چه کسی تموشل را مسموم کرد؟ پای سموم کشاورزی وسط است
مرگومیر ماهیان رودخانه تموشل لاهیجان تأیید شد؛ احتمال ورود سموم کشاورزی مطرح است و محیط زیست اعلام علت قطعی را به نتیجه آزمایشها موکول کرد.
تعطیلات آخر هفته برای رودخانه تموشل لاهیجان به فاجعه ختم شد؛ گزارشها از مرگومیر ماهیان—از جمله ماهی سفید—حکایت دارد و حالا یک سناریو جدی روی میز است: ورود سموم کشاورزی به رودخانه تموشل. محیط زیست گیلان تلفات را تأیید کرده، اما علت قطعی را به نتیجه آزمایشها موکول کرده است.
مرگ ماهیان رودخانه تموشل؛ روایت فعالان محیط زیست از یک آخر هفته تلخ
روزنامه هفت صبح در گزارسی به قلم لیلا مرگن نوشت: فعالان محیط زیست میگویند در روزهایی که اداره کل محیط زیست گیلان تعطیل بوده، تعداد قابل توجهی ماهی در رودخانه تموشل تلف شدهاند. به گفته آنها، در میان لاشهها ماهی سفید هم دیده شده و نمونههایی برای تعیین علت تلفات به مراکز تخصصی ارسال شده است.
در عین حال، این گروهها بر یک ابهام مهم دست میگذارند: در حالی که دامپزشکی بررسی لاشهها را پذیرفته، موضوع آزمایش نمونه آب رودخانه تموشل با دشواریهایی همراه بوده و روند نمونهبرداری و آنالیز آب، به گفته منابع محلی، به کندی پیش رفته است.
احتمال ورود سموم دفع آفات؛ سناریویی که جدی گرفته شد
بر اساس گفتههای منابع مطلع، احتمال داده میشود سموم دفع آفات نباتی—بهویژه برخی علفکشها—به شکل عمدی یا سهوی وارد رودخانه شده باشد؛ فرضیهای که میتواند توضیحدهنده مرگ ناگهانی آبزیان باشد.
فعالان محیط زیست میگویند اگرچه هنوز نتیجه قطعی اعلام نشده، اما قرائن میدانی، سناریوی «ورود سموم کشاورزی به رودخانه تموشل» را نسبت به سایر دلایل، پررنگتر کرده است.
تموشل چرا دوباره خبرساز شد؟ سابقه آلودگی و حاشیههای قدیمی
نام رودخانه تموشل پیش از این هم در اخبار محیط زیستی مطرح شده بود. از جمله در سالهای گذشته موضوعاتی مانند رفتارهای مخرب انسانی و همچنین نگرانیهایی درباره تأثیر فعالیتهای پیرامونی بر این زیستگاه مطرح شده بود.
برخی گزارشها به وجود محل دفن زباله در نزدیکی این رودخانه اشاره دارند؛ موضوعی که هر از گاهی با نگرانی از نفوذ شیرابه به آبراههها همراه میشود. با این حال، در رخداد اخیر، هنوز مشخص نیست عامل اصلی مرگ ماهیان رودخانه تموشل دقیقاً چه بوده است.
واکنش محیط زیست گیلان: تلفات تأیید شد، اما «گسترده» نبود
فرهاد حسینی طایفه، مدیرکل محیط زیست گیلان، اصل تلفات در رودخانه تموشل لاهیجان را تأیید کرده اما آن را «گسترده» توصیف نکرده است. او از مشاهده مرگ حدود ۲۰ ماهی ریز خبر داده و گفته است لاشهها برای سمشناسی تحویل دامپزشکی شده و نمونه آب نیز برای بررسی به آزمایشگاه ارسال شده تا مشخص شود آلودگی سمی عامل مرگ بوده یا عامل دیگری دخالت داشته است.
او همچنین گفته مسیر رودخانه بررسی شده و اثری از شیرابه در آب مشاهده نشده؛ بنابراین از نگاه محیط زیست استان، در این مرحله «شیرابه زباله» گزینه قطعیِ عامل تلفات نیست. در مقابل، با توجه به آغاز فصل سمپاشی شالیزارها، احتمال ورود رواناب آلوده به سموم به رودخانه مطرح است.
محیط زیست لاهیجان: عمدی بودن ضعیف است، اما کشاورزی محتمل
علی امیری، رئیس اداره حفاظت محیط زیست لاهیجان، احتمال عمدی بودن ماجرا را «بسیار ضعیف» دانسته و گفته است در بازدیدهای میدانی نیز نشانهای از ورود شیرابه در مسیر مشاهده نشده است.
به گفته او، وجود زمینهای شالیزاری در حاشیه رودخانه و شروع فصل فعالیت کشاورزی میتواند یکی از دلایل محتمل باشد؛ چرا که ممکن است سموم مصرفی در مزارع با بارندگی یا جریانهای سطحی وارد رودخانه شده باشند. او همچنین گفته لاشهها و نمونه آب برای آنالیز آزمایشگاهی ارسال شدهاند.
اختلاف روایت درباره «ماهیهای درشت»؛ واقعیت چه بود؟
در حالی که برخی فعالان محیط زیست از مشاهده ماهیهای بزرگتر (از جمله ماهی سفید) در میان تلفات گفتهاند، رئیس اداره محیط زیست لاهیجان مرگ ماهیهای خیلی درشت را رد کرده و اعلام کرده در میان لاشهها تنها یک یا دو ماهی حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ گرمی دیده شده است.
او با تأکید بر ارزش زیستگاهی رودخانهها گفته است هر مسیر آبی که در آن آب جاری باشد و ماهی زندگی کند، یک زیستگاه محسوب میشود؛ بهویژه در شمال کشور که رودخانهها میتوانند در چرخه زیستی آبزیان نقش داشته باشند.
نتیجه آزمایشها چه زمانی اعلام میشود؟ چشمها به «هفته آینده» است
طبق اعلام محیط زیست لاهیجان، آزمایشگاه برای اعلام نتیجه به ۵ تا ۷ روز زمان نیاز دارد و نتیجه نهایی احتمالاً هفته آینده مشخص میشود.
مسئولان میگویند اگر ثابت شود سموم کشاورزی عامل مرگ ماهیان رودخانه تموشل بوده، مسیر شناسایی و برخورد با متخلفان پیگیری میشود. همچنین اگر مشخص شود منشأ آلودگی از حوزه پسماند و شیرابه بوده، برخورد قانونی با عامل یا نهاد مسئول در دستور کار قرار خواهد گرفت.
چرا این حادثه مهم است؟ هشدار برای رودخانههای شمال
مرگ ماهیان رودخانه تموشل، صرفاً یک اتفاق محلی نیست؛ این رخداد دوباره آسیبپذیری رودخانههای شمال را در برابر سه عامل یادآوری میکند:
- فعالیتهای کشاورزی و مصرف سموم
- مدیریت پسماند و خطر نفوذ آلایندهها
- کاهش آبدهی و فشار انسانی بر زیستگاهها
اکنون، پاسخ به یک پرسش کلیدی به نتایج آزمایشها گره خورده است: آیا واقعاً پای سموم کشاورزی در مرگ ماهیان رودخانه تموشل در میان است یا باید دنبال عامل دیگری گشت؟
