ایران و ازبکستان در مسیر توسعه همکاری‌های کشاورزی؛ از صادرات محصولات پروتئینی تا انتقال فناوری
تهران–تاشکند در حال ترسیم مسیر تازه‌ای برای همکاری‌های کشاورزی هستند؛ مسیری که از امنیت غذایی و تجارت محصولات کشاورزی آغاز می‌شود
تهران–تاشکند در حال ترسیم مسیر تازه‌ای برای همکاری‌های کشاورزی هستند؛ مسیری که از امنیت غذایی و تجارت محصولات کشاورزی آغاز می‌شود و حوزه‌هایی همچون دام و طیور، شیلات، مکانیزاسیون، فناوری‌های نوین آبیاری و سرمایه‌گذاری مشترک را نیز دربر می‌گیرد.
به گزارش رسانه‌های منطقه‌ای، در جریان مذاکرات اخیر وزیر جهاد کشاورزی ایران و وزیر کشاورزی ازبکستان در تاشکند، دو طرف بر توسعه همکاری‌های کشاورزی و تقویت امنیت غذایی تأکید کردند. این مذاکرات در حاشیه نخستین کمیته راهبردی همکاری‌های کشاورزی ایران و ازبکستان و همچنین نشست فعالان بخش خصوصی دو کشور انجام شد.
صادرات مرغ، تخم‌مرغ و محصولات دامی در دستور کار
یکی از محورهای مهم مطرح‌شده در این مذاکرات، افزایش صادرات محصولات پروتئینی ایران به بازار ازبکستان است.
غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی ایران، اعلام کرده است که ایران آمادگی دارد مرغ، تخم‌مرغ و سایر محصولات دام و طیور را به ازبکستان صادر کند. همچنین صادرات جنین اصلاح‌شده دام و انتقال برخی فناوری‌های مرتبط با بخش کشاورزی نیز در دستور کار همکاری‌ها قرار گرفته است.
این موضوع می‌تواند برای صنعت دام و طیور ایران از منظر توسعه بازارهای صادراتی اهمیت داشته باشد؛ چراکه بازارهای منطقه‌ای در سال‌های اخیر به یکی از مسیرهای قابل بررسی برای گسترش تجارت محصولات غذایی تبدیل شده‌اند.
از کشاورزی سنتی تا کشاورزی هوشمند
همکاری‌های مورد بحث میان دو کشور صرفاً به تجارت محصولات کشاورزی محدود نیست.
بر اساس گزارش منتشرشده از این مذاکرات، ایران در زمینه مدیریت منابع آب، مقابله با خشکسالی، آبیاری و فناوری‌های کشاورزی نیز ظرفیت‌هایی را برای همکاری با ازبکستان مطرح کرده است.
ازبکستان نیز اعلام کرده که به دنبال توسعه استفاده از تجهیزات کشاورزی نسل جدید، فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی برای افزایش بهره‌وری مزارع خود است. وزیر کشاورزی این کشور همچنین از ظرفیت همکاری با ایران در حوزه‌های بذر، باغات و تولید سیب‌زمینی سخن گفته است.
در این چارچوب، انتقال فناوری آبیاری و استفاده از پهپادهای کشاورزی از جمله حوزه‌هایی است که ایران آمادگی خود را برای همکاری در آنها اعلام کرده است.
دام، شیلات و اصلاح نژاد؛ محورهای جدید همکاری
بخش دیگری از مذاکرات به حوزه‌های دامپروری، شیلات و اصلاح نژاد دام اختصاص داشت.
طبق گزارش وزارت کشاورزی ازبکستان، دو کشور زمینه‌هایی برای همکاری در دامپروری، شیلات، تحقیقات علمی، اصلاح نژاد و پروژه‌های مشترک سرمایه‌گذاری بررسی کرده‌اند. همچنین پروژه‌هایی در زمینه پرورش ماهیان خاویاری با مشارکت شرکت‌های ایرانی در ازبکستان در حال پیگیری است و دو طرف بر تسریع روند صدور مجوزهای بهداشتی و دامپزشکی این پروژه‌ها تأکید کرده‌اند.
این بخش از همکاری‌ها می‌تواند مسیر حضور شرکت‌های ایرانی در زنجیره ارزش کشاورزی و صنایع وابسته در آسیای مرکزی را گسترده‌تر کند.
هدف‌گذاری برای سه برابر شدن تجارت کشاورزی
یکی از اهداف اعلام‌شده در جریان این مذاکرات، افزایش قابل توجه حجم تجارت کشاورزی میان ایران و ازبکستان است.
بر اساس گزارش Trend، هدف‌گذاری انجام‌شده افزایش سه‌برابری تجارت کشاورزی دو کشور طی دو سال آینده و رساندن آن به دست‌کم ۶۰۰ میلیون دلار است.
در همین چارچوب، علاوه بر افزایش صادرات ایران، موضوع افزایش واردات محصولات ازبکستان به ایران نیز مطرح شده است؛ بنابراین همکاری مورد نظر صرفاً یک مسیر یک‌طرفه صادراتی نیست و توسعه تجارت متقابل را دنبال می‌کند.
از کاهش وابستگی به یک محصول تا توسعه بازار برای ایران
ازبکستان نیز در حال ایجاد تغییراتی در ساختار کشاورزی خود است. مقام‌های این کشور اعلام کرده‌اند که تاشکند قصد دارد از وابستگی به الگوی تک‌محصولی فاصله بگیرد و سطح باغات خود را با کاهش سطح زیرکشت پنبه افزایش دهد.
بر اساس اظهارات وزیر کشاورزی ازبکستان، این کشور به دنبال همکاری با ایران در زمینه بذر، نهال، باغداری و تولید سیب‌زمینی است و بازار ازبکستان می‌تواند مقصدی برای محصولات و فناوری‌های ایرانی باشد.
یک فرصت برای صادرات دانش و فناوری کشاورزی
اهمیت مذاکرات تهران و تاشکند تنها در افزایش صادرات محصولات کشاورزی خلاصه نمی‌شود. آنچه در این مذاکرات برجسته شده، تلاش برای حرکت از تجارت محصول به سمت تجارت فناوری، خدمات فنی و مهندسی و سرمایه‌گذاری مشترک است.
مکانیزاسیون، ماشین‌آلات کشاورزی، تجهیزات آبیاری، پهپادهای کشاورزی، داروهای دامپزشکی، شیلات و اصلاح نژاد از جمله حوزه‌هایی هستند که ظرفیت حضور شرکت‌های ایرانی در بازار ازبکستان را ایجاد می‌کنند.
از این منظر، توسعه روابط کشاورزی ایران و ازبکستان می‌تواند برای فعالان بخش خصوصی نیز اهمیت داشته باشد؛ به‌ویژه اگر مذاکرات دولتی به قراردادهای تجاری، پروژه‌های مشترک و حضور عملی شرکت‌های ایرانی در بازار آسیای مرکزی منجر شود.
در مجموع، مذاکرات اخیر تهران و تاشکند نشان می‌دهد که همکاری کشاورزی دو کشور در حال عبور از سطح مبادله کالا و حرکت به سمت یک چارچوب گسترده‌تر شامل امنیت غذایی، تجارت محصولات پروتئینی، فناوری، سرمایه‌گذاری، تحقیقات و تولید مشترک است؛ چارچوبی که در صورت اجرای توافقات، می‌تواند جایگاه آسیای مرکزی را در نقشه صادراتی بخش کشاورزی ایران پررنگ‌تر کند.
