود ۱۱ میلیون تن خواهد رسید؛ رقمی که حدود ۵ درصد بالاتر از میانگین پنج‌ساله است. این آمار بار دیگر وابستگی ساختاری صنعت دام و طیور کشور به واردات نهاده‌های خوراکی را برجسته می‌کند؛ وابستگی‌ای که مستقیماً با هزینه تولید گوشت، مرغ، تخم‌مرغ و محصولات لبنی ارتباط دارد.
افزایش نیاز به واردات در شرایط تداوم تقاضای بخش دام و طیور
بر اساس گزارش فائو، تقاضای پایدار بخش دام و طیور برای خوراک، مهم‌ترین عامل افزایش نیاز وارداتی ذرت ایران محسوب می‌شود. در مقابل، تولید داخلی این محصول به دلایل مختلف از جمله محدودیت منابع آب، شرایط اقلیمی و رقابت با سایر محصولات زراعی، پاسخگوی نیاز مصرف‌کنندگان صنعتی نیست.
ذرت یکی از اصلی‌ترین اجزای جیره غذایی طیور و از نهاده‌های مهم در تغذیه دام به شمار می‌رود. از همین رو، هرگونه اختلال در واردات، تأمین ارز، حمل‌ونقل یا توزیع این محصول می‌تواند زنجیره تولید پروتئین کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
نیاز سالانه ۱۲ میلیون تنی؛ سهم بالای واردات در تأمین ذرت کشور
پیش‌تر مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام نیز نیاز سالانه کشور به ذرت را حدود ۱۲ میلیون تن اعلام کرده بود. این رقم نشان می‌دهد بازار ذرت ایران با شکاف قابل‌توجهی میان تولید داخلی و تقاضای مصرفی مواجه است.
در چنین شرایطی، کشور برای تأمین مستمر نیاز واحدهای دامداری و مرغداری به بازارهای خارجی وابستگی دارد. روسیه، اوکراین، برزیل و آرژانتین از جمله کشورهای مهم در زنجیره تأمین غلات و نهاده‌های خوراک دام ایران هستند.
بر اساس گزارش شرکت تحلیل بازار ProZerno که خبرگزاری اینترفاکس روسیه در ۲۸ اکتبر منتشر کرده، ایران از ابتدای فصل زراعی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ تا زمان انتشار گزارش، با واردات ۱.۸۹۵ میلیون تن غلات روسیه، بزرگ‌ترین خریدار این محصولات بوده است. جو و ذرت از جمله اقلام مهم این مبادلات بوده‌اند.
چرا وابستگی به واردات ذرت برای تولیدکنندگان نگران‌کننده است؟
مسئله اصلی صرفاً واردات حجم بالای ذرت نیست؛ بلکه میزان آسیب‌پذیری تولید داخلی در برابر نوسانات بازارهای جهانی و مشکلات ارزی و لجستیکی است.
افزایش قیمت جهانی غلات، هزینه حمل‌ونقل دریایی، محدودیت‌های بانکی و تغییرات نرخ ارز می‌توانند هزینه نهایی تأمین نهاده را افزایش دهند. این مسئله به‌ویژه برای مرغداران و دامداران کوچک و متوسط اهمیت دارد؛ واحدهایی که معمولاً توان مالی محدودی برای مقابله با افزایش ناگهانی هزینه خوراک دارند.
از سوی دیگر، تأخیر در تخصیص ارز یا ورود محموله‌های نهاده می‌تواند برنامه‌ریزی تولید را مختل کند. در صنعتی که بخش قابل‌توجهی از هزینه تمام‌شده آن به خوراک اختصاص دارد، بی‌ثباتی در تأمین ذرت به‌سرعت به یکی از عوامل تهدیدکننده سودآوری تبدیل می‌شود.
امنیت غذایی بدون امنیت خوراک دام امکان‌پذیر نیست
آمارهای جدید فائو یک واقعیت مهم را درباره کشاورزی ایران آشکار می‌کند: خودکفایی در تولید محصولات غذایی نهایی، بدون توجه به امنیت تأمین نهاده‌های موردنیاز دام و طیور، نمی‌تواند پایدار باشد.
در شرایطی که تولیدکنندگان داخلی برای تأمین ذرت به واردات وابسته‌اند، هرگونه برنامه‌ریزی برای توسعه تولید گوشت، مرغ، تخم‌مرغ و شیر باید هم‌زمان با سیاست‌گذاری در حوزه تولید داخلی نهاده‌ها، تنوع مبادی وارداتی، مدیریت ذخایر راهبردی و اصلاح نظام توزیع خوراک دام دنبال شود.
چالش اصلی سیاست‌گذار کشاورزی اکنون فقط تأمین چند میلیون تن ذرت نیست؛ مسئله این است که چگونه می‌توان دسترسی مستمر و اقتصادی تولیدکنندگان به خوراک را تضمین کرد تا نوسانات بازار نهاده‌ها به بحران در زنجیره تولید محصولات پروتئینی تبدیل نشود.
منابع: گزارش فائو (FAO-GIEWS)، مورخ ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶؛ خبرگزاری اینترفاکس روسیه، ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶؛ اظهارات مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام درباره نیاز سالانه کشور به ذرت.
