تعارض نقش در حراست؛ وقتی ناظر، همزمان در جایگاه مدیریتی قرار می‌گیرد

بر اساس اطلاعات مطرح‌شده، علی قراخانی در مقطعی به‌صورت همزمان عهده‌دار مسئولیت مدیریت حراست، عضویت در هیأت‌مدیره و معاونت اداری و مالی شرکت نهاده‌های دامی جاهد بوده است؛ شرکتی که در زنجیره فعالیت‌های مرتبط با تأمین و واردات نهاده‌های دامی و امور مرتبط با صنعت دامپروری قرار دارد. منابع موجود نیز شرکت نهاده‌های دامی جاهد را از شرکت‌های وابسته به مؤسسه جهاد استقلال معرفی کرده‌اند.

وقتی ناظر، بخشی از ساختار اجرایی می‌شود

موضوع اصلی در این ماجرا، صرفاً تعدد عناوین شغلی نیست؛ بلکه مرز میان وظیفه نظارتی و مسئولیت اجرایی است.

حراست، در ساختار سازمانی، باید بتواند نسبت به عملکرد مدیران و واحدهای مختلف با استقلال و بدون تعارض منافع نظارت کند. حال اگر فردی که مسئولیت حراست را بر عهده دارد، همزمان در هیأت‌مدیره یا مدیریت اجرایی یکی از شرکت‌های تحت پوشش همان مجموعه حضور داشته باشد، این پرسش به وجود می‌آید که در صورت بروز اختلاف، تخلف یا گزارش درباره عملکرد آن شرکت، فرآیند نظارت چگونه و توسط چه مرجعی انجام خواهد شد؟

این مسئله حتی بدون اثبات وقوع تخلف، یک مسئله ساختاری و قابل بررسی است؛ زیرا استقلال نهاد نظارتی زمانی معنا پیدا می‌کند که ناظر در جایگاهی قرار نگیرد که عملکرد آن، مستقیماً تحت نظارت خودش قرار داشته باشد.

ادعای استمرار این وضعیت برای بیش از چهار ماه

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، این وضعیت بیش از چهار ماه ادامه داشته است. اگر این ادعا صحیح باشد، انتظار می‌رود مسئولان مؤسسه جهاد استقلال درباره مبنای قانونی و اداری چنین چینشی توضیح دهند و مشخص کنند:

• انتصاب همزمان این مسئولیت‌ها بر اساس چه مصوبه یا مجوزی انجام شده است؟

• حدود اختیارات مدیریت حراست در قبال شرکتی که فرد مسئول حراست در آن عضو هیأت‌مدیره و معاون اداری‌مالی است، چگونه تعریف شده است؟

• در صورت طرح گزارش یا شکایت درباره عملکرد آن شرکت، چه مرجعی مسئول بررسی مستقل موضوع خواهد بود؟

• آیا سازوکار مشخصی برای جلوگیری از تعارض منافع در چنین شرایطی پیش‌بینی شده است؟

ادعای تغییر در مدیریت حراست؛ پرسش درباره استقلال نظارتی

در بخش دیگری از اطلاعات مطرح‌شده، ادعا شده است که پس از تغییر مدیریت حراست مؤسسه، فضای نظارتی بر شرکت‌های تابعه با تغییراتی مواجه شده است.

این ادعا نیز نیازمند بررسی و پاسخ رسمی است. نمی‌توان صرفاً بر اساس این ادعا نتیجه گرفت که تخلفی رخ داده یا نظارت عمداً تضعیف شده است؛ اما اگر تغییر مدیر حراست با ایجاد همزمانی میان مسئولیت نظارتی و سمت‌های مدیریتی در شرکت‌های تابعه همراه شده باشد، موضوع از منظر حکمرانی شرکتی و سلامت ساختار نظارتی، ارزش بررسی جدی دارد.

حراست مستقل یا حراست درگیر در مدیریت؟

شرکت نهاده‌های دامی جاهد از جمله مجموعه‌هایی است که فعالیت آن با زنجیره تأمین نهاده‌های دام و طیور ارتباط دارد. سابقه انتشار گزارش‌هایی درباره فعالیت‌های این شرکت و تخصیص ارز دولتی در سال‌های گذشته نیز نشان می‌دهد که عملکرد مجموعه‌های فعال در حوزه نهاده‌های دامی از منظر عمومی و اقتصادی دارای اهمیت است.

در چنین مجموعه‌ای، وجود یک ساختار نظارتی مستقل اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چراکه نظارت باید بتواند بدون وابستگی به منافع مدیریتی، گزارش‌های مربوط به عملکرد مدیران و شرکت‌های تابعه را بررسی کند.

از این منظر، مسئله اصلی این نیست که یک مدیر چند عنوان شغلی دارد؛ مسئله این است که آیا ساختار نظارتی می‌تواند بر جایگاهی که خودِ ناظر در آن مسئولیت اجرایی یا مدیریتی دارد، به‌طور مستقل نظارت کند؟

پاسخ شفاف، مطالبه‌ای منطقی

اگر انتصاب‌های مطرح‌شده دارای مجوز قانونی و سازمانی است، انتظار می‌رود مؤسسه جهاد استقلال و شرکت نهاده‌های دامی جاهد با انتشار مستندات مربوط به احکام، حدود اختیارات و مبنای این انتصابات، به ابهامات موجود پاسخ دهند.

همچنین ادعاهای دیگری درباره نحوه حضور، ساعات کاری و امکانات در اختیار این مسئول نیز مطرح شده است که بدون ارائه اسناد معتبر نمی‌توان آنها را به‌عنوان واقعیت قطعی منتشر کرد و نیازمند پاسخ رسمی و مستند طرف‌های ذی‌ربط است.

با این حال، حتی فارغ از صحت یا عدم صحت این ادعاها، همزمانی مسئولیت نظارتی با جایگاه‌های مدیریتی در یک شرکت تابعه، موضوعی است که شفاف‌سازی درباره آن می‌تواند به روشن شدن مرز مسئولیت‌ها و افزایش اعتماد به سازوکارهای نظارتی مؤسسه جهاد استقلال کمک کند.

اکنون پرسش مشخص این است: آیا در ساختار مؤسسه جهاد استقلال، حراست همچنان یک نهاد مستقل برای نظارت بر شرکت‌های تابعه است یا بخشی از مسئولیت‌های مدیریتی این شرکت‌ها نیز به همان مجموعه نظارتی واگذار شده است؟