کاهش تولید جهانی غلات؛ فشار تازه بر بازار نهاده‌های دامی و واردات ذرت ایران

برآوردهای جدید سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) از کاهش تولید جهانی غلات در سال ۲۰۲۶ حکایت دارد؛ روندی که در کنار افزایش ریسک‌های اقلیمی و اختلالات تجارت جهانی، می‌تواند بازار غلات و نهاده‌های خوراک دام را با نوسانات بیشتری مواجه کند. در این میان، وابستگی قابل توجه ایران به واردات ذرت، اهمیت تحولات بازار جهانی غلات را برای زنجیره دام و طیور کشور دوچندان می‌کند.

بر اساس آخرین برآوردهای فائو، تولید جهانی غلات در سال ۲۰۲۶ حدود ۲.۹۸ میلیارد تن پیش‌بینی شده است؛ رقمی که حدود ۲ درصد پایین‌تر از سطح تولید سال ۲۰۲۵ قرار دارد، هرچند همچنان در زمره بالاترین سطوح تولید ثبت‌شده در جهان محسوب می‌شود.

در میان محصولات اصلی، تولید جهانی گندم حدود ۸۱۰.۷ میلیون تن و تولید ذرت حدود ۱.۳۰۹ میلیارد تن برآورد شده است. این ارقام نشان می‌دهد که اگرچه بازار جهانی همچنان از حجم قابل توجهی از عرضه برخوردار است، اما کاهش تولید و افزایش ریسک‌های مرتبط با آب‌وهوا و تجارت بین‌المللی می‌تواند حاشیه اطمینان بازار را کاهش دهد.

بازار جهانی غلات زیر فشار عوامل اقلیمی و تجاری

تحولات تولید غلات در شرایطی رخ می‌دهد که بازار جهانی محصولات کشاورزی با مجموعه‌ای از ریسک‌های هم‌زمان مواجه است. تغییرات آب‌وهوایی، کاهش تولید در برخی مناطق مهم تولیدکننده، اختلال در مسیرهای تجاری و تحولات بازار دریای سیاه از جمله عواملی هستند که می‌توانند بر قیمت و دسترسی به غلات اثرگذار باشند.

بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد شاخص قیمت غذای فائو در اوت ۲۰۲۶ به ۱۳۳.۳ واحد رسیده که نسبت به ژوئیه ۱.۹ درصد افزایش داشته و بالاترین سطح از اواخر سال ۲۰۲۲ محسوب می‌شود. در همین دوره، قیمت غلات نیز افزایش داشته است.

این شرایط نشان می‌دهد حتی زمانی که تولید جهانی همچنان در سطوح بالا قرار دارد، بازار غذا الزاماً از ثبات قیمتی برخوردار نیست؛ زیرا هزینه حمل‌ونقل، شرایط اقلیمی، موجودی ذخایر و محدودیت‌های تجاری می‌توانند به سرعت معادلات عرضه و تقاضا را تغییر دهند.

ایران؛ افزایش اهمیت واردات ذرت برای زنجیره دام و طیور

برای ایران، تحولات بازار جهانی غلات از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بر اساس ارزیابی‌های فائو، تولید غلات کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹.۵ میلیون تن بوده که بیش از ۱۰ درصد پایین‌تر از میانگین پنج‌ساله قرار داشته است. فائو برای سال ۲۰۲۶ چشم‌انداز تولیدی نزدیک به میانگین را پیش‌بینی کرده است.

در سوی دیگر، نیاز ایران به واردات ذرت همچنان قابل توجه است. بخش بزرگی از این محصول در صنعت خوراک دام و طیور مصرف می‌شود و از همین رو هرگونه تغییر در قیمت جهانی، هزینه حمل، شرایط تأمین یا محدودیت‌های تجاری می‌تواند مستقیماً بر هزینه تمام‌شده تولید گوشت، مرغ و تخم‌مرغ اثر بگذارد.

افزایش نیاز وارداتی در شرایطی که تولید جهانی غلات با ریسک‌های اقلیمی و تجاری مواجه است، اهمیت مدیریت ذخایر، تنوع‌بخشی به مبادی واردات و ایجاد ثبات در زنجیره تأمین نهاده‌های دامی را برای ایران افزایش می‌دهد.

زنگ هشدار برای سیاست‌گذاری نهاده‌های دامی

کاهش پیش‌بینی‌شده تولید جهانی غلات به‌تنهایی به معنای کمبود جهانی نیست؛ با این حال، ترکیب این کاهش با افزایش قیمت‌ها و ریسک‌های تجاری می‌تواند بازارهای واردات‌محور را آسیب‌پذیرتر کند.

برای ایران که بخش قابل توجهی از نیاز خوراک دام و طیور خود را از طریق واردات تأمین می‌کند، تحولات بازار ذرت و سایر غلات باید فراتر از موضوع تجارت خارجی مورد توجه قرار گیرد. برنامه‌ریزی برای ذخایر راهبردی، مدیریت زمان واردات، توسعه زنجیره‌های تأمین پایدار و کاهش آسیب‌پذیری تولیدکنندگان در برابر نوسانات جهانی، از جمله محورهایی است که می‌تواند در سیاست‌گذاری بخش کشاورزی و دام و طیور مورد توجه قرار گیرد.

در مجموع، آخرین برآوردهای فائو نشان می‌دهد بازار جهانی غلات در سال ۲۰۲۶ همچنان از ظرفیت تولید بالایی برخوردار است، اما هم‌زمان با افزایش ریسک‌های اقلیمی و تجاری، دوره‌ای پرنوسان‌تر پیش روی بازار قرار گرفته است؛ شرایطی که برای کشورهایی مانند ایران، با نیاز قابل توجه به واردات نهاده‌های دامی، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.