النینوی شدید در کمین تولید برنج و امنیت غذایی جهان
تشدید پدیده النینو در سال ۲۰۲۶ میتواند با ایجاد خشکسالی، موجهای گرما و اختلال در الگوی بارش، تولید محصولات کشاورزی و امنیت غذایی در بخشهایی از جهان را تحت فشار قرار دهد
به گزارش آسوشیتدپرس، نشانهها از شکلگیری یکی از شدیدترین دورههای النینو حکایت دارد؛ پدیدهای اقلیمی که با افزایش دمای سطح آب اقیانوس آرام، الگوهای آبوهوایی مناطق مختلف جهان را تحت تأثیر قرار میدهد. بر اساس برآوردهای مطرحشده در این گزارش، این دوره از النینو ممکن است در دسامبر به اوج خود برسد و آثار آن تا سال ۲۰۲۷ ادامه داشته باشد.
برنج در خط مقدم بحران اقلیمی
یکی از نگرانیهای اصلی، تأثیر النینو بر تولید برنج در آسیاست. هند، ویتنام و تایلند بهعنوان سه صادرکننده بزرگ برنج جهان، در میان کشورهایی قرار دارند که ممکن است با کاهش بارندگی و افزایش دما با فشار بیشتری بر تولید مواجه شوند.
اهمیت این موضوع تنها به بازار داخلی این کشورها محدود نمیشود؛ هرگونه کاهش محسوس در تولید یا صادرات برنج میتواند بر قیمت و عرضه این محصول در بازار جهانی اثر بگذارد.
گزارش آسوشیتدپرس میگوید خشکسالی ممکن است کشاورزان را به تأخیر در کشت، کاهش سطح زیرکشت یا حتی تغییر محصول وادار کند. در همین حال، پایین آمدن سطح آب منابع ذخیرهای میتواند دسترسی به آب مورد نیاز برای آبیاری را دشوارتر کند.
تهدید همزمان برای روغن پالم و آبزیپروری
ریسک النینو تنها به غلات محدود نیست. اندونزی و مالزی که مجموعاً حدود ۸۵ درصد روغن پالم جهان را تأمین میکنند نیز در معرض افزایش گرما و کاهش بارندگی قرار دارند. کاهش تولید پالم میتواند علاوه بر بازار روغنهای خوراکی، صنایع غذایی و برخی زنجیرههای صنعتی وابسته را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، کاهش بارندگی و تغییر جریان رودخانهها در جنوبشرق آسیا فشار مضاعفی بر بخش شیلات وارد کرده است. حوضه رود مکونگ که معیشت میلیونها نفر به کشاورزی و ماهیگیری در آن وابسته است، از جمله مناطقی است که در برابر کاهش جریان آب آسیبپذیر خواهد بود.
احتمال افزایش قیمت جهانی مواد غذایی
موضوع مهم دیگر، اثر همزمان النینو با افزایش هزینه انرژی و کمبود یا گرانی نهادههای کشاورزی است. بر اساس گزارش AP، برخی تحلیلگران گلدمن ساکس برآورد کردهاند که یک النینوی شدید میتواند قیمت کالاهای غذایی در بازار جهانی را بیش از ۱۵ درصد افزایش دهد؛ البته این رقم یک برآورد تحلیلی است و نه پیشبینی قطعی بازار.
برنامه جهانی غذا نیز هشدار داده است که در صورت تداوم روند فعلی، آثار النینو میتواند تا سال ۲۰۲۷ ادامه پیدا کند و شمار افراد گرفتار ناامنی غذایی حاد را افزایش دهد.
چرا این خبر برای بازار کشاورزی ایران مهم است؟
اگرچه کانون اصلی هشدار اخیر در جنوب و جنوبشرق آسیاست، پیامدهای چنین پدیدهای میتواند از طریق بازار جهانی کالاهای کشاورزی به سایر کشورها نیز منتقل شود. افزایش قیمت برنج، روغنهای گیاهی و سایر محصولات پایه میتواند هزینه واردات و فشار بر زنجیره تأمین مواد غذایی را افزایش دهد.
از سوی دیگر، گزارشهای اخیر بازارهای جهانی نشان میدهد که نگرانیهای آبوهوایی در کنار اختلالات لجستیکی و کاهش برخی جریانهای صادراتی، از عوامل مؤثر بر افزایش نوسان قیمت غلات در بازار جهانی بوده است.
در چنین شرایطی، تحولات تولید برنج در کشورهای صادرکننده بزرگ، وضعیت ذخایر جهانی و سیاستهای صادراتی آنها میتواند برای کشورهایی که بخشی از نیاز غذایی خود را از بازار جهانی تأمین میکنند، اهمیت بیشتری پیدا کند.
به این ترتیب، النینوی ۲۰۲۶ صرفاً یک پدیده اقلیمی نیست؛ بلکه میتواند به عاملی اثرگذار بر تولید، تجارت، قیمت محصولات کشاورزی و امنیت غذایی در سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ تبدیل شود.
