بحران جهانی غذا در صورت ادامه جنگ؛ از گرانی نفت تا اختلال در صادرات کود شیمیایی
ادامه جنگ در خاورمیانه میتواند بحران جهانی غذا را تشدید کند؛ از اختلال در صادرات کود شیمیایی و تنگه هرمز تا افزایش قیمت نفت و تورم مواد غذایی.
ادامه درگیریها در خاورمیانه فقط یک بحران امنیتی نیست؛ تحلیلها نشان میدهد اگر این روند ادامه پیدا کند، جهان ممکن است با موج تازهای از بحران جهانی غذا روبهرو شود. افزایش قیمت انرژی، اختلال در عبور کشتیها از تنگه هرمز و کاهش عرضه کود شیمیایی میتواند زنجیره تولید غذا در بسیاری از کشورها را تحت فشار قرار دهد.
بحران جهانی غذا؛ پیامد احتمالی ادامه جنگ
گزارشها نشان میدهد تداوم جنگ در منطقه خاورمیانه و اختلال در تردد کشتیها از تنگه هرمز میتواند به شکل مستقیم بر امنیت غذایی جهان اثر بگذارد. به گزارش دویچهوله، افزایش هزینه انرژی و کودهای شیمیایی در نتیجه جنگ، نگرانیها درباره بازگشت بحران جهانی غذا و تورم مواد غذایی را تشدید کرده است.
کشاورزان در بسیاری از کشورها اکنون خود را برای کمبود نهادههای کشاورزی آماده میکنند؛ موضوعی که میتواند به کاهش تولید محصولات و افزایش قیمت غذا در بازارهای جهانی منجر شود.
اهمیت تنگه هرمز در امنیت غذایی جهان
با آغاز درگیریها، توجه جهانی بیشتر به نفتکشها و کشتیهای حامل گاز طبیعی مایع جلب شده است. تنگه هرمز که میان ایران و عمان قرار دارد، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان محسوب میشود و حدود یک پنجم صادرات نفت خام و گاز مایع خلیج فارس از این آبراه عبور میکند.
اما مسئله تنها انرژی نیست. کارشناسان میگویند حساسترین محمولههایی که از این مسیر عبور میکنند کودهای شیمیایی هستند؛ موادی حیاتی که نقش مهمی در تولید محصولات کشاورزی و جلوگیری از بحران جهانی غذا دارند.
اختلال در صادرات کود شیمیایی
بر اساس دادههای شرکت اطلاعات دریایی «سیگنال گروپ»، کشورهای جنوب خلیج فارس حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی کودهایی مانند آمونیاک، فسفات و گوگرد را تأمین میکنند. همچنین طبق دادههای بلومبرگ، نزدیک به نیمی از کود اوره معاملهشده در جهان از همین منطقه صادر میشود.
اختلال در تولید و صادرات این کودها میتواند به سرعت بر بازار جهانی تأثیر بگذارد. برای مثال توقف تولید در برخی تأسیسات انرژی منطقه، باعث خروج صدها هزار تن مواد اولیه کود از چرخه عرضه شده است؛ موضوعی که احتمال تشدید بحران جهانی غذا را افزایش میدهد.
کاهش تولید محصولات کشاورزی
طبق گزارش «کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل»، هر ماه حدود ۱.۳۳ میلیون تن کود شیمیایی از تنگه هرمز صادر میشود. اگر این مسیر حتی برای یک ماه بسته بماند، کمبود کود میتواند بازده محصولاتی مانند گندم، ذرت و برنج را کاهش دهد.
کارشناسان میگویند در چنین شرایطی کشاورزان ممکن است به سمت کشت محصولاتی بروند که به کود کمتری نیاز دارند. این تغییر الگوی کشت میتواند عرضه برخی محصولات اساسی را کاهش داده و خطر بحران جهانی غذا را افزایش دهد.
افزایش قیمت نفت و تأثیر آن بر قیمت غذا
افزون بر مسئله کود، افزایش قیمت نفت نیز فشار زیادی بر زنجیره تولید غذا وارد میکند. انرژی در تمام مراحل تولید مواد غذایی نقش دارد؛ از کار با ماشینآلات کشاورزی گرفته تا حملونقل، فرآوری و نگهداری محصولات در سردخانهها.
با افزایش قیمت نفت و سوخت، هزینه تولید و توزیع مواد غذایی نیز بالا میرود. صندوق بینالمللی پول هشدار داده است که اگر قیمت انرژی تنها ۱۰ درصد افزایش یابد، تورم جهانی میتواند تا ۰.۴ درصد بیشتر شود و رشد اقتصادی جهان کاهش یابد.
کشورهای فقیر؛ قربانیان اصلی بحران جهانی غذا
کارشناسان معتقدند پیامدهای بحران جهانی غذا در همه کشورها یکسان نخواهد بود. کشورهای فقیر و وابسته به واردات مواد غذایی بیشترین آسیب را خواهند دید.
کشورهایی مانند هند و برزیل که بخش بزرگی از کود مورد نیاز خود را از منطقه خلیج فارس تأمین میکنند، در صورت اختلال طولانیمدت در صادرات کود با افزایش هزینه تولید محصولات کشاورزی روبهرو خواهند شد. در آفریقا نیز کاهش دسترسی به کود میتواند تولید غذا را کاهش داده و خطر گرسنگی را تشدید کند.
چشمانداز بازار جهانی غذا
کارشناسان بازار کالا هشدار میدهند هرچه اختلال در مسیرهای دریایی و صادرات کود طولانیتر شود، زنجیره تأمین جهانی بیشتر تحت فشار قرار خواهد گرفت. در چنین شرایطی احتمال افزایش قیمت مواد غذایی و تشدید بحران جهانی غذا در ماههای آینده دور از انتظار نیست.
