اختلال در آب ۳۰ روستای قشم؛ وقتی جنگ به شیر آب رسید
حمله به یک آبشیرینکن در قشم تأمین آب ۳۰ روستا را مختل کرد؛ ساکنان جزیره در میان جنگ، کمآبی و نگرانی از آینده روزهای سختی را تجربه میکنند.
حمله به یک آبشیرینکن در جزیره قشم، زندگی هزاران نفر را تحتتأثیر قرار داده است؛ تأسیساتی که تأمین آب دهها روستا به آن وابسته بود، حالا از مدار خارج شده و ساکنان منطقه در میان اضطراب جنگ و کمبود آب روزهای دشواری را میگذرانند.
حمله به زیرساختهای آبرسانی قشم؛ بحران آب برای ۳۰ روستا
حمله به یکی از تأسیسات آبشیرینکن در جزیره قشم، تأمین آب حدود ۳۰ روستا را با اختلال جدی مواجه کرده است. این تأسیسات که متعلق به شرکت آب و برق مپنا بود، روزانه بین ۱۲ تا ۱۵ هزار لیتر آب مورد نیاز بخش مرکزی جزیره را تأمین میکرد.
به گفته مسئولان محلی، پس از این حمله که شب پانزدهم اسفند رخ داد، آبرسانی به روستاهای بخش مرکزی، حرا و شهاب با مشکل روبهرو شده و بازگشت کامل این آبشیرینکن به مدار در کوتاهمدت ممکن نیست.
کارشناسان میگویند حمله به زیرساختهای غیرنظامی مانند تأسیسات آبرسانی، طبق ماده ۵۴ پروتکل الحاقی اول کنوانسیونهای ژنو (۱۹۷۷)، ممنوع است؛ زیرا چنین تأسیساتی برای بقای جمعیت غیرنظامی حیاتی محسوب میشوند.
زندگی با آب نوبتی در روستاهای قشم
کمبود آب در روستاهای قشم مسئلهای تازه نیست. بسیاری از ساکنان این مناطق سالهاست که تنها هر ۳۰ تا ۴۰ روز یکبار آب لولهکشی دریافت میکنند.
«علی پوزن»، فعال فرهنگی و اجتماعی ساکن روستای گوران، میگوید مردم در فاصله میان این دورهها از آب ذخیرهشده در برکهها و آبانبارها استفاده میکنند. به گفته او، برخی خانوارها پس از دو هفته با اتمام ذخیره آب مواجه میشوند و مجبورند آب را با تانکر خریداری کنند.
او تأکید میکند که مطالبه تأمین آب پایدار در روستاهای قشم سالهاست مطرح شده اما هنوز به نتیجه نرسیده است. اکنون با آسیب دیدن آبشیرینکن، نگرانیها بیش از گذشته افزایش یافته است. به گفته او: «حالا هم اضطراب جنگ هست و هم اضطراب آب.»
هزینه سنگین آب برای ساکنان جزیره
«صنم مودی»، یکی از ساکنان بندر طبل، میگوید آب لولهکشی معمولاً ماهی یک بار به خانهها میرسد و مردم به اندازه ظرفیت مخازن خود آب ذخیره میکنند. اگر این ذخیره زودتر تمام شود، تنها راه خرید آب از تانکرهای خصوصی است.
به گفته او، قیمت آب در جزیره بالاست و گاهی یافتن آن دشوار میشود. او آخرین بار پنج هزار لیتر آب باران را با قیمت حدود یک میلیون تومان خریداری کرده است.
در بسیاری از مناطق قشم، آب ذخیرهشده در برکهها بیشتر برای شستوشو و استحمام استفاده میشود و برای آشامیدن مردم ناچار به خرید آب معدنی هستند.
جایگزینی موقت آبشیرینکن آسیبدیده
بخشدار مرکزی قشم اعلام کرده است که آبشیرینکن مپنا پس از حمله به طور کامل از مدار خارج شده و تعمیر فوری آن ممکن نیست.
به گفته او، برای کاهش بحران آب در روستاهای قشم قرار است از ظرفیت آبشیرینکنهای خصوصی استفاده شود. این تأسیسات که پیش از این آب را بهصورت آزاد میفروختند، قرار است در شرایط فعلی بهطور موقت آب مورد نیاز مردم را تأمین کنند.
در کنار این اقدام، آبرسانی با تانکر نیز در دستور کار قرار گرفته و نیروهای آب و فاضلاب در حال تلاش برای مدیریت بحران هستند.
نگرانی کارشناسان از گسترش بحران آب در جنگ
کارشناسان محیطزیست هشدار میدهند که آسیب به زیرساختهای حیاتی مانند آبشیرینکنها میتواند پیامدهای گستردهای برای زندگی مردم داشته باشد.
در بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج فارس، آب آشامیدنی بهطور عمده از طریق تأسیسات نمکزدایی دریا تأمین میشود. در حال حاضر بیش از ۴۰۰ آبشیرینکن در سواحل این منطقه فعال هستند و اختلال در این زیرساختها میتواند تأمین آب میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار دهد.
پژوهشگران حوزه توسعه و محیطزیست معتقدند در شرایط جنگی معمولاً تمرکز دولتها بر مسائل نظامی افزایش مییابد و مشکلات جوامع محلی، از جمله بحران آب، ممکن است در حاشیه قرار بگیرد.
قشم میان بحرانهای پیدرپی
جزیره قشم در ماههای گذشته نیز با مشکلات متعددی روبهرو بوده است؛ از سیل و خسارت به روستاها گرفته تا تنشهای نظامی در منطقه. اکنون اختلال در تأمین آب روستاهای قشم به یکی از نگرانیهای اصلی ساکنان تبدیل شده است.
کارشناسان تأکید میکنند که مدیریت بحران آب در چنین شرایطی نیازمند برنامهریزی فوری و تقویت زیرساختهای حیاتی است؛ زیرا آب، در شرایط جنگی و اقلیم خشک جنوب ایران، یکی از حساسترین منابع برای ادامه زندگی مردم به شمار میرود.
