باران سیاه در تهران؛ پیامد انفجار انبارهای نفت چیست؟
باران سیاه در تهران پس از انفجار انبارهای نفت رخ داد. بررسی علت باران اسیدی، آلایندههای خطرناک و هشدار پزشکان درباره ماندگاری آلودگی هوا تا ۷۲ ساعت.
صبحی غیرعادی در تهران؛ کاهش ناگهانی روشنایی آسمان، بارش قطرههای تیره روی خودروها و لباس شهروندان و مهدودی غلیظ که آسمان پایتخت را پوشاند. آنچه شهروندان تجربه کردند بهسرعت با عنوان «باران سیاه» یا باران اسیدی در تهران شناخته شد؛ پدیدهای که به گفته کارشناسان، پیامد مستقیم آتشسوزی و انفجار چند انبار نفت در تهران و کرج است و میتواند تا روزها کیفیت هوا را در وضعیت خطرناک نگه دارد.
ماجرای «باران سیاه» در تهران چه بود؟
گزارشها از سطح شهر تهران نشان میدهد حوالی ساعت ۷ صبح، همزمان با بارش باران، قطرههایی تیرهرنگ روی خودروها و لباس شهروندان نشست. در ادامه نیز مهدود غلیظی آسمان پایتخت و حتی شهر کرج را پوشاند.
بررسیها نشان میدهد ترکیب دود ناشی از آتشسوزی انبارهای نفت با ابرهای متراکم در آسمان باعث کاهش شدید تابش نور خورشید و شکلگیری پدیدهای شبیه باران اسیدی در تهران شده است. در این شرایط، ذرات دوده یا همان «کربن سیاه» با قطرات باران ترکیب شده و قطرههایی تیرهرنگ روی سطوح مختلف ایجاد کردهاند.
نقش انفجار انبارهای نفت در آلودگی هوا
کارشناسان محیطزیست میگویند آتشسوزی مخازن نفتی حجم زیادی از آلایندهها را وارد جو میکند. مهمترین این آلایندهها عبارتند از:
- ریزذرات کربن سیاه (Black Carbon)
- مونوکسید کربن (CO)
- دیاکسید گوگرد (SO₂)
- اکسیدهای نیتروژن (NOx)
- ترکیبات آلی فرار و هیدروکربنها
ترکیب این مواد با رطوبت و بارش باران میتواند به شکلگیری باران اسیدی در تهران منجر شود؛ پدیدهای که علاوه بر آلودگی شدید هوا، خطراتی برای سلامت انسان نیز دارد.
افزایش ذرات معلق و آلودگی واقعی هوا
به گفته متخصصان، سوختن نفت مقدار زیادی ذرات معلق ریز را وارد هوا میکند. این ذرات شامل:
- PM2.5 (ذرات کوچکتر از ۲.۵ میکرون)
- PM10 (ذرات کوچکتر از ۱۰ میکرون)
علاوه بر این، در شرایط فعلی حجم قابل توجهی بلک کربن یا دوده در هوای تهران وجود دارد؛ آلایندهای که در سالهای اخیر کمتر در چنین سطحی در پایتخت مشاهده شده بود. همین عامل باعث شکلگیری مهدود سیاه و کاهش دید در بخشهایی از شهر شده است.
هشدار متخصصان: احتمال تداوم آلودگی تا ۷۲ ساعت
مریم زارع، فوق تخصص ریه و عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی، با اشاره به وضعیت کنونی هوا تاکید میکند که سطح آلایندهها در تهران و کرج بسیار بالا است.
به گفته او، در چنین شرایطی همه افراد، حتی افراد سالم، باید تا حد امکان از خانه خارج نشوند. زیرا استنشاق این گازها میتواند باعث:
- سوزش بینی و گلو
- سرفه و تنگی نفس
- کاهش سطح اکسیژن خون
- تشدید بیماریهای قلبی و ریوی
در موارد شدید نیز ممکن است نیاز به مراجعه فوری به مراکز درمانی ایجاد شود.
این متخصص پیشبینی میکند در خوشبینانهترین حالت، وضعیت آلودگی هوا ناشی از باران اسیدی در تهران و انتشار آلایندهها حداقل تا ۷۲ ساعت ادامه داشته باشد؛ مگر آنکه بارندگی و وزش باد شدید باعث پراکندگی آلایندهها شود.
خطرات تماس با باران اسیدی
کارشناسان هشدار میدهند بارشی که در چنین شرایطی رخ میدهد میتواند حاوی ترکیبات شیمیایی خطرناک باشد. تماس مستقیم با باران اسیدی در تهران ممکن است باعث:
- تحریک یا سوختگی پوست
- آسیب به چشم
- مشکلات تنفسی
- افزایش احتمال بیماریهای جدی در تماس طولانیمدت
برخی ترکیبات منتشر شده از سوختن نفت مانند بنزن، تولوئن، فرمالدئید و فلزات سنگین نیز در دسته مواد سرطانزا قرار دارند.
توصیههای ایمنی برای شهروندان
متخصصان و نهادهای امدادی چند توصیه مهم برای کاهش خطرات این شرایط ارائه کردهاند:
- تا حد امکان از خانه خارج نشوید
- در صورت خروج، از ماسک N95 استفاده کنید
- تماس مستقیم پوست و چشم با باران را کاهش دهید
- از چتر، کلاه و لباس پوشیده استفاده کنید
- پس از بازگشت، صورت و مجاری تنفسی را با آب بشویید
- لباسهایی که با باران تماس داشتهاند را شستوشو دهید
همچنین توصیه شده بیماران قلبی و ریوی در صورت امکان موقتاً به مناطقی با هوای پاکتر منتقل شوند.
جمعبندی
آنچه صبح تهران با عنوان «باران سیاه» دیده شد، نتیجه ترکیب دود ناشی از آتشسوزی انبارهای نفت با ابرهای بارانزا بود؛ پدیدهای که به شکل باران اسیدی در تهران بروز کرد و سطح آلودگی هوا را به وضعیت نگرانکنندهای رساند. کارشناسان هشدار میدهند در روزهای آینده نیز باید با احتیاط بیشتری در فضای باز تردد کرد تا خطرات ناشی از این آلودگی شدید کاهش یابد./دنیای اقتصاد
